جزیره قشم زیر سایه ناوهای آمریکایی؛ روایت مردم درگهان از زمستان سرد ۱۴۰۴: دوام نمیآوریم
اقتصاد۲۴- زمستان در قشم، همیشه فصلی بود که جزیره زیر پای انبوه مسافران جان میگرفت و هیاهوی بازارهای درگهان تا اسکله لافت قطع نمیشد. اما امسال، قشم روی دیگری از خود را نشان داد؛ چهرهای خلوت، نگران و مستاصل. جزیره در میانهی سه موج سهمگین گرفتار شده است؛ رد پای گلولای سیل آذرماه هنوز در گوشه و کنار کوچههای منتهی به ساحل دیده میشود، غبار اعتراضات اخیر رمقی برای سفر کردن نگذاشته و حالا، سنگینی حضور ناوهای آمریکایی در پهنای خلیجفارس، لرزه بر تن نخلها نشانده است. همین سهگانه کافی بود تا طلاییترین فصل گردشگری قشم به یکی از سوتوکورترین دورانهای خود تبدیل شود و سبد معیشتی بومیانی که تمام امیدشان به مسافران زمستانی بود، خالی بماند.
یکی از اصلیترین ضربهها به پیکرهی اقتصاد بومی قشم، در بخش اقامتگاهها فرود آمده است. حیاط یکی از اقامتگاههای بومگردی که باید از صدای خنده و موسیقی محلی پر میبود در سکوتی مطلق فرو رفته بود. صاحب اقامتگاه به رویداد۲۴ میگوید: «این موقع سال اصلا اتاق خالی نداشتیم، اما از ابتدای بهمن فقط یک شب تمام اتاقهایمان پر بوده است.»
او درباره چرخه کار مشاغلی که از گردشگری قشم درآمد کسب میکنند، توضیح میدهد: «ما در واقع فقط ۴ ماه در سال فرصتِ واقعی برای کار داریم. دی و اسفند دو ماهی است که میتوانیم هزینههای جاری و بدهیهای کل سال را تامین کنیم و بهمن و فروردین، پیکِ کار ماست که در آن سود میکنیم. اما امسال همه برنامهها نابود شد.»
مردم از ترس ناوهای آمریکایی جنوب نمیروند
این صاحب اقامتگاه بومگردی میگوید که سیل حوادث از آذر ماه همهچیز را شست و برد: «ماجرا از سیل اواخر آذر ماه شروع شد بعد به اعتراضات دی ماه و در نهایت استقرار ناوهای آمریکا در خلیج فارس رسید و به همین منوال پشت سر هم مسافر کم شد. با هر خبر هم مسافران رزروهای خود را لغو کردند.»
او ادامه داد: «بسیاری به دلیل نزدیک بودن ناوهای آمریکا به منطقه از احتمال وقوع جنگ ترسیدند درصورتی که از نظر قواعد بینالملل هیچ کشوری حق حمله به جزایر را ندارد چراکه ساکنین میان آبها محصور هستند و راه فراری ندارند ولی بههرحال ترس، منطق نمیشناسد.»
او درباره تداوم کسبوکار خود پیشبینی میکند: «ما این اقامتگاه را از سال ۱۴۰۱ افتتاح کردیم. درآمد بهمن را که از دست دادیم و تا فروردین هم امیدی به بهبود اوضاع سیاسی و اقتصادی و ورود گردشگر نداریم. با این شرایط بعید میدانم بتوانیم تا سال آینده اقامتگاه را حفظ کنیم.»
این صاحب اقامتگاه با اشاره به رقم بالای هزینههای جاری میگوید: «همین ماه ۳ و نیم میلیون قبض برق آمده است. روزی یک میلیون هم باید برای غذای کارکنان اقامتگاه خرج کنم؛ حال من باید شبی چند میلیون تومان برای اتاقهایم قیمتگذاری کنم تا دوام بیاورم؟»
او در پایان میگوید: «امیدوارم به هر طریقی که هست و هر اتفاقی که میافتد اوضاع اقتصادی خوب شود. وقتی مردم درآمد خوب داشته باشند سفر میکنند و ما هم میتوانیم ادامه بدهیم.»
بازاری که فقط تماشاچی دارد
درگهان، نبض تجاری قشم هم این روزها حال و روز خوشی ندارد. پای صحبت کاسبان که مینشینی از فصلی میگویند که قرار بود برایشان رونق داشته باشد، اما دومینوی حوادث اخیر، منجر به رکود کسبوکارشان شد. پاساژ دودلفین درگهان، خلوت نیست، اما بنابر گفته یکی از مغازهداران به خبرنگار رویداد۲۴، برای این بازه زمانی از سال آن هم در تعطیلات نیمه بهمن ماه، چندان رونقی ندارد: «سال پیش همین موقع اگر شما میآمدید، غلغله بود. بیشتر مسافران اواسط زمستان به قشم میآیند تا هم تفریح کنند و هم خرید عیدشان را انجام دهند. الان هم نمیگویم مسافری نیست، اما کم است و خیلیها هم بخاطر وضعیت معیشتی خریدهای ضروری و مورد نیازشان را انجام میدهند و معیشت اجازه نمیدهد کسی برای دلش خرید کند.»
بیشتر بخوانید:این روزها در جزیره کیش چه میگذرد؟
کمی آنسوتر در جزایر ناز، محسن که میوههای استوایی میفروشد، وضعیت ورود گردشگر را «افتضاح» توصیف میکند: «همه مردم بخاطر احتمال جنگ ترسیدهاند. تازه به نسبت آخر هفته کمی شلوغتر شد ولی من در این چند روز دقت کردم پلاک هیچ ماشینی از تهران نیست. بیشتر از شهرهای نزدیک مثل یزد، کرمان و شیراز آمدهاند آن هم با ماشین.»
۵۰ کشته اعتراضات در شهر کوچک درگهان
او همچنین درباره وضعیت قشم در روزهای اعتراضات میگوید: «۵۰ نفر کشته فقط از درگهان که شهر کوچکی است داشتیم. بعد که اسامی منتشر شد، گفتند در قشم ۲۰۰ نفر کشته شدند.»
رانندگان تاکسیهای قشم هم مشابه کاسبان از وضعیت درآمد خود شکایت میکنند. «رسول» ۶ ماه اول سال در جهرم استان فارس کار تعمیرات یخچال را انجام میدهد و نیمه دوم سال در قشم مسافران را جابهجا میکند. او میگوید کف قیمتی سال گذشته برای گشت نیمروزه جزیره ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان بوده، اما الان تا ۱ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان هم تخفیف میدهد.
هنگام غروب، رسول در حین مسیر به کافههای سلخ اشاره میکند و با حسرت میگوید: «سال گذشته این کافهها آنقدر شلوغ بود که چند دقیقه معطل میشدی تا یک میز خالی شود الان آنقدر مسافر نیست که تصمیم گرفتهام یک ماه پایانی سال هم به جهرم برگردم و همان کار تعمیرات را انجام دهم.»
گردشگری در انتظار آرامش
گزارش میدانی از قشم نشان میدهد که معیشت هزاران خانوار بومی، اکنون در گرو متغیرهای اقتصادی، سیاسی و نظامی درآمده است. این وضعیت را باید به گردشگری سراسر ایران تسری داد؛ صاحبان مشاغلی که در تصمیمات کلان سیاسی نقشی ندارند حالا باید تاوان سنگین ناامنی و جنگ را بپردازند.
حقیقت تلخ این است که اگر سایهی سنگین ناوها از افق خلیجفارس پاک نشود و اگر فضای اقتصادی و اجتماعی تلطیف نشود، مشاغل مرتبط با گردشگری سال سختی را پیش رو خواهد داشت. قشم، امروز بیش از هر زمان دیگری به آرامش نیاز دارد تا دوباره بتواند هیاهوی مسافران را در ساحل سرخ هرمز بشنود.
