افزایش بی‌سابقه تحرکات نظامی در خاورمیانه؛ آمریکا تاد آورد، ایران در آماده‌باش و اسرائیل منتظر لحظه صفر

اقتصاد۲۴ - در روز‌های اخیر، خبر استقرار شش سامانه ضدموشکی «تاد» (THAAD) در مناطق اطراف ایران که از تصاویر ماهواره‌ای و منابع باز به‌دست آمده، محور توجه رسانه‌های داخلی و بین‌المللی قرار گرفته است؛ اقدامی که آمریکا ادعا می‌کند برای دفاع از نیرو‌های خود و متحدانش در برابر تهدید‌های موشکی ایران انجام می‌دهد.

در هفته‌های گذشته ایالات متحده تحرکات نظامی خود در خاورمیانه را به سطوحی بی‌سابقه رسانده است. گزارش‌ها از حضور حدود ۱۲ ناو جنگی، ده‌ها هواپیمای نظامی و سامانه‌های پدافندی از جمله PAC-۳ و THAAD خبر می‌دهند که در مجموع مجهز به قابلیت مقابله با موشک‌های بالستیک بلندبرد هستند.

پنتاگون تاکید کرده این تحرکات با هدف تقویت دفاع از متحدان منطقه‌ای، به‌ویژه اسرائیل و کشور‌های عرب حاشیه خلیج‌فارس، انجام می‌شود، چرا که هرگونه تشدید تنش با ایران می‌تواند فوراً به برخورد نظامی بینجامد.

هم‌زمان، این حضور شامل فرودگاه‌ها، پایگاه‌های هوایی و حرکت ناو‌های هواپیمابر و ناو‌های دفاع موشکی در آب‌های منطقه است. گزارش‌ها همچنین حاکی از انتقال تجهیزات لجستیکی، هواپیما‌های ترابری و پشتیبانی از پایگاه‌های متحدان در مقابل تهدیدات ایران است.

تحلیلگران نظامی آمریکایی اشاره کرده‌اند که مصرف بالای سامانه‌های رهگیری THAAD — نزدیک به ۲۵٪ از ذخایر موجود در جریان جنگ ۱۲ روزه بین ایران و اسرائیل — نگرانی‌هایی درباره کمبود و نیاز به افزایش تولید ایجاد کرده است.

تهران: در دفاع و فشار همزمان

جمهوری اسلامی ایران روز‌های اخیر را همزمان بین آرایش دفاعی و دیپلماسی فعال سپری می‌کند. تهران ضمن تاکید بر آمادگی کامل برای مقابله با هر تهدید نظامی، تلاش دارد مسیر‌های گفت‌و‌گو را باز نگه دارد. مذاکرات مسقط میان مقامات ایرانی و آمریکایی، اگرچه نشان‌دهنده تمایل دو طرف به کاهش تنش‌هاست، بدون دستاورد قطعی باقی مانده است.

از منظر توانایی نظامی، ایران به مجموعه‌ای از موشک‌های بالستیک و کروز با برد‌های مختلف مجهز است که بخش مهمی از استراتژی دفاعی آن را تشکیل می‌دهد. این موشک‌ها از توان تهدید پایگاه‌های منطقه‌ای آمریکا و متحدانش برخوردارند، چنان‌که در سال گذشته نیز در واکنش به حملات آمریکا، موشک‌هایی به پایگاه هوایی العدید در قطر شلیک شد؛ عملیاتی که با بسته‌شدن حریم هوایی کشور‌های حوزه خلیج‌فارس همراه بود.

ایران همچنین با تقویت پدافند هوایی و نظامی خود در مرز‌ها و اطراف تاسیسات حساس، در حال تلاش برای کاهش آسیب‌پذیری در برابر حملات بالقوه است، هرچند کارشناسان بین‌المللی تردید‌هایی درباره کارایی کامل این پوشش دفاعی در برابر حملات گسترده دارند.

اسرائیل؛ آماده دفاع پیشرفته

در طی جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل که در سال گذشته رخ داد، آرایه‌های پدافندی اسرائیل با پشتیبانی آمریکا در برابر موشک‌های ایرانی به‌کار گرفته شدند. سامانه‌های پدافندی چندلایه اسرائیلی شامل Arrow، David’s Sling به‌علاوه سیستم‌های آمریکایی THAAD و Patriot نقش کلیدی داشتند. عملکرد بالا در رهگیری موشک‌ها و محافظت از جمعیت شهری، تاب‌آوری دفاعی اسرائیل را تقویت کرده است.

تل‌آویو همچنان به سرمایه‌گذاری در توانایی‌های هوایی و موشکی خود ادامه می‌دهد و با حمایت اطلاعاتی و لجستیکی واشینگتن به دنبال حفظ مزیت بازدارندگی در برابر تهدیدات ایران است.

کشور‌های منطقه: بازیگران ثانویه، اما حیاتی

ترکیب حضور نظامی آمریکا در کشور‌های عرب حوزه خلیج‌فارس - از بحرین، قطر تا امارات و کویت - نشان می‌دهد که واشنگتن در تلاش است تا شبکه‌ای دفاعی گسترده برای مقابله با احتمال تشدید تنش ایجاد کند. پایگاه‌های آمریکایی نه‌تنها پشتیبان عملیات دفاعی هستند، بلکه امکان رصد و واکنش سریع در برابر تحرکات ایران را فراهم می‌کنند.

کشور‌های عرب نیز متناسب با منافع خود، از تقویت همکاری‌های نظامی با آمریکا استقبال کرده‌اند، هرچند تقابل مستقیم با ایران را به‌دلیل پیامد‌های بالقوه بر ثبات داخلی خود گرایش نمی‌دهند.

آرایش نظامی در منطقه خاورمیانه اکنون در یک وضعیت شکننده و پیچیده میان بازدارندگی و تهدید عملی قرار دارد. آمریکا تلاش می‌کند با استقرار گسترده تجهیزات پیشرفته، هم متحدان را حمایت کند و هم توان بالقوه ایران را مهار نماید؛ این در حالی است که ایران به‌صورت همزمان دیپلماسی را پیگیری و آمادگی نظامی خود را تقویت کرده است. اسرائیل نیز در سطح بالایی از آماده‌باش قرار دارد و به پشتیبانی فناوری‌های دفاع موشکی آمریکایی چشم دوخته است.

در این میان، هرگونه اشتباه محاسباتی یا تشدید ناگهانی تنش می‌تواند سرعت بحران را افزایش دهد، سناریویی که بسیاری از تحلیلگران بین‌المللی درباره آن هشدار داده‌اند.