تاریخ انتشار: ۰۹:۰۵ - ۲۳ شهريور ۱۴۰۰

تسلط طالبان بر افغانستان در بلندمدت چه تاثیری بر اقتصاد منطقه می‌گذارد؟

بیش از یک ماه از تسلط طالبان بر همه مناطق افغانستان جز پنجشیر گذشته است. در این مدت تحلیل‌های مختلفی از میزان اثرگذاری تسلط این گروه بر افغانستان مطرح می‌شد.

تسلط طالبان بر افغانستان در بلندمدت چه تاثیری بر اقتصاد منطقه می‌گذارد؟

اقتصاد۲۴ بیش از یک ماه از تسلط طالبان بر همه مناطق افغانستان جز پنجشیر گذشته است. در این مدت تحلیل‌های مختلفی از میزان اثرگذاری تسلط این گروه بر افغانستان مطرح می‌شد که برخی کارشناسان بر این باور بودند که حضور این شبه‌نظامیان در کشور همسایه مشکلی برای ایران ایجاد نمی‌کند و جریان تجارت کالا و انرژی به روال سابق خواهد بود.

البته که این پیش‌بینی با توجه به تغییر شرایط فعلی اقتصاد جهانی نسبت به زمانی که طالبان قدرت را در افغانستان در دست داشت، تغییر کرده و به نظر نمی‌رسد بتوان به پیش‌بینی‌هایی که شده، اکتفا کرد. بر اساس هفتمین گزارش «پایش تحولات تجارت جهانی» که توسط اتاق بازرگانی ایران منتشر شده، اگر منابع مالی افغانستان همچنان بلوکه‌شده بماند و امریکا اجازه کمک‌های بین‌المللی به این کشور را ندهد، این گروه برای حکومت‌داری مجبور است از روش‌هایی مانند قاچاق اسلحه و مواد مخدر استفاده کند که برای کشور‌های همسایه به شدت خطرناک و پر از آسیب است.

با ادامه‌دار شدن این روند، می‌تواند منطقه را دچار تنش و بی‌ثباتی کند. به خصوص آنکه به نظر می‌رسد این‌بار طالبان برای امارت اسلامی خود برنامه‌ای بلندمدت‌تر دارد. گرچه هنوز برای پیچیدن نسخه نهایی در خصوص تاثیر طالبان بر کشور‌های همسایه زود است و باید با احتیاط به رویداد‌های آن نگریست، اما به باور اتاق بازرگانی ایران «روند‌ها به سوی تنیدگی ژئواکونومی افغانستان در پاکستان خواهد بود و این بی‌شک علیه منافع اقتصادی دولت و بخش خصوصی ایران است.»

وابستگی به کالا و انرژی ایران

تحولات افغانستان هر روز ابعاد تاره‌ای به خود می‌گیرد به همین دلیل نمی‌توان آن‌گونه که باید پیش‌بینی از آینده این کشور در دستان طالبان ارایه کرد. آن چیزی که برای کشور اهمیت دارد، تاثیر حضور شبه‌نظامیان طالبان بر اقتصاد ایران و جریان تجارت کالاست، چراکه افغانستان مهم‌ترین مقصد کالا‌های ایران از جمله محصولات کشاورزی، معدنی و ... است. تا اسفند سال گذشته و بر اساس آمار‌های منتشره از تجارت خارجی ایران، افغانستان یکی از ۵ بازار و مقصد کالا‌های کشور در سال ۹۹ بود و صادراتش حدود دو میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار بود که البته به دلیل کرونا و بسته شدن مرز‌ها از صادرات دو میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلاری سال ۹۶ نیز کمتر بود.

البته که سایت اتاق تجارت و صنایع افغانستان به نقل از مظفر علی‌خانی، دبیرکل اتاق مشترک ایران و افغانستان در اسفند سال گذشته نوشته بود که «ایران تا مرز چهار میلیارد دلار به افغانستان صادرات داشته در حالی که تنها بین ۴۰ الی ۵۰ میلیون دلار، افغانستان به کشور ایران صادرات داشته است.» با این حال مهدی میراشرفی، رییس کل گمرک در فروردین سال جاری کل صادرات کشور در سال ۹۹ را ۳۴ میلیارد و ۲۵۶ میلیون دلار و صادرات به افغانستان را نیز دو میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار عنوان کرد. بر اساس اعلام وزارت صنعت، تجارت و معدن این کشور عمده اقلام صادراتی ایران به این کشور میوه و تربار، مواد غذایی، کالا‌های صنعتی و ساختمانی است، البته که در سال گذشته گوجه‌فرنگی در صدر کالا‌های صادراتی به این کشور قرار داشت.


بیشتر بخوانید: طالبان چابهار را دور می‌زند؟


احتمال ایجاد اختلال در جریان صادرات انرژی به افغانستان نیز از دیگر نگرانی‌هاست. این کشور برق و گاز خود را از ایران تامین می‌کند و بر اساس گزارش‌های رسمی «بیش از یک میلیون تن در سال معادل بیش از ۲۰ هزار بشکه در روز سوخت از ایران به افغانستان می‌رود.» از سوی دیگر و بر اساس داده‌های اتاق‌های بخش خصوصی افغانستان «در فاصله مارس ۲۰۲۰ تا مارس ۲۰۲۱، ارزش واردات از ایران ۳۶۷ میلیون دلار بوده که عمده آن سوخت بوده است.»

با کنار هم قرار دادن اعداد و ارقام مربوط به صادرات به افغانستان و نیازمندی این کشور به ادامه‌دار بودن جریان تجارت کالایی و واردات انرژی، حضور طالبان قطعا بر مناسبات تجاری ایران تاثیرگذار خواهد بود. به خصوص آنکه اهرم اقتصادی به عنوان مهم‌ترین اهرم در اختیار سایر کشور‌ها و به خصوص امریکا برای اثرگذاری بر این کشور است.

اهرم‌های فشار به افغانستان

در بخش‌هایی از هفتمین گزارش «پایش تحولات تجارت جهانی» به نقش امریکا در آینده امارت اسلامی اشاره شده است. گردآورندگان بر این باورند که با خروج نیرو‌های خارجی از این کشور، اهرم‌های فشار بر این کشور متمرکز شده و ابتکار عمل در دست کشور‌های قدرتمند قرار خواهد گرفت. یکی از این ابزار، پول‌های بلوکه‌شده در امریکاست؛ از کل ۹ میلیارد دلار دارایی خارجی این کشور ۷ میلیارد دلار آن در بانک‌های امریکا، ۱.۳ میلیارد دلار در سایر حساب‌های بین‌المللی و ۷۰۰ هزار دلار نیز در بانک تسویه حساب بین‌المللی قرار دارد. کمتر از یک ماه پیش نیز صندوق بین‌المللی پول دسترسی افغانستان به منابع مالی این صندوق را به دلیل مسائل سیاسی و نامشخص بودن اوضاع این کشور قطع و وزارت خزانه‌داری امریکا نیز حدود ۴۴۰ میلیون دلار ذخیره ارزی جدید افغانستان را نیز بلوکه کرده بود و به نظر نمی‌رسد تصمیمی برای رفع مسدودی یا آزادسازی این اموال داشته باشد.

در بخشی از این گزارش عنوان شده که «روسیه مخالف بلوکه کردن اموال خارجی این کشور است، چراکه در این صورت نظامیان برای گذران اقتصادی به سمت کار‌هایی مانند قاچاق اسلحه و مواد مخدر روی می‌آورند.» اهرم دیگری که امریکا از آن برای منزوی کردن و فشار به طالبان استفاده می‌کند، تجارت است. همان‌طور که گفته شد افغانستان روزانه ۲۰ هزار بشکه سوخت از ایران دریافت می‌کند که اگر این میزان واردات سوخت را در کنار حجم ناچیز پالایشگاه‌های این کشور برای تولید سوخت کنار یکدیگر قرار دهیم، وابستگی شدید این کشور به سوخت‌رسانی از سایر کشور‌ها را می‌توان درک کرد.

اما نیاز به واردات نیز تنها به سوخت خلاصه نمی‌شود و در سال ۲۰۱۹ حدود ۸.۶ میلیارد دلار واردات کالایی داشته که عمده آن‌ها نیز محصولات کشاورزی و گندم بوده است. هزینه سالانه ۲۷۰ میلیون دلاری برای واردات برق نیز از جمله هزینه‌هایی است که دولت پیشین افغانستان برای تامین برق مورد نیاز کشورش پرداخت می‌کرد. اگر افغانستان نتواند از عهده پرداخت هزینه واردات کالا و انرژی برآید چه بسا به سمت اقداماتی که امنیت منطقه را به خطر می‌اندازد، برود.

طرح توسعه بندر چابهار از اولویت خارج می‌شود؟

در بخش دیگری از گزارش اتاق بازرگانی ایران به نزدیکی میان افغانستان و پاکستان و چین نیز اشاره شده است؛ از آنجایی که طالبان بر همکاری با این دو کشور تاکید داشته و درصدد است خود را بخشی از کریدور اقتصادی چین -پاکستان بداند، نشان می‌دهد که در آینده و شروع مناسبات اقتصادی، سیاسی و... طالبان با سایر کشورها، مسیر همکاری سه‌جانبه ایران- افغانستان-هند در آینده اولویتی نخواهد داشت و حاکمان جدید افغانستان بیشتر بر همکاری به پاکستان و چین تاکید دارند. در بخشی از این گزارش نوشته که «رقابت قدیمی چابهار با گوادر و کراچی با سلطه طالبان بر افغانستان احتمالا به سود گوادر و کراچی حل‌وفصل خواهد شد.»، اما این پایان ماجرا نخواهد بود و اگر چین بپذیرد که طالبان بخشی از کریدور چین- پاکستان باشد، موقعیت کشور در مناسبات ژئوپلیتیکی افغانستان که می‌تواند از تجارت کالایی تا مسیر‌های ترانزیت کالا به آسیای مرکزی باشد را نیز تحت‌تاثیر قرار دهد.

منبع: اعتمادآنلاین
ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.
خواندنی‌ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

دلبری رامین رضاییان برای هواداران پرسپولیس + سند

جادوگر جدید ایران را بشناسید +عکس

چرنوبیل بلژیکی در راه است؟

ترکیب استقلال برای دیدار با ذوب‌آهن

عفو بین‌الملل دفاتر خود در هنگ کنگ را تعطیل می‌کند

ایران و سوریه به زودی توافقنامه تجارت آزاد امضا می‌کنند

سازمان ملل هشدار داد: افغانستان با بحران شدید غذایی مواجه است

کفش‌های کهنه مایکل جردن ۱.۵ میلیون دلار فروخته شد اقتص

ثبت سفارش برنج آزاد شد

لیر ترکیه سقوط تاریخی دیگری را ثبت کرد

چرا توافق ایران و عربستان، بهترین خبر برای منطقه است؟

مرکز ملی فضای مجازی: پهنای باند اینترنت کاهش نداشته است

فرزندکشی؛ عوامل و ریشه‌های آن

علی اف فعلا به فکر کاهش تنش با ایران نیست/ سیاست‌های باکو علیه تهران چگونه نتیجه عکس خواهد داد؟

رمزارز شیبا رکورد شکست

محکومیت زن آلمانی عضو داعش به جرم تشنه و گرسنه نگاه داشتن دختر ایزدی تا مرگ

۲ میلیارد برگه بهادار دست‌به‌دست شد

فقط ۳ تعاونی مرزنشین لوازم خانگی وارد کرده‌اند

بهترین مکان برای تلویزیون در خانه کجاست؟

مقررات ورود گردشگران خارجی به ایران اعلام شد

مشاغل پرتقاضا در آمریکا طی دهه آینده کدامند و دستمزد آن‌ها چقدر است؟ + جدول

فلزات اساسی در صدر گروه‌های بورسی

پاپ فرانسیس: پناهجویان را به لیبی و اردوگاه‌های غیرانسانی برنگردانید

مدرسه پاییزه مالکیت فکری برگزار می‌شود

اتحادیه اروپا تا یک ماه دیگر دفتر نمایندگی دیپلماتیک خود را در افغانستان باز خواهد کرد

صادرات ایران به صفر نزدیک می‌شود!

همسر نازنین زاغری، زندانی دوتابعیتی در ایران برای اعتراض به دولت بریتانیا دوباره اعتصاب غذا کرد

کاهش دمای تهران تا ۶ درجه

موجودی واکسن‌ ایران روبه اتمام است

فیلم/ قیمت باور نکردنی ۵ عدد پیتزا با مخلفات در سریال قدیمی

جزئیات بورسی شدن دو هلدینگ سیمانی و صنعت و معدنی

برای اولین بار بقایای دستگاه‌های شراب‌سازی با قدمتی ۲۷۰۰ ساله در عراق کشف شد

بی رغبتی مغازه داران به توزیع محصولات ارزان شده لبنی

آمریکا از کره شمالی خواست با پایان دادن به رزمایش‌های موشکی به میز مذاکره بازگردد

ساخت مترو پردیس هفته آینده آغاز می‌شود

مهران غفوریان دنبال نیسان دوید و سکته کرد

اولین پرواز مستقیم از خاک عربستان به اسراییل