ماشین بحران آماده حرکت است؛ ابعاد و تبعات جنگ منطقهای پیش رو چیست؟
اقتصاد۲۴- رهبر انقلاب امروز در سخنرانی خود با صراحت اعلام کرد که در صورت وقوع جنگ، این نزاع محدود به مرزهای ایران نخواهد بود و تمام منطقه تحت تأثیر قرار خواهد گرفت. همزمان عباس عراقچی، وزیر خارجه نیز هشدار داد که هرگونه حمله به ایران میتواند خاورمیانه را درگیر بحران کند و با اشاره به اهمیت استراتژیک تنگه هرمز، نشان داد تهران آماده استفاده از اهرمهای خود برای بازدارندگی است.
سوال اینجاست که اگر ایالات متحده به این هشدارها توجه نکرده و ماشه را بکشد، پافشاری ایران بر مواضع اعلامی خود چه تبعاتی دارد؟ ابعاد جنگ احتمالی چیست و چه بلای سر منطقه خواهد آمد؟
یک جنگ پیچیده و چندلایه
جنگ احتمالی محدود به یک جبهه نخواهد بود؛ عملیات هوایی، موشکی و سایبری میتواند سراسر خلیج فارس و دریای عمان را در برگیرد و خطوط انرژی و زیرساختهای حیاتی کشورهای همسایه را هدف قرار دهد. تهران با تهدید به بستن تنگه هرمز، یک پیام استراتژیک واضح به واشنگتن و متحدان منطقهای خود ارسال کرده است: هرگونه اقدام نظامی هزینهای فراتر از حد تصور به همراه خواهد داشت.
کشورهای حوزه خلیج فارس و خاورمیانه، از عربستان سعودی و امارات گرفته تا عراق و کویت، در معرض پیامدهای مستقیم یا غیرمستقیم این بحران هستند. حضور پایگاههای آمریکایی در بحرین و قطر، این کشورها را نیز در کانون تهدید قرار میدهد و اختلال در مسیرهای انرژی و حملونقل جهانی میتواند بازار نفت و گاز را به شدت تحت فشار قرار دهد. پیامدهای اقتصادی و امنیتی یک جنگ منطقهای فراتر از مرزها، دامنهای جهانی خواهد داشت و حتی کشورهای دورتر را نیز از افزایش قیمت انرژی و بحرانهای اقتصادی بینصیب نخواهد گذاشت.
تهدیدهای تهران عملی میشود؟
با این حال، تهدید تهران برای بستن تنگه هرمز و پاسخ احتمالی موشکی، بیش از آنکه صرفاً یک ابزار نظامی باشد، سیگنالی برای بازدارندگی طرف مقابل محسوب میشود. ایران با این موضعگیری تلاش کرده است تا هزینه هرگونه اقدام نظامی را برای واشنگتن بالا ببرد و در عین حال پیام واضحی درباره محدودیت خطوط قرمز خود ارسال کند. تحلیلگران میگویند که این بازدارندگی نسبی، اگرچه نمیتواند جنگ را به طور کامل مهار کند، اما محاسبه طرف مقابل را پیچیدهتر کرده و فرصت دیپلماسی را افزایش میدهد.
در مجموع، سناریوی پیش رو نشان میدهد که هرگونه اقدام نظامی علیه ایران، صرفاً یک نزاع دوطرفه نخواهد بود؛ خاورمیانه در آستانه بحرانی است که پیامدهای سیاسی، امنیتی و اقتصادی آن میتواند منطقه و جهان را تحت تأثیر قرار دهد. تهران با تهدید به بستن تنگه هرمز و اعلام هشدارهای صریح، تلاش کرده است که مسیر جنگ را به نفع خود تغییر دهد و طرف مقابل را به محاسبه دقیق هزینه و منفعت مجبور کند.
