شمارش معکوس برای شروع جنگ؟ / از تروث سوشال تا سازمان ملل؛ بوی باروت میآید
اقتصاد۲۴- در تازهترین دور تنشهای میان تهران و واشنگتن، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، با انتشار پیامی تهدیدآمیز در شبکه «تروث سوشال»، از حرکت یک ناوگان عظیم نظامی به سمت ایران خبر داده و زمان را «حیاتی» توصیف کرده است. از سوی دیگر، نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد پاسخ قاطع داده است که کشورش آماده گفتوگو بر پایه «احترام متقابل» است، اما تهدید را بیپاسخ نخواهد گذاشت. تحلیل رسانههای جهان این تحولات را نه فقط بحران دیپلماتیک بلکه هشداری جدی برای امنیت منطقهای میدانند.
رئیس جمهور آمریکا در ادامه تهدیدات خود و همزمان با تشدید احتمال حمله نظامی به ایران، اعلام کرده است «یک ناوگان عظیم به سمت ایران در حرکت است»؛ ناوگانی که به گفته وی حتی از ناوهایی که قبلاً به ونزوئلا اعزام شده بودند، بزرگتر و آماده اقدام سریع است.
ترامپ با تکرار لحن تهدیدآمیز، ایران را به توافق «منصفانه و بدون سلاح هستهای» فرا خواند و هشدار داد که «زمان در حال گذر است»، و اگر ایران به مذاکره نپردازد، احتمال عملیات نظامی افزایش خواهد یافت.
این موضع ترامپ که از آن میتوان بهعنوان فشار دیپلماتیک–نظامی یاد کرد، در رسانههای بینالمللی بازتاب گستردهای یافته است. تحلیلها نشان میدهد که ترامپ همچنان از ابزار تهدید و نمایش قدرت برای پیشبرد اهداف خود در سیاست خارجی استفاده میکند، رویکردی که پیشتر نیز در سیاستهایش در قبال ونزوئلا، کره شمالی و دیگر چالشهای بینالمللی دیده شده است. بهعنوان نمونه، روزنامه گاردین پیشتر نوشته بود که هنر معامله ترامپ تا حد زیادی مبتنی بر تهدید و تهمت است، و این شیوه میتواند دیپلماسی را به سمت چالشهای عمیقتر سوق دهد.
واکنش رسمی جمهوری اسلامی نیز در همین چارچوب معنا پیدا میکند؛ نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد با یادآوری تجربه پرهزینه جنگهای آمریکا در افغانستان و عراق، تأکید کرده است که ایران آماده گفتوگو در چارچوب احترام متقابل و منافع مشترک است، اما در برابر فشار و تهدید نیز پاسخ بیسابقهای خواهد داد.
تحولات اخیر، اما فراتر از دو سوی دیپلماسی دو جانبه دیده میشود. تحلیلها حاکی از آن است که افزایش آرایش نظامی آمریکا در منطقه خلیج فارس و خاورمیانه به پیشبینیها درباره احتمال اقدام نظامی علیه ایران دامن زده است. توجیه آمریکاییها برای اعزام نیروها شامل تقویت دفاع از متحدان و افزایش آمادگی واکنش به تهدیدات احتمالی اعلام شده، اما این حضور نظامی باعث شده تحلیلگران از پیچیدگی و هزینه عملیاتی هرگونه اقدام نظامی سخن بگویند.
علاوه بر ابعاد نظامی، رسانههای بینالمللی به پیامدهای سیاسی و امنیتی منطقهای نیز پرداختهاند. بهطور مثال یورونیوز گزارش داده است که کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس نسبت به هرگونه حمله آمریکا به ایران نگران هستند و حتی اعلام کردهاند که از اعطای مجوز استفاده از حریم هوایی یا خاک خود در چنین اقداماتی خودداری میکنند؛ امری که میتواند برنامههای عملیاتی واشنگتن را پیچیدهتر کند.
در همین حال، تحلیلگران برجسته نیز احتمال سناریوهای مختلفی را مطرح میکنند؛ از نمایش قدرت و فشار بیشتر برای واداشتن ایران به مذاکره تا سناریوهای شدیدتر مانند عملیات علیه زیرساختهای راهبردی ایران که خطر واکنشهای تلافیجویانه شدید را افزایش میدهد.
این تحولات در برههای حساس رخ میدهد که ایران و آمریکا هر دو رویاروی یکدیگر ایستادهاند، و سابقه تنشهای گذشته نیز نشان داده است که بحرانها خیلی سریع میتوانند از مرحله دیپلماتیک به بحرانهای عمیقتر نظامی و منطقهای تبدیل شوند. برخی رسانهها همچنین نسبت به فضای روانی و رسانهای ایجادشده هشدار دادهاند که ممکن است بیش از واقعیت نظامی، تمرکز را روی ایجاد هراس عمومی محور کند.
تنش میان ایالات متحده و ایران وارد فازی شده است که در آن ابزارهای تهدید و نمایش قدرت کنار دیپلماسی رسمی قرار گرفتهاند. تحلیل رسانههای جهانی نشان میدهد که احتمال وقوع درگیری نظامی جدی وجود دارد، اما همچنان سناریوهای دیگر مانند فشار سیاسی، پیچیدگیهای منطقهای و مقاومت کشورهای محوری در خلیج فارس نیز میتواند مسیر تحولات را تغییر دهد. در چنین فضایی، نگاه جهانی به این موضوع بیش از هر چیز بر این نکته تأکید دارد که آینده روابط واشنگتن و تهران نه تنها برای دو کشور، بلکه برای امنیت کل منطقه خاورمیانه تعیینکننده خواهد بود.
