هریرود پس از گذر از افغانستان به مرز ایران میرسد و منبع اصلی تامین آب شرب بیش از ۲ میلیون ایرانی ساکن استان خراسان رضوی است. حالا هیئت حاکمه افغانستان جایی حوالی هرات بر روی یکی از سرشاخههای هریرود سدی به نام پاشدان ساخته و آن را آبگیری کرده است.
هبتالله آخندزاده، رهبر امارت اسلامی افغانستان براساس یک فرمان جدید، ساختن پنجرههایی که از آن زنان در آشپزخانه و یا خانه همسایه دیده میشوند را ممنوع اعلام کرده است.
در حالی که ترکیه با پروژههای خود بهویژه سدهای متعدد در نواحی مرزی به بهرهبرداری از منابع آبی پرداخته، ایران با کمبود آب و مشکلات ناشی از عدم اجرای معاهدات گذشته روبهروست. سدهای ترکیه نه تنها منابع آبی ایران را تهدید میکنند، بلکه ناتوانی ایران در اعمال نظارتهای بینالمللی و پیگیری معاهدات آبی، وضعیت را پیچیدهتر میکند. در نهایت باید گفت که آب بهعنوان یک منبع مشترک، نیازمند سیاستهای مشترک است. اما تا وقتی که ایران بهجای اقدامات فوری، به مذاکرههای بینتیجه دل خوش کرده باشد، سراب سیاستهای آبی طالبان همچنان سایه خود را بر منطقه خواهد افکند.
تغییر تدریجی در رویکرد دولتهای آسیای مرکزی در قبال افغانستان رخ داده است. در حالی که واکنشهای اولیه دولتهای آن منطقه به بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱ با احتیاط همراه بود، کشورهای هم مرز افغانستان، اکنون در حال تجدید نظر در استراتژیهای خود با هدف عادی سازی روابط اقتصادی هستند. کشورهای آسیای مرکزی و همسایگان طالبان به این اجماع نظر رسیدهاند که آن گروه قوی بوده و بعید است به زودی ساقط شود.
مسئولان مراکز آموزش پرستاری و مامایی در افغانستان گزارش دادهاند که رهبر حکومت طالبان با صدور فرمانی آموزش زنان و دختران در این مراکز را منع کرده است. این گزارش میافزاید که طبق دستور رهبر طالبان، همه مؤسساتی که در زمینه مامایی، پرستاری و علوم آزمایشگاهی آموزش میدهند، از ثبت نام یا آموزش دانشجویان دختر منع شدهاند.
مقامات طالبان از طریق بررسی کتابهای وارداتی، حذف برخی متون از کتابخانهها، و توزیع فهرستی از عناوین ممنوعه در تلاش هستند تا آنچه که به زعم آنها ادبیات و متون «غیر اسلامی» و ضد دولتی خوانده میشود را از چرخه توزیع حذف کنند.
روز گذشته تصاویری از دیدار پدر آرزو خاوری با نمایندگان طالبان در ایران منتشر شد. آرزو دانشآموز پانزده ساله افغانی بود که ظهر یکشنبه ۱۳ آبانماه پس از خروج از مدرسه با پریدن از پشت بام یک ساختمان مسکونی به زندگی خود پایان داد.
دادگاه طالبان در شهرستان دهدادی استان بلخ در شمال افغانستان در اطلاعیهای اعلام کرد مردانی را که ریش شان از یک «قبضه» (مشت) کوتاهتر است، به عنوان شاهد پروندههایی که در این دادگاه بررسی میشوند، نمیپذیرد.
بررسی فرهیختگان نشان میدهد «شریعتی»، «مطهری»، حتی «آوینی» در لیست کتابهای ممنوعه طالبان قرار دارند. هر کتابفروشی و کتابخانهای این کتابها را داشته باشد باید جمعآوری کند و اگر این اتفاق نیفتد، جریمه سخت در انتظارشان خواهد بود. «برگشت به عقب»، شاید درستترین توصیف برای این روزهای مردم افغانستان باشد. لیست منتشرشده کتابهای ممنوعه ۴۰۰ عنوان و موضوعاتی مانند حکومتداری مدرن، آزادیهای سیاسی و کثرتگرایی مذهبی دارد، همچنین کتابهایی که شامل موضوعاتی مانند دموکراسی و حقوق شهروندیاند، در لیست دیده میشود. اما فرهیختگان به ۴۰ عنوان کتاب ممنوعه از این ۴۰۰ کتاب رسیده است. برخلاف اعلام طالبان که ان کتابها را کتابهای دینی و یا سیاسی عنوان کرده، کتابهای حوزه ادبیات هم وجود دارد و براساس اطلاعات خبرنگار «فرهیختگان» دولت طالبان ممنوعیت کتابهای حوزه ادبیات را در این چندسال بیشتر کرده و نظارت جدی بر این حوزه وجود دارد.
وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان به تدریج ممنوعیت پخش تصاویر موجودات زنده در رسانههای افغانستان را اجرایی میکند و تاکنون در چندین ولایت نیز محدودیتهایی در این زمینه اعلام شده است.