تابآوری در عصر بحرانهای جنگی؛ از توان فردی تا انسجام اجتماعی
اقتصاد24-معاون آموزش و پژوهش اورژانس تهران گفت: در پی ایجاد تنشها و آسیبهای وارده جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل به ایران، بار دیگر مفهوم «تابآوری» به عنوان یکی از کلید واژههای مهم در ادبیات اجتماعی، روانشناسی و مدیریت بحران مورد توجه قرار گرفته است؛ مفهومی که کارشناسان آن را حلقه اتصال میان ثبات فردی و پایداری اجتماعی در شرایط پرتنش میدانند.
سعید مهرسروش در گفتوگو و با ایسنا، با تأکید بر اینکه تابآوری به توانایی افراد و جوامع برای سازگاری، مدیریت فشار و بازیابی تعادل پس از بحران گفته میشود، اظهار کرد: پژوهشگران حوزه روانشناسی از جمله آن ماستن این ظرفیت را «قابلیتی قابل پرورش» توصیف کردهاند که به افراد کمک میکند در برابر رویدادهای آسیبزا، فروپاشی روانی را تجربه نکنند و حتی از دل تهدیدها فرصت بسازند.
وی افزود: تابآوری به معنای بیتأثیر بودن بحران یا انکار فشارهای روانی نیست، بلکه به معنای مدیریت آگاهانه شرایط دشوار است.
معاون آموزش و پژوهش اورژانس تهران ادامه داد: مولفههای تابآوری در شرایط بحران
و در شرایط تنشهای سیاسی و نظامی اهمیت بیشتری پیدا میکنند که شامل تنظیم هیجان و مدیریت اضطراب، دسترسی به اطلاعات معتبر، انسجام خانوادگی و اجتماعی، اعتماد اجتماعی و نقشآفرینی نهادها در آرامسازی افکار عمومی و معنا و هدف مشترک است.
مهرسروش گفت: متخصصان حوزه سلامت روان معتقدند در شرایطی مانند تنشهای منطقهای، حفظ ثبات روانی جامعه نیازمند همافزایی رسانهها، نهادهای مدنی و دستگاههای اجرایی است.
راهکارهای افزایش تابآوری در فضای تنشهای منطقهای
وی افزود: در پی افزایش تنشها در حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، کارشناسان چند اقدام کلیدی را برای ارتقای تابآوری پیشنهاد میکنند.
معاون آموزش و پژوهش اورژانس تهران ادامه داد: اولین اقدام مدیریت مصرف اخبار است، به این معنا که از پیگیری مداوم و هیجانی اخبار جنگی پرهیز کنید. دومین اقدام گفتوگوی خانوادگی درباره نگرانیها است که باعث کاهش اضطراب کودکان و نوجوانان میشود.
مهرسروش گفت: سومین اقدام، تقویت همبستگی اجتماعی فعالیتهای داوطلبانه و حمایت از گروههای آسیبپذیر و چهارمین اقدام هم شفافیت اطلاعرسانی رسمی و جلوگیری از شکلگیری فضای ابهام است. همچنین آموزش مهارتهای روانی در مدارس و رسانهها نیز باعث آمادهسازی جامعه برای مواجهه با بحران میشود.
معاون آموزش و پژوهش اورژانس تهران ادامه داد: جنگها و تنشهای سیاسی علاوه بر آثار اقتصادی و امنیتی، پیامدهای روانی عمیقی نیز به همراه دارند و مدیریت این ابعاد، بخشی از امنیت ملی محسوب میشود.
تفاوت تابآوری فردی و اجتماعی در بستر جنگ
مهرسروش گفت: در شرایط درگیری یا تهدید خارجی، تفاوت میان تابآوری فردی و اجتماعی پررنگتر میشود.
به گفته وی، تابآوری فردی شامل توانایی هر شهروند برای مدیریت استرس، حفظ کارکرد روزمره و حمایت از خانواده است و تابآوری اجتماعی نیز ظرفیت ساختارهای حکمرانی، زیرساختهای حیاتی، نظام سلامت و رسانهها برای حفظ ثبات و تداوم خدمات را شامل میشود.
وی افزود: اگرچه تابآوری فردی میتواند اضطرابهای شخصی را کاهش دهد، اما بدون تابآوری اجتماعی و نهادی، جامعه در برابر بحرانهای گسترده آسیبپذیر خواهد بود. از سوی دیگر، انسجام ملی و اعتماد عمومی میتواند هزینههای روانی و اجتماعی بحرانهای نظامی را کاهش دهد.
