تاریخ انتشار: ۱۰:۳۳ - ۳۱ خرداد ۱۴۰۱

معمای نرخ بهره

درحالی که تعدادی از اقتصاددانان اعتقاد دارند با افزایش نرخ بهره می‌توان مانند سایر کشورها تورم افسارگسیخته را کنترل کرد، برخی دیگر از کارشناسان معتقدند شرایط اقتصاد ایران قابل قیاس با کشورهای توسعه‌یافته نیست و افزایش نرخ بهره به مشکلات ناشی از تورم دامن می‌زند.

نرخ بهره

اقتصاد۲۴- در شرایط نگران‌کننده تورم لجام‌گسیخته در کشور، بحث افزایش نرخ بهره بانکی به یکی از مباحث مورد مناقشه در محافل اقتصادی تبدیل شده است. موافقان این سیاست اعتقاد دارند مثل تمام دنیا برای کنترل نرخ تورم، باید از ابزار نرخ بهره استفاده کرد.

درحالی که تعدادی از اقتصاددانان اعتقاد دارند با افزایش نرخ بهره می‌توان مانند سایر کشور‌ها تورم افسارگسیخته را کنترل کرد، برخی دیگر از کارشناسان معتقدند شرایط اقتصاد ایران قابل قیاس با کشور‌های توسعه‌یافته نیست و افزایش نرخ بهره به مشکلات ناشی از تورم دامن می‌زند.

در شرایط نگران‌کننده تورم لجام‌گسیخته در کشور، بحث افزایش نرخ بهره بانکی به یکی از مباحث مورد مناقشه در محافل اقتصادی تبدیل شده است. موافقان این سیاست اعتقاد دارند مثل تمام دنیا برای کنترل نرخ تورم، باید از ابزار نرخ بهره استفاده کرد. به باور این دسته از کارشناسان این اقدام اصطلاحا نقدینگی را از جامعه جمع کرده و وارد سیستم بانکی کشور می‌کند.

در مقابل مخالفان اجرای این سیاست باور دارند که افزایش نرخ بهره بانکی منجر به ایجاد رکود در فضای اقتصادی کشور می‌شود. رکود اقتصادی هم نتیجه‌ای غیر از بی‌کاری و کاهش میزان سرمایه‌گذاری در حوزه‌های مختلف ندارد. البته در این میان عده زیادی از فعالان بازار‌های واسطه‌ای و دلالان نیز هیزم در آتش مخالفان می‌ریزند، چراکه با افزایش نرخ بهره ممکن است سرمایه از بازار‌ها به سمت نظام بانکی جاری شود.

شروط افزایش نرخ بهره

کامران ندری، کارشناس امور بانکی، از جمله موافقان افزایش نرخ بهره در شرایط فعلی است. او به «شرق» می‌گوید: این بدیهی است که در شرایط تورمی، سیاست مناسب که اغلب کشور‌ها هم از آن تبعیت می‌کنند، افزایش نرخ بهره است، ولی اینکه نرخ بهره باید به چقدر برسد، به نرخ تورم فعلی، پیش‌بینی‌های تورمی و عوامل دیگر بستگی دارد. او البته تأثیر این سیاست را در اقتصاد ایران تا حدودی مشروط می‌خواند و می‌گوید: افزایش نرخ بهره راه مناسبی برای کنترل تورم است، به شرط اینکه زیرساخت‌های آن در اقتصاد فراهم شده و چارچوب سیاستی به‌درستی پیاده شود.

ندری ادامه می‌دهد: زمینه و بستری باید برای اثربخشی نرخ بهره در اقتصاد فراهم شود یعنی نمی‌شود اقتصاد ایران را شبیه اقتصادی مثل آمریکا یا سایر کشور‌های توسعه‌یافته ارزیابی کرد که با افزایش نرخ بهره، بلافاصله اثرش در نرخ تورم مشاهده شود. زمینه‌های اثربخشی نرخ بهره در اقتصاد ما وجود ندارد و افزایش نرخ باید بااحتیاط و هم‌زمان با فراهم‌کردن بستر‌های لازم باشد.

این تحلیلگر امور بانکی درباره زمینه‌های مورد نیاز تغییر نرخ بهره هم توضیح می‌دهد: اول از همه باید بانک‌های ناسالمی که دچار ناترازی شدید و عمیق در عملیات جاری‌شان هستند، مشخص شوند، چون افزایش نرخ بهره وضعیتشان را بدتر می‌کند. پس برای این بانک‌ها باید بسته سیاستی خاصی در نظر گرفته شود تا از افزایش نرخ بهره متضرر نشوند. یا مثلا برای اینکه بتوان نرخ بهره را تا اندازه لازم بالا برد، باید پیش‌بینی و برآوردی از تورم و انتظارات تورمی در اقتصاد داشته باشیم. همچنین تمام بخش‌نامه‌های دستوری که نرخ بهره را بالا یا پایین می‌برند باید ملغی شوند، چون معنا ندارد که نرخ بهره در بازار بین بانکی بالا برود، ولی در سوی دیگر بانک‌ها با صورت دستوری ملزم شوند که نرخ بهره معینی را به سپرده‌ها پرداخت کنند یا از وام‌گیرندگان دریافت کنند.

راه کم‌هزینه برای مهار تورم نداریم

البته به باور این تحلیلگر مسائل بانکی، افزایش نرخ بهره حتی بدون این زیرساخت‌ها نیز می‌تواند در کنترل تورم مؤثر باشد، اما اثربخشی کمتری خواهد داشت. او عنوان می‌کند که وقتی با تورم بالا مواجه هستیم، راهی برای کنترل تورم بالا وجود ندارد، مگر اینکه به‌صورت مقطعی سطحی از رکود اقتصادی را بپذیریم. بدون زیرساخت‌ها اثر افزایش نرخ بهره در کنترل تورم کمتر است و رکود اقتصادی تشدید می‌شود.

این کارشناس می‌گوید: راه‌حل کم‌هزینه برای مهار تورم در اقتصاد نداریم، راهی نیست که تورم را کم کنید، هم‌زمان رشد اقتصادی را افزایش دهید، اشتغال بالا برود، سطح درآمد‌ها بالا برود و... مثل این است که یک بیمار توقع دارویی را داشته باشد که هم حال جسمانی‌اش را خوب کند و هم هم‌زمان که بیمار است انرژی‌اش برای افزایش فعالیت‌ها چند برابر شود. این امکان‌پذیر نیست.

وقتی دارویی به بیمار داده می‌شود به او توصیه می‌شود که استراحت کند و از فعالیت شدید بپرهیزد. درباره اقتصاد هم همین است. وقتی با تورمی شدید مواجه هستیم رکود اقتصادی به صورت مقطعی و کوتاه‌مدت اجتناب‌پذیر است. البته هرچه زیرساخت‌ها بیشتر فراهم باشد دوران رکود هم کمتر می‌شود.

آن‌طورکه ندری می‌گوید اگر مسئولان نتوانند در این بازه زمانی تصمیم صحیح بگیرند، نرخ تورمی که چندین سال است در اقتصاد ما بالای ۳۵ درصد است، به همین شکل و با شیب بیشتر افزایش پیدا می‌کند. درحالی‌که همین حالا هم این تورم مشکلات عدیده‌ای برای ما ایجاد کرده؛ معیشت بخش عمده‌ای از مردم کشور با مشکل مواجه شده و نارضایتی ایجاد کرده است، همه به‌خاطر این است که درآمد عموم هم‌زمان با تورم بالا نرفته است. این تورم می‌تواند تبعات اجتماعی سنگین به دنبال داشته باشد. اگر مسئولان روال قبلی را تغییر دهند، باید تبعاتش را بپذیرند.

خودمان را با توسعه‌یافته‌ها مقایسه نکنیم

در مقابل، علی چشمی، کارشناس اقتصاد کلان و استاد اقتصاد دانشگاه فردوسی مشهد، جزء مخالفان افزایش نرخ بهره در شرایط کنونی کشور است، چراکه معتقد است به‌خاطر شرایط و بی‌ثباتی اقتصادی ما در سال‌های اخیر، چه از منظر تورم و چه نوسانات شدید در بازار دارایی‌ها، سیاست گذاری پولی به نوعی از کارکرد افتاده است.

به گفته او وقتی نرخ تورم ما به ۴۰ تا ۵۰ درصد رسیده است، نباید خودمان را با کشور‌هایی مقایسه کنیم که نرخ تورم زیر ۱۰ درصد دارند. این موضوع بسیار مهم است. چون ابرتورم با نرخ‌های تورم نهایتا هفت، هشت درصدی کشور‌های پیشرفته خیلی متفاوت است.

او با تأکید بر اینکه در شرایطی که ما هستیم ابزار سیاست پولی قدرت و کارکردی را که باید، ندارند، ادامه می‌دهد: کشور‌های پیشرفته هم حتی سوابقشان نشان می‌دهد که در بازه‌هایی نرخ بهره حقیقی‌شان منفی شده مثلا در دهه ۷۰ وقتی که نرخ تورمشان به ۱۵ درصد رسید، نرخ بهره حقیقی‌شان بسیار منفی شد؛ اما آن‌ها توانستند با افزایش خرد و ذره‌ذره نرخ بهره، تورم خود را کنترل کنند. الان هم که تورمشان بالا رفته نرخ بهره را کمی افزایش دادند و از یک به ۱.۷۵ درصد رساندند، درحالی‌که تورمشان ۸.۶ درصد است؛ یعنی نرخ بهره حقیقی‌شان حدود هفت درصد منفی است.

آتش تورم داغ‌تر می‌شود؟

به گفته او وضعیت ما در ایران خیلی متفاوت است، هم از نظر مقدار تورم و هم از نظر ماهیت تورم. چون ماهیت تورم فعلی در کشور‌های پیشرفته حاصل افزایش قیمت انرژی، مواد غذایی یا... است؛ یعنی این یک شوک است که وارد می‌شود و ادامه پیدا نمی‌کند، اما در کشور ما تورم ناشی از به‌هم‌ریختگی اقتصادی در ابعاد مختلف است و با بی‌ثباتی تمام، قیمت تمام کالا‌ها دومینووار تغییر می‌کند.

چشمی ادامه می‌دهد: اقتصاد ما در شرایط خاصی قرار دارد و نمی‌توانیم خودمان را با کشور‌های دیگری مقایسه کنیم که ثبات دارند. شرایط ما از سال ۹۷ بی‌ثبات است و دستکاری نرخ ارز یا نرخ بهره می‌تواند توفان اقتصاد ما را شدیدتر کند؛ برای مثال دولت جدید اکنون با هر ابزاری در حال مالیات‌گرفتن است، این مالیات‌ها که در دوماهه اول امسال به ۱۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده، به تولیدکننده فشار می‌آورد.

در سوی دیگر هم حذف ارز چهارهزارو ۲۰۰ تومانی برای تولیدکنندگان مثل مالیات عمل می‌کند، دستمزد‌ها هم که هزینه تولید را بالا برده است؛ بنابراین در این شرایط اگر نرخ بهره بالا برود، هزینه مالی تولیدکننده بسیار بالا می‌رود و این در نهایت هم روی قیمت‌ها و هم تولید، اشتغال و قیمت‌ها تأثیر مخربی می‌گذارد. این تحلیلگر تأکید دارد که ما نباید نرخ بهره اسمی را به تورم نزدیک کنیم، بلکه باید راهی پیدا کنیم تا نرخ تورم را پایین بیاوریم، چون نرخ تورم همه ابعاد اجتماع را تحت تأثیر قرار می‌دهد و افزایش نرخ بهره در این شرایط، آتش تورم را با بالابردن هزینه‌های تولید داغ‌تر می‌کند.

منبع: روزنامه شرق
ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

صفحه اول روزنامه‌های سیاسی امروز

قیمت انواع دستگاه ماینر امروز + جدول

پیش‌بینی هواشناسی تهران و ایران امروز + جدول

قیمت لیر ترکیه امروز در بازار + جزئیات

وضعیت هواشناسی امروز

قیمت دینار عراق امروز در بازار + جزئیات

قیمت انواع لپ تاپ ایسوس امروز + جدول

قیمت سکه و طلا امروز پنجشنبه ۱۱ بهمن ۱۴۰۳ + جدول

عکس/ تیپ و چهره جذاب فرانک و سوجان در یک مراسم

عکس/ شهرام شب پره و ابی ۴۸ سال پیش روی پل عابر سیدخندان

عکس/ نمایی از هتل رامسر و اقامتگاه‌های تفریحی ۸۷ سال پیش

عکس/ قاب صمیمی محمدرضا گلزار و مهناز افشار در پشت صحنه فیلم آتش بس

عکس/ حال و هوای جشن سده در کرمان

عکس/ جولان بنز‌های کلاسیک ۷۳ سال پیش در خیابان انقلاب

عکس/ نمایی از ساخت متروی مفتح ۳۸ سال پیش

عکس/ هوای پایتخت در وضعیت قرمز

عکس/ حال و هوای مسافرخانۀ همت در شهر قائمشهر ۸۷ سال پیش

عکس/ قاب ماندگار از منوچهر وثوق ۷۶ سال پیش در کنار پدرش

عکس/ مینی اسکارف گل گلی بهاره رهنما در اینستاگرام حسابی سوژه شد

عکس/ لاشه هواپیما سقوط کرده آمریکا در رودخانه پودماک

خواندنی‌ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

عکس/ جدول لیگ برتر پس از برد استقلال مقابل استقلال خوزستان

ریسک‌های جدی برای خریداران طلای آب شده

محمد حسن اصغرنیا درگذشت

ماجرای بازداشتی های پالایشگاه تبریز چه بود؟

صدای زنگ خطر برای خریداران طلا با پلتفرم‌های آنلاین

ثبت رکورد بی‌سابقه مصرف گاز در فصل زمستان

عکس/ رضا شاه حدود ۹۰ سال پیش در روز گشایش پل ورسک

فیلم/ رانندگی جولانی برای امیرقطر در مراسم استقبال در فرودگاه

فیلم/ اسرای فلسطینی آزاد شدند

عکس/ زیبایی عجیب زمین فوتبال روستای امره ساری که جهانی شد

واحد‌های ۵۰ و ۶۰ متری محبوب‌ترین گزینه خریداران در بازار مسکن

خط و نشان فرمانده ارشد ارتش برای مقابله با دشمن

ثبت سریع‌ترین رشد فصلی عربستان از ۲۰۲۲

ادعای آمریکا درباره کشتن عضو ارشد القاعده

فیلم/ خاطره‌ای از واکنش عجیب احمدی‌نژاد به درخواست محیط زیستی

عکس/ وضعیت هوای تهران قرمز شد

همسویی سرمایه با شاخص بورس + نمودار

جزئیاتی تازه از طرح پیشنهادی ترامپ به ایران

درخواست از گوگل برای تغییر نام خلیج مکزیک

قیمت آپارتمان در منطقه ۵ تهران از پونک تا مرزداران، بهمن ۱۴۰۳ + جدول

اینفوگرافی/ سقوط ارزش پول کانادا و مکزیک پس از تهدید ترامپ

جدیدترین قیمت خانه در غرب تهران از دریاچه خلیج فارس تا شهرک راه آهن + جدول

عکس/ کافه‌گردی شبانه وزیر خارجه ایران در دوحه

شهادت محمد ضیف تایید شد + عکس

فیلم/ لحظه ترور محمد ضیف و یارانش

فیلم/ لحظه برخورد هواپیما با هلیکوپتر نظامی در آمریکا

قیمت درهم امارات و لیر ترکیه صعودی شد و دینار درجا زد

فیلم/ خسرو شکیبایی با هوش مصنوعی به جشنواره فجر آمد

طلای جهانی دوباره رکورد زد

شرایط جدید واردات خودرو اعلام شد؟

نئوعثمانی‌گرایی اردوغان از شام تا آفریقا/ هراس عربستان، امارات و مصر از ردپای نظامی ترکیه در قاره سیاه

نه بورس به سیگنال فرزین

دو روی سکه نماد‌های پتروشیمی

توصیه ائتلاف نئوکان‌ها به ترامپ درباره ایران؛ اسنپک بک را کلید بزنید و تهران را دشمن شماره یک بدانید

نوسان شدید قیمت خودرو در بازار امروز ۱۲ بهمن + جدول

تغییر شوکه کننده قیمت پراید در بازار خودرو + جدول

تورم کمر فقرا را شکست؛ انگشت اتهام به سوی کیست؟

کارگران نامرئی؛ بدون حق و حقوق در تولیدی‌های پنهان

بی‌رغبتی به تخصص‌های پزشکی؛ از ۵۴۰۰ صندلی دستیاری ۲۰۶۹ جایگاه خالی مانده است

تفاهم‌نامه همکاری بانک صادرات ایران و هلدینگ خلیج فارس توسعه می‌یابد

آیین رونمایی از سامانه هوشمند پاسخگویی به مشتریان (Chat Bot)

نارضایتی شالیکار و مصرف کننده از قیمت ۲۰۰ هزار تومانی برنج ایرانی

محرومیت ملی از جشن باستانی؛ دو سال پس از ثبت جهانی جشن سده این رویداد ملی به مراسمی محدود تبدیل شد

روش محاسبه حقوق بازنشستگان ۱۴۰۴ تغییر کرد + جزئیات

جزییات واریز یارانه ۵۰۰ هزار تومانی ویژه بهمن

وضعیت هواشناسی امروز

پیش‌بینی هواشناسی تهران و ایران امروز + جدول

نرخ تورم در ارمنستان چگونه پایین آمد؟/ «ساخت ارمنستان» راهکار دور زدن تحریم‌های از سوی تهران و ایروان

قیمت خودرو‌های سایپا + جدول

قیمت خودرو‌های ایران خودرو + جدول