تاریخ انتشار: ۰۹:۱۴ - ۱۳ مرداد ۱۳۹۸

فرمان تاریخی مشروطه

فرمان مشروطیت نقطه عطف تاریخ معاصر ایران است که به دست مظفرالدین‌شاه قاجار در ۱۴ مرداد ۱۲۸۵ خورشیدی امضا و به این ترتیب در سرزمین ایران برای نخستین‌بار حکومت مشروطه تاسیس شد.
مشروطه
اقتصاد24 - در حقیقت از مدتی قبل شورش‌ها و اعتراضاتی در شهرهای ایران علیه مظالم حکومت آغاز شده بود اما شروع جنبش را از ماجرای گران شدن قند در تهران ذکر می‌کنند. علاءالدوله حاکم تهران ۱۷ نفر از بازرگانان و دو تن سید را به جرم گران کردن قند به چوب بست. این کار که با تایید عین‌الدوله صدراعظم مستبد انجام شد اعتراض بازاریان و روحانیان و روشنفکران را برانگیخت. اینان در مجالس و در مسجدها به سخنرانی ضداستبداد و تاسیس عدالت‌خانه یا دیوان مظالم پرداختند. خواست برکناری عین‌الدوله و عزل مسیو نوز بلژیکی و حاکم تهران و حتی عسگر گاریچی به میان آمد و اعتصاب در تهران فراگیر شد. عده‌ای از مردم و روحانیان به‌صورت اعتراض به مسجد حضرت عبدالعظیم رفتند و در آنجا تحصن کردند. مظفرالدین‌شاه وعده برکناری صدراعظم و تشکیل عدالت‌خانه را داد و علما با احترام به تهران بازگشتند. هنگامی که مظفرالدین‌شاه به وعده خود عمل نکرد علما از جمله سیدین سندین، آقا سیدمحمد طباطبایی و آقاسیدعبدالله بهبهانی، به قم رفتند و تهدید کردند که کشور را ترک خواهند کرد و به عتبات‌عالیات خواهند رفت.

بازاریان و عده زیادی از مردم در سفارت انگلیس تحصن کرده و خواهان آزادی علما و تشکیل عدالت‌خانه شدند. عین‌الدوله با گسترش ناآرامی‌ها در شهرهای دیگر استعفا کرد و میرزا نصرالله‌خان مشیرالدوله صدراعظم شد. در ابتدای حرکت، مساله اصلی، عدالت‌خانه و عدالت‌خواهی بود و به همین دلیل نهضت مشروطه را در ابتدا نهضت عدالت‌خانه می‌گفتند. با اوج‌گیری نهضت، به تدریج مساله پارلمان و محدود کردن قدرت‌شاه مطرح شد. ایولین گرانت داف وزیر مختار دولت انگلستان در ایران در تاریخ ۷ دی ۱۲۸۴ طی گزارشی به سر ادوارد گری، وزیر امورخارجه وقت انگلستان تصریح کرده است؛ «اگر اوضاع کنونی روسیه به همین منوال ادامه یابد، احتمال می‌رود در ایران اغتشاشاتی پدیدار گردد، همان‌طوری که استحضار دارید دولت مرکزی ایران به نحو روزافزونی تضعیف می‌شود.

طی سه سال گذشته در مشهد، شیراز و کرمان عصیان‌هایی درگیر شد و هرج‌ومرج پاییز گذشته تبریز هم بر اثر لیاقت و توانایی نظام‌السلطنه والی آذربایجان فرو نشانده شد. وی یکی از ماموران معدود ایرانی است که مقتدر بوده و سر کار مانده است. در مواقع مختلف گزارش‌هایی که به‌وسیله سر آرتور ‌هاردینگ و اینجانب در سال‌های اخیر برای استحضار دولت اعلیحضرت پادشاهی انگلستان فرستاده شده نشان می‌دهد که لرستان، کردستان، خوزستان و فارس در وضع عصیان‌آمیز حادی قرار دارند و راهزنی در جاده‌های کرمان، بندرعباس، بختیاری و عملا همه جاده‌ها، روزافزون است بدون اینکه از این ناامنی جلوگیری شود. همان‌طوری که در تلگرام شماره ۱۷۳ مورخ ۱۳ ماه جاری گزارش شد، به تازگی اغتشاشی در تهران درگرفت که ظاهرا علیه علاءالدوله فرماندار تهران بود، لیکن در واقع به‌عنوان اعتراض نسبت به خرابی و فساد دستگاه حکومت و صدراعظم صورت گرفت.

در این وقایع غالب مجتهدان برجسته تهران علنا جانب مردم را گرفتند و اینک در‌شاه عبدالعظیم که زیارتگاهی در ۹ کیلومتری جنوب تهران است، بست نشسته‌اند. مظفرالدین‌شاه هفته پیش وزیر دربار مشیرالدوله را برای استمالت(دلجویی)علما به‌شاه عبدالعظیم فرستاد، اما آنها از بازگشت به خانه‌های خویش استنکاف کردند و به ماموران هم شدیدا اهانت نمودند. نکته مهم این است که یک واعظ اصفهانی به نام سیدجمال در روزهای ماه رمضان، در یکی از مساجد مهم بازار، علنا بر ضددولت موعظه کرده و تشکیل یک حکومت قانونی و ملی را پیشنهاد و توصیه می‌نموده است و تا آنجا که اینجانب اطلاع دارم هیچ گونه اقدام موثری به منظور ساکت کردن او از طرف حاکم تهران به عمل نیامده است. به موجب اطلاعاتی که از منابع موثق و ذی‌صلاح به‌دست آورده‌ام، علمای متحصنین در شاه عبدالعظیم شروطی به این شرح عنوان کرده‌اند: ۱- برکناری صدراعظم [عین‌الدوله] و فرماندار تهران [علاءالدوله]. ۲- آزاد بودن تماس بین ‌شاه با همه افراد ملت. ۳- تشکیل نوعی حکومت که مردم در آن نمایندگی داشته باشند. ۴- اخراج مسیو نوز و همه ماموران بلژیکی او از گمرکات.»

با ادامه اعتراضات مردم با دو مهاجرت و نیز خواسته مردم مبنی بر عزل عین‌الدوله و همچنین اندیشه تاسیس مجلس شورای ملی در افکار مردم ‌شاه مجبور به برکناری عین‌الدوله شد و با تاسیس مجلس موافقت کرد. بالاخره مظفرالدین‌شاه فرمان مشروطیت را در ۱۴ مرداد ۱۲۸۵ امضا کرد. علما و دیگرانی که به حضرت عبدالعظیم و قم رفته بودند بازگشتند و تحصن در سفارت انگلیس پایان یافت. مردم صدور فرمان مشروطیت را جشن گرفتند.

منبع: دنیای اقتصاد
ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.
بازار
خواندنی ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

جزئیات آتش‌سوزی گسترده علف‌های هرز در بوستان ولایت

ثبت ۵۰ درصد از فوتی‌های ناشی از کرونا تنها در سه استان کشور

کاریکاتوریست پیشکسوت کشور درگذشت

مسی: فوتبال بعد از بحران کرونا هرگز مانند سابق نخواهد شد

وقوع حریق در بوستان ولایت

کرونا تمام نشده است

امضای تفاهم نامه همکاری مشترک میان صندوق بازنشستگی کشوری و بیمه ملت

تهدید واعظی برای استعفای وزیر بهداشت تکذیب شد

استقلال به دیاباته اجازه تمرین نداد

پیش فروش ۴۵ هزار دستگاه از محصولات ایران خودرو از هفته آینده

گرانی میوه‌های زمستانی در فصل گرما

ساخت مسکن برای معلولین و زنان سرپرست خانوار با همکاری سه نهاد

تعهد بانک مرکزی برای تأمین ارز مورد نیاز دارو

تیم اقتصادی دولت سه شنبه به مجلس گزارش می دهد

رئیس پلیس فتای پایتخت منصوب شد

مرکز تماس سهام عدالت راه اندازی شد

تأکید رئیس جمهور بر شفاف سازی قیمت خودرو

از سرگیری انتشار گزارش کیفی خودروهای داخلی

سیاست‌های اردوگاه‌های کشوری در پساکرونا ابلاغ شد

نورافکن چگونه و کجا به کرونا مبتلا شد؟

هشدار؛ خطر ۳ برابری کرونا برای سیگاری‌ها!

قدردانی وزیر تعاون از اقدامات یکی از شرکت‌های تابعه بانک رفاه در مبارزه با کرونا

ورود وزارت اطلاعات به موضوع دلالی در فوتبال

واکسن کرونا تا پایان ۲۰۲۰ عرضه می‌شود

بانک‌ها مکلف به اعطای اعتبار به دارندگان سهام عدالت شدند

سهام بورسی و سهام عدالت وثیقه تسهیلات کارت اعتباری می‌شود

سردار آزمون گزینه دوم میلان برای خرید تابستانی

ابلاغ شیوه‌نامه اعطای مجوز اقامت پنج‌ساله به سرمایه‌گذاران خارجی

رئیس هیات مدیره بانک رفاه: امنیت؛ الزام بانکداری الکترونیکی

قبیله‌ای در آمازون داروی کرونا ساخت

فیلم/اجباری شدن ماسک در متروی پایتخت از حرف تا عمل

زمان اتمام مسکن‌مهر مشخص شد

هنرپیشه هالیوودی در تظاهرات لس‌آنجلس گلوله خورد

حال ناخوش کاروانسرای تاریخی محمدآباد قم

بهروز افخمی: ما ۵ درصد با ادعای زیاد، فکر می‌کنیم ۵۵ درصد مردم هستیم!

آخرین خبر از بازیگر «بچه مهندس» بعد از عمل جراحی

چگونه وام جعاله مسکن بگیریم؟