بحران در آسیا از کانال تنگه هرمز/ اصابت ترکشهای جنگ به تولید
اقتصاد۲۴- فایننشال تایمز با انتشار یادداشتی نوشت: پالایشگاههای آسیایی در مسیر کاهش تولید قرار دارند؛ رخدادی که عرضه سوخت جت و دیگر فرآوردههای پالایششده را محدود کرده، زیرا از دست رفتن نفت خام خاورمیانه هزینه تأمین منابع جایگزین را افزایش داده است.
این نشریه در ادامه یادداشت خود آورد: طبق دادههای شرکت مشاورهای وود مکنزی، تأسیسات سنگاپور — که قطب کلیدی منطقهای برای بنزین و سوخت جت محسوب میشود — بهطور میانگین با کمتر از نیمی از ظرفیت خود فعالیت دارد. این میزان پایینترین سطح از زمان همهگیری کووید-۱۹ است و نسبت به بیش از ۸۰ درصد پیش از جنگ ایران کاهش چشمگیری نشان میدهد.
ترکشهای رویارویی آمریکا با ایران
در مجموع، تولید در آسیا در ماههای مارس و آوریل به ۷۰ درصد ظرفیت کاهش یافت، در حالی که این رقم در ژانویه و فوریه بین ۸۲ تا ۸۴ درصد برآورد شد. فشار تحمیلی بر بخش پالایش خطر تشدید کمبود فرآوردههای نفتی در منطقه را افزایش میدهد؛ منطقهای که حدود ۳۸ درصد از کل تولید جهانی این محصولات را تشکیل میدهد؛ آن هم درست در آستانه فصل سفرهای تابستانی.
همزمان به نوشته فایننشال تایمز گازوئیل و سوخت جت بیش از سایر سوختها از فضای حاکم متاثر شده است. یکی از معاملهگران مستقر در سنگاپور در اینباره گفت کاهش تولید در این کشور-شهر باعث افزایش قیمت بازار سوخت جت شده و هزینهها را «بهطور قابلتوجهی» برای شرکتهای هواپیمایی در استرالیا و نیوزیلند افزایش داده است.
همزمان بر اساس دادههای اولیه شرکت تحلیلی Vortexa، صادرات سوخت جت آسیا در این هفته به پایینترین سطح 5 ساله یعنی ۴۴۰ هزار بشکه در روز رسیده؛ نرخی که نسبت به پیش از جنگ ۳۰ درصد و نسبت به ماه گذشته ۲۳ درصد کاهش داشته است. همزمان صادرات گازوئیل و نفتگاز منطقه نیز با نرخ اندکی بیش از ۲ میلیون بشکه در روز انجام شده که ۱۴ درصد کمتر از ماه قبل و پایینترین سطح برای این زمان از سال از ۲۰۱۸ تاکنون است.
سایه تنش در هرمز بر بازار آسیا
فایننشال تایمز مدعی شد: جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران عملاً به بسته شدن تنگه هرمز انجامیده و دسترسی به جریان نفت خام خاورمیانه — که اقتصادهای آسیایی به آن وابستهاند — را محدود کرده و همین موضوع پالایشگران را مجبور کرده به دنبال منابع جایگزین باشند. به گفته شرکت دادههای کالایی Sparta، خریداران اکنون برای گزینههای جایگزین نفت خام، قیمتهای بسیار بالاتری پرداخت میکنند؛ گزارهای که حاشیه سود پالایش را از بین میبرد.
بیشتر بخوانید: رمز موفقیت اقتصادهای شرق آسیا/ چگونه حاکمان مقتدر و نیروی کار فرمانبردار باعث موفقیت مردمان شرق شدند؟!
نیل کراسبی، رئیس تحقیقاتی حوزه نفت در این باره به فایننشال تایمز گفت: «در حالی که قیمت فرآوردههای پالایششده همچنان بالاست، نرخهای حملونقل افزایش یافته و این کنش ها و واکنش های فیزیکی شدید برای برخی انواع نفت خام موجب گشته تا پالایشگران نتوانند از عملیات خود سود ببرند و در نتیجه تولید را کاهش یا فعالیت خود را متوقف کنند».
طبق دادههای Sparta، تنها برخی گریدهای نفت خام آمریکا — مانند نفت مناطق غرب تگزاس و جنوبشرقی نیومکزیکو — برای پالایشگران سنگاپور همچنان سودآور باقی ماندهاند، زیرا میزان گوگرد پایین و عرضه نسبتاً فراوان آنها، تأمین و فرآورششان را ارزانتر میکند.
شرکت پالایش ژاپنی Eneos هفته گذشته اعلام کرد اگر قیمتهای بالای نفت خام، حملونقل و بیمه ادامه یابد، «ممکن است نتواند افزایش قابلتوجه هزینهها را هضم کند». سخنگوی این نهاد در ادامه افزود: به تنظیم قیمت محصولات خود ادامه خواهد داد.
پالایشگاهها همچنین با ریسکهایی مرتبط با استراتژیهای پوشش ریسک (hedging) مواجه هستند. یکی از معاملهگران سابق سوخت جت هشدار داد پالایشگاههایی که ریسک خود را پوشش دادهاند، در معرض زیانهای بزرگ ناشی از موقعیتهای فروش (short positions) و قراردادهای مرتبط قرار دارند؛ موضوعی که شرکت انرژی آمریکایی Phillips ۶۶ نیز در ماه آوریل نسبت به آن هشدار داده بود.
فرصتسازی روسیه
به باور تحلیلگران زیانهای تحمیل شده میتواند از طریق فروش محصولات فیزیکی با قیمتهای بالاتر جبران شود، اما عامل کلیدی «فروش حجم کافی از محصولات با قیمت بالا» خواهد بود که به نوبه خود به توانایی تأمین نفت خام کافی برای تولید این محصولات بستگی دارد.
در سوی دیگر، به گفته کراسبی، پالایشگاههایی که نفت خام را با قیمتهای بالا خریداری کردهاند نیز با این خطر مواجهاند که در صورت پایان درگیری، قیمت فرآوردههای پالایششده بهطور ناگهانی سقوط کند. به همین دلیل برخی از آنها به دنبال کاهش نرخ بهرهبرداری خود هستند. کرسبی در این باره گفت: «اگر شما این نفت خام فوقالعاده گران را بخرید و فردا صلح برقرار شود و همه قیمت محصولات مثل سنگ سقوط کند، چه کار میکنید؟»
در این میان مشکلات پالایشگاهها فرصتهایی را برای کشورهایی مانند روسیه فراهم کرده تا نفوذ تجاری خود را در منطقه گسترش دهند. گروه فیلیپینی Petron Corporation در ماه مارس اعلام کرد که در واکنش به آشفتگی زنجیره تأمین ناشی از جنگ ایران، مجبور شده تحت یک «اقدام اضطراری فوقالعاده» نفت خام را از روسیه تأمین کند.
این شرکت همزمان اعلام کرد: «تعطیلی یک پالایشگاه بهدلیل ناتوانی در تأمین نفت خام میتواند به کمبود جدی سوخت در سطح ملی، جهش شدید قیمتها، خریدهای هیجانی، اختلال در حملونقل و لجستیک، و بیثباتی گسترده اقتصادی منجر شود. از منظری دیگر خرید نفت روسیه ناقض مقررات داخلی نبوده و نیست».
