تحلیل خط و نشان جدید باهنر برای آمریکا؛ آیا ایران حمله پیشدستانه خواهد کرد؟
اقتصاد۲۴- محمدرضا باهنر، دبیرکل جامعه اسلامی مهندسین، در تازهترین اظهارات خود با تأکید بر اینکه ایران آغازگر جنگ نیست، هشدار داد که در صورت ادامه توطئهها و تهدیدهای آمریکا و متحدانش، تهران ممکن است ناچار به اقدام پیشدستانه شود. او با یادآوری تجربه جنگ ۱۲روزه و پاسخ قاطع نیروهای مسلح ایران، اظهار داشت که پایان هر جنگی در اختیار ایران است و هر تصمیمی درباره نحوه واکنش و حتی اقدام پیشدستانه بر عهده نظام خواهد بود.
باهنر با اشاره به آمادگی نیروهای مسلح کشور، تأکید کرد که ایران امروز از نظر توان آفندی و پدافندی در بالاترین سطح قرار دارد و توانسته با تکیه بر ظرفیتهای داخلی و استعدادهای جوانان، خود را به قدرتی بلامنازع در منطقه تبدیل کند. او هشدار داد که در صورت هرگونه تحرک یا حمله مجدد، پایگاهها، تجهیزات و نیروهای دشمن در منطقه هدف قرار خواهند گرفت و پاسخ ایران قطعاً پشیمانکننده خواهد بود.
این اظهارات، اگرچه صریح و قدرتمند به نظر میرسند، اما از نگاه تحلیلگران بینالمللی بیش از آنکه نشاندهنده یک تصمیم عملیاتی قریبالوقوع باشد، بازتابی از سیاست بازدارندگی است. رسانههای معتبر جهان، از جمله رویترز و الجزیره، تأکید کردهاند که سخنان مقامات ایرانی بیشتر جنبه ارسال پیام هشدار و حفظ قدرت بازدارندگی دارد و به معنای آغاز جنگ نیست. تحلیلگران بیبیسی و گاردین نیز این موضع را در راستای تجربه ایران در دهههای اخیر میدانند که ترجیح داده است از ورود مستقیم به درگیریهای گسترده اجتناب کند و از ظرفیتهای دفاعی خود برای بازدارندگی استفاده نماید.
مفهوم اقدام پیشدستانه در سیاست راهبردی ایران، همچون دیگر کشورهای جهان، با پیچیدگیهای حقوقی و نظامی روبهرو است. از نظر حقوق بینالملل، حمله پیشدستانه تنها در شرایط تهدید قریبالوقوع و قطعی قابل توجیه است و هرگونه اشتباه در تشخیص این تهدید میتواند منجر به پیامدهای سیاسی و دیپلماتیک گسترده شود. با این حال، تهران با تجربه پرهزینه جنگهای منطقهای اخیر، به نظر میرسد همچنان به دنبال کنترل تنشها و جلوگیری از تشدید مستقیم درگیری باشد، در حالی که با زبان تهدید و هشدار، طرف مقابل را از هرگونه اقدام تجاوزکارانه باز میدارد.
سناریوهای محتمل بر اساس تحلیل رسانهها و کارشناسان بینالمللی در این شرایط، عمدتاً به سه مسیر محدود میشود: استفاده از تهدید لفظی برای بازدارندگی، اقدام دفاعی محدود در صورت شواهد قطعی از حمله دشمن و در نهایت، احتمال بسیار پایین اقدام نظامی گسترده. تجربه گذشته نشان داده است که ایران بیشتر به بازدارندگی و پاسخ محدود تمایل دارد و کمتر وارد جنگ همهجانبه میشود.
به عبارت دیگر، سخنان باهنر اگرچه به نظر تهدیدی آشکار میآید، در واقع بخش مهمی از زبان قدرت و استراتژی بازدارندگی ایران است؛ زبانی که در عرصه بینالملل بهطور مداوم برای حفاظت از منافع ملی و پیام دادن به دشمن به کار گرفته میشود، بدون آنکه لزوماً به معنای ورود به جنگ تمامعیار باشد.
