خاورمیانه زیر سایه تقابل ایران و آمریکا / استانبول به استقبال مذاکره میرود، خلیج فارس آماده جنگ میشود
اقتصاد۲۴- با پادرمیانی کشورهای منطقه، مذاکرات بین ایران و آمریکا برای کاهش تنشها به جریان افتاده، اما همزمان شاهد تحرکات گسترده نظامی ایالات متحده در خلیج فارس و خاورمیانه هستیم که تصویر پیچیدهتری از وضعیت فعلی ارائه میکند. شاهد آنکه رسانههای رسمی و دادههای مستقل از افزایش قابلتوجه حضور نیروها و امکانات رزمی واشنگتن در منطقه خبر میدهند.
آرایش نظامی ایالات متحده در خلیج فارس و خاورمیانه در هفتههای اخیر یکی از مهمترین موضوعات تحولات امنیتی بوده است؛ تحولی که نشانههای آن در تصاویر ماهوارهای، دادههای ردیابی و گزارشهای رسانههای معتبر دیده میشود و همزمان با دیپلماسی برای کاهش تنش میان تهران و واشینگتن جریان دارد.
گزارشهای رسانهای در سطح جهانی، از حضور گروه ضربت ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن در منطقه خبر دادهاند که همراه با ناوشکنها، جنگندهها و هواپیماهای جنگ الکترونیک، تقویت حضور نظامی آمریکا را در خلیج فارس نشان میدهد. این تقویت نظامی در شرایطی اتفاق میافتد که تهران و واشینگتن، از طریق واسطههای منطقهای و بینالمللی، در پی یافتن راهی برای جلوگیری از تشدید بحران هستند.
یکی از معتبرترین گزارشهای اخیر این حضور گسترده را تایید میکند: تصاویر ماهوارهای و دادههای ردیابی نشان میدهند که بیش از یک دوجین کشتی جنگی آمریکا، از جمله ناو هواپیمابر «ابراهام لینکلن»، چندین ناوشکن و کشتی پشتیبانی، در آبهای شمالی خلیج فارس و دریای عمان مستقر شدهاند. افزون بر این، بیش از ۳۰ فروند هواپیما از جمله جنگندههای F‑۱۵E، هواپیماهای شناسایی، پهپادها و هواپیماهای جنگ الکترونیک EA‑۱۸G Growler نیز در پایگاههای هوایی در قطر و اردن دیده شدهاند؛ نوعی از آرایش که از یک حضور صرفاً دفاعی فراتر رفته است.
در کنار ناو هواپیمابر، تمرینهای هوایی چندروزه تحت فرمان فرماندهی مرکزی آمریکا نیز در منطقه اعلام شدهاند که در آنها جنگندهها و هواپیماهای سوخترسان شرکت دارند و به گفته سخنگوی سنتکام، هدف از این تمرینها نشان دادن توان عملیاتی و آمادگی برای پاسخ به هرگونه تهدید عنوان شده است.
قدرت هوایی و جنگ الکترونیک در نقطه توجه
یکی از بخشهای برجسته این آرایش نظامی، استقرار هواپیماهای جنگ الکترونیک EA‑۱۸G Growler در منطقه مذکور است. منبعی تخصصی در حوزه دفاعی با استناد به دادههای ردیابی پروازها گزارش داده که این هواپیماها با پشتیبانی هواپیماهای سوخترسان به منطقه منتقل شدهاند. این جنگندهها در ماموریتهایی با هدف اخلال و سرکوب سامانههای پدافند هوایی دشمن طراحی شدهاند و حضور آنها میتواند توان رزمی هوایی آمریکا را در صورت گسترش درگیری به شکل قابلتوجهی افزایش دهد.
لازم به ذکر است که گزارش مربوط به اعزام دقیق تعداد مشخصی از این جنگندهها (مثلاً شش فروند بهطور دقیق) هنوز تنها در رسانههای تخصصی نظامی منتشر شده و از سوی پنتاگون یا منابع رسمی دولت آمریکا تأیید نشده است. این نوع اخبار بر اساس دادههای آزاد ردیابی پرواز است و بهعنوان اطلاعات غیررسمی، اما قابل ردیابی در فضای کسبوکار رسانهای ظاهر شده است.
قدرت دریایی آمریکا؛ از ناوها تا ناوشکنها
آنچه در گزارشهای معتبر رسانهای دیده میشود، تمرکز قابلتوجه نیروی دریایی آمریکا در منطقه خلیج فارس و دریای عمان است. ناو هواپیمابر «ابراهام لینکلن» در کنار ناوشکنهای مسلح به سامانههای موشکی هدایتشونده حضور دارد و این آرایش دریایی در مجموع به افزایش «قدرت بازدارندگی و واکنش سریع» آمریکا تعبیر میشود. منابع خبری همچنین از پرواز هواپیماهای F‑۱۵E و حضور جنگندههای دیگر در منطقه صحبت میکنند؛ وضعیتی که از رعایت صرفاً ماموریت دفاعی فراتر رفته و میتواند توان عملیاتی آمریکا در بحرانهای آینده را تقویت کند.
هشدارهای تهران و افزایش نگرانیها از شروع تقابل
افزایش حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس واکنشهای متفاوتی را در سطح منطقه و فراتر از آن برانگیخته است. برخی گزارشها از احتمال تلاش واشنگتن برای ایجاد محاصره یا فشار غیرمستقیم به ایران به جای حمله مستقیم میگویند و تحلیلگران اسرائیلی نیز این برداشت را مطرح کردهاند که حضور پرشمار نیروی آمریکایی لزوماً بهمعنای قطعی بودن جنگ نیست، بلکه ممکن است بخشی از استراتژی فشار گسترده باشد.
در سوی دیگر، ایران نیز به افزایش حضور نظامی آمریکا واکنش نشان داده و هشدار داده که در صورت هرگونه حمله، پاسخ سریع و شدید به پایگاهها و ناوهای آمریکا داده خواهد شد؛ تصوری که نگرانیها درباره احتمال تقابل را بالا برده است.
آمادهباش، فشار یا نمایش قدرت؟
تحولات فعلی نشان میدهد که آمریکا با تقویت نیروهای دریایی، هوایی و جنگ الکترونیک در خلیج فارس و منطقه خاورمیانه، تصویری از آمادگی گسترده در برابر هرگونه تغییر در وضعیت امنیتی ارائه میدهد؛ موضوعی که هم میتواند بهعنوان ابزار فشار در مذاکرات و بخشی از استراتژی بازدارندگی خوانده شود و هم میتواند به نگرانیها درباره احتمال تشدید سطح تقابل نظامی دامن بزند.
در نهایت، آرایش نظامی آمریکا هنوز به مرحلهای از اعلام رسمی برای حمله نظامی قطعی نرسیده است و رسانههای معتبر بر افزایش نیروها و امکانات تأکید دارند؛ نه بر قطعی شدن عملیات گسترده.
