تاریخ انتشار: ۱۴:۵۳ - ۲۱ تير ۱۴۰۱
آخرین گام آمریکا و متحدانش درباره سرنوشت برجام برداشته می‌شود؟

سه دستورکار ایرانی بایدن در سفر به خاورمیانه

بایدن در دیدارش از اسرائیل و عربستان، احتمالاً سه دستور کار دربارۀ ایران روی میز خواهد گذاشت. نخست، تشدید فشار هماهنگ علیه جمهوری اسلامی به منظور پذیرش توافقی حداقلی که آمریکا و اروپایی‌ها مذاکره بر سر محتوای آن را تمام شده می‌دانند. دوم، تشدید فشار‌ها به قصد گشودن دامنۀ مذاکرات و دستیابی به راه‌حلی همه جانبه که رفع کامل تحریم‌ها را نیز در پی داشته باشد. سوم، اظهار نومیدی از رسیدن به توافق و اعلام شکست مذاکرات و ورود به فاز تازه‌ای از رویارویی هماهنگ شده با ایران.

بایدن

اقتصاد۲۴- در حالی که نهاد‌های حاکم بر جمهوری اسلامی تلاش خود را بر برخورد با پدیدۀ موسوم به "بدحجابی" و بازداشت منتقدان سیاسی در داخل کشور متمرکز کرده‌اند، با سفر جو بایدن، رئیس جمهوری آمریکا به خاورمیانه، فصل تازه‌ای از همکاری و ائتلاف کشور‌های عرب و اسرائیل علیه ایران در حال شکل‌گیری است.

جو بایدن با وعدۀ حسابرسی از پادشاهی عربستان در مسائل حقوق بشری، بازگشت به راه حل دو کشوری در مناقشۀ بین اسرائیل و فلسطینی‌ها و احیای توافقنامۀ برجام وارد کاخ سفید شد. او، اما پس از استقرار در کاخ سفید در مورد موضوع نخست تجدیدنظر کرده، در مورد موضوع دوم اقدام چشمگیری صورت نداده و در مورد موضوع سوم، به نتیجۀ روشنی دست نیافته است.

در واقع دولت بایدن در موضوعات فوق تا اندازه‌ای اسیر و گروگان سیاست‌های سلف خود دونالد ترامپ است. ترامپ در طول چهار سال ریاست جمهوری خود سنگ بنایی در خاورمیانه گذاشت که دولت‌های پس از او به سختی می‌توانند آن را جابه جا کنند.

دولت ترامپ با تکیه بر آنچه "تهدید هسته‌ای و موشکی ایران" می‌خواند، مسئلۀ فلسطین را از مرکز مناقشات خاورمیانه به حاشیه راند و ابتکار بی‌سابقه‌ای را برای عادی‌سازی روابط کشور‌های عرب با اسرائیل به منظور اتحاد و ائتلاف آن‌ها در برابر جمهوری اسلامی به اجرا گذاشت. دولت بایدن، اما به رغم تمایلش برای فاصله‌گیری یا حداقل تعدیل این سیاست، عملاً امکانی برای گسست از میراث ترامپ پیدا نکرده است.

در مورد سعودی ها، بایدن متقاعد شده که به همکاری امنیتی و سیاسی و اقتصادی آن‌ها بخصوص برای ثبات نسبی بازار نفت پس از حملۀ نظامی روسیه به اوکراین بسیار نیازمند است و "واقعگرایی" سیاسی اقتضاء می‌کند که از سختگیری دربارۀ کارنامۀ حقوق بشری خاندان حاکم بر عربستان صرف نظر کند و ماجرای قتل جمال قاشقجی را هم به باد نسیان بسپرد.

در مورد منازعۀ اسرائیل و فلسطینی‌ها گرچه دولت بایدن همچنان بر راه حل دوکشوری تأکید دارد، اما برداشتن گامی عملی و قابل ملاحظه در این جهت برایش تقریباً غیرممکن شده است. در حقیقت، ترامپ با ارائۀ طرح "معاملۀ قرن" سطح انتظارات پیشین را از هر نوع فرمول معطوف به راه حل نهایی مناقشه، در داخل اسرائیل و منطقه و نظام جهانی، به هم زده و به کلی دگرگون کرده و در کنار آن به علت بی‌ثباتی و ناپایداری دولت‌های حاکم بر اسرائیل در سال‌های اخیر، طرح ابتکارات تازه در این زمینه نیز هر گونه زمینۀ سیاسی لازم را از دست داده است.


بیشتر بخوانید: تهران و واشنگتن، منتظر اقدامات یکدیگر برای پیشبرد مذاکرات


از قضا سرنوشت برجام نیز به نحوی به مواضع اسرائیل و عربستان گره خورده و به کلافی سردرگم تبدیل شده است. اسرائیلی‌ها به طرزی آشکار و سعودی‌ها ظاهراً به شیوه‌ای پنهان، دولت بایدن را تحت فشار گذاشته‌اند تا هر گونه توافق مربوط به احیای برجام یا "گرانی‌های خاص آنها" را رفع کند و یا اینکه توافقی دست و پا شکسته و قابل بازگشت سریع نقطۀ صفر به امضا رسد و یا اینکه اصولاً توافقی صورت نگیرد و به تبع آن جمهوری اسلامی با فشار‌های بی‌سابقه و حتی تهدید به برخورد نظامی روبه رو شود.

دولت بایدن احیای برجام را به نفع "امنیت ملی آمریکا" می‌داند، اما نه در قالبی که متحدانش در منطقه را سراسیمه و نگران کند. از همین رو، تیم بایدن صورتی حداقلی از احیای برجام را در نظر گرفته است تا بدین وسیله هم آنچه را که تلاش ایران برای تبدیل شدن به "قدرت هسته‌ای" می‌خواند در کوتاه مدت خنثی کند و هم ابزار‌های لازم برای بستن دست جمهوری اسلامی در منازعات منطقه‌ای را در اختیار داشته باشد و از این طریق خیال متحدانش در منطقه را راحت کند. گرچه از ماهیت اختلافات ایران و آمریکا در مورد احیای برجام، اخبار دقیق و قابل استنادی به رسانه‌ها درز نکرده است، اما می‌توان حدس زد که آمریکا قصدی برای عقب‌نشینی از موضع حداقلی خود در برابر احیای برجام ندارد مگر آنکه طرف ایرانی با گسترش دامنۀ مذاکرات و فراگیر شدن آن موافقت کند. جمهوری اسلامی نیز به نوبۀ خود نه به فراگیر شدن دامنۀ مذاکرات رضایت می‌دهد و نه احیای برجام حداقلی را مشکل‌گشای اقتصاد تحریم‌زدۀ خود می‌داند.

بدین ترتیب، بایدن در دیدارش از اسرائیل و عربستان، احتمالاً سه دستور کار دربارۀ ایران روی میز خواهد گذاشت. نخست، تشدید فشار هماهنگ علیه جمهوری اسلامی به منظور پذیرش توافقی حداقلی که آمریکا و اروپایی‌ها مذاکره بر سر محتوای آن را تمام شده می‌دانند. دوم، تشدید فشار‌ها به قصد گشودن دامنۀ مذاکرات و دستیابی به راه‌حلی همه جانبه که رفع کامل تحریم‌ها را نیز در پی داشته باشد. سوم، اظهار نومیدی از رسیدن به توافق و اعلام شکست مذاکرات و ورود به فاز تازه‌ای از رویارویی هماهنگ شده با ایران.

از این سه دستور کار، اسرائیل با مورد آخر، عربستان با مورد دوم و دولت بایدن با مورد نخست بیشتر موافقند، اما هدف نهایی از مذاکرات آن‌ها دسترسی به نوعی اجماع در این باره است. خلاصه اینکه با سفر بایدن به منطقه، آخرین گام طرف آمریکایی و متحدانش در مورد سرنوشت برجام برداشته می‌شود.

منبع: احمد زیدآبادی / دیپلماسی ایرانی

ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.
خواندنی‌ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

اروپا: پاسخ ایران به طرح پیشنهادی برجام سازنده بود

اولین حضور لوکادیا در تمرین پرسپولیس +عکس

نقص فنی لاستیک پرواز تهران-دهلی ماهان هنگام تیک آف

کلاهبرداری از ۲۰۰ دانشجوی تهرانی برای پذیرش در ترکیه

ناکامی تمام عیار جودوی ایران در بازی‌ کشورهای اسلامی

روایت سی‌ان‌ان از خواسته برجامی ایران از آمریکا

بمب خبری جدید؛ مهاجم یوونتوس در راه پرسپولیس؟!

مشکل بورس به روش دولت رئیسی حل نشد

جهانبخش، سوژه فضای مجازی باشگاه فاینورد

مشاهده اولین مبتلا به آبله میمونی در کشور

قیمت برنج تا کجا پائین می آید؟

چکونگی فعال شدن بسته اینترنت رایگان برای سه دهک اول درآمدی

پاسخگویی به مجلس پس از ارسال پاسخ به اروپا

سفارت آمریکا هم باز شود دلار زیر ۲۳ هزار تومان نمی‌آید

خبر خوش درباره پرداخت وام بازنشستگان کارگری تهران

هافبک پرسپولیس چه زمانی به میدان می‌رود؟

اعطای وام به بازنشستگان متقاضی زیارت عتبات عالیات

بابک برزویه درگذشت

قیمت سفر هوایی اربعین اعلام شد

خروج ۱۱ خودرو از قرعه‌کشی

پزشکیان: باید برجام را بپذیریم

بر نحوه پرداخت افزایش حقوق بازنشستگان توافق شد

فیفا در اقدامی عجیب، فوتبال هند را تعلیق کرد

جزییات اجرای اعتبارسنجی برای دریافت وام‌های بانکی

روایت اولیانوف از پاسخ ایران به اتحادیه اروپا

فیلم/ تجمع مردم شهرکرد در اعتراض به بی‌آبی

تراز تجارت خارجی مناطق آزاد بعد از ۳۰ سال مثبت شد

ارزش سهام عدالت امروز ۲۵ مرداد ۱۴۰۱ چقدر است؟

ITC مهدی قایدی صادر شد

شاخص بورس ۴ هزار واحد ریخت

قیمت انواع کیسه و نایلون در بازار

پژو ۲۰۶ هم به بورس می‌رود

پرتفوی سهامداران در زیان غرق شد

۲۳.۲ درصد ایرانی‌ها مستاجرند

قیمت آپارتمان در تهران؛ ۲۵ مرداد ۱۴۰۱

متقاضیان خودرو از بورس امروز ثبت سفارش کنند

تغییرات مهریه به نفع زنان است یا مردان؟