تحلیلگران میگویند بازار جهانی طلا پس از نوسانات شدید ابتدای سال، وارد مرحله کمهیجانی شده و قیمتها در محدوده مشخصی نوسان میکنند؛ اما تقاضای واقعی همچنان پابرجاست. نگرانیهای تورمی ناشی از تنشهای ژئوپلیتیک و احتمال افزایش نرخ بهره، خرید تهاجمی طلا را محدود کرده، اما طلا همچنان بهعنوان دارایی امن و بیمه در برابر بحرانها جذاب باقی مانده است. بانکهای مرکزی، بهویژه چین، کاهش اخیر قیمتها را فرصتی برای خرید میدانند، بنابراین تثبیت فعلی نشاندهنده ثبات بازار و نه کاهش محبوبیت طلا است.
وضعیت بازارهای ارز و طلا روز ۶ اردیبهشت
روز یکشنبه هر دلار آمریکا در بازار آزاد داخل در رقم ۱۵۲هزار تومان به فروش رسید. این نرخ پایینترین رقم اعلامشده در روز گذشته برای فروش این اسکناس خارجی بود. بررسیها نشان میدهد قطعی اینترنت باعث شده صرافیها و معاملهگران بازار ارز همچون جزیرههایی جدا از یکدیگر نرخدهی کنند. در این شرایط روز گذشته درحالیکه برخی صرافیها با نرخ ۱۵۲هزار تومان حاضر به فروش اسکناس دلار آمریکا بودند؛ ولی برخی سایتها نرخ معاملات نقدی این ارز را ۱۵۶ و ۱۵۷ هزار تومان اعلام کردند. بررسیهای میدانی نشاندهنده رشد انتظارات افزایشی در بازار ارز است. کارشناسان معتقدند بازگشت تقاضا به بازار ارز میتواند اثر افزایش فعالیتهای اقتصادی و معاملات در روزهای آتشبس باشد. روز گذشته، نرخ تتر در بازه ۱۵۴ تا ۱۵۶هزار تومان نوسان کرد. ورود قیمت تتر به سطوح بالاتر از ۱۵۶هزار تومان از ۲۶فروردینماه بیسابقه بود. کارشناسان معتقدند بسته بودن مسیر راهبردی تنگه هرمز و عدم حصول پیشرفت در مذاکرات میان ایران و آمریکا اصلیترین دلایل انتظارات افزایشی در بازار داخلی دانسته میشود.
بازار داخلی طلا نیز در دومین روز هفته جاری و در شرایطی که بازار جهانی در تعطیلات آخر هفته به سر میبرد، تقریبا بدون تغییر نسبت به روز شنبه حاضر شد. میانگین نرخهای اعلامشده برای هر گرم طلای ۱۸عیار در روز یکشنبه، بدون تغییر از روز شنبه، در رقم ۱۷میلیون و ۲۰۰هزار تومان باقی ماند و انواع قطعات سکه طلا با کاهش ۵۰۰هزار تومانی در نرخ فروش مواجه شدند. روز گذشته سکه طلای طرح جدید در رقم ۱۷۶میلیون تومان، نیمسکه طلا ۹۳میلیون و ۵۰۰ هزار تومان و ربعسکه ۵۲میلیون و ۵۰۰ هزار تومان به فروش رسیدند.
طبق گفتههای رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران، حجم معاملات بازار طلا در میزانی حداقلی قرار دارد و در قیاس با گذشته، شاید تنها حدود ۲۰درصد از مبادلات روزانه انجام میشود. به گفته فعالان بازار طلا، همچنان نوعی سردرگمی و تردید و نگرانیهایی مانند شرایط جنگ و مسائل مشابه، میان مردم وجود دارد که بر روند معاملات تاثیرگذار است.
بهطور کلی کارشناسان اعلام کردهاند که به نظر میرسد بازار داخلی در حالت تعلیق میان خوشبینی به برقراری مذاکرات میان ایران و آمریکا و نگرانی از افزایش تنش نظامی قرار دارد. در این شرایط بازشدن بازارهای جهانی در روز دوشنبه میتواند نسبت به سنگین شدن هرکدام از موارد (حفظ خوشبینی یا افزایش نگرانی) برای تصمیمگیری در معاملات ارزی و طلایی ادامه هفته جاری اثرگذار باشد.
آیا جذابیت طلا کاهش یافته است؟
بررسی روند قیمت طلا در بازارهای جهانی نشان میدهد این بازار، برخلاف اوایل سال میلادی، در هفتههای اخیر به ثبات نسبی رسیده است. در این مدت، حجم معاملات کاهش پیدا کرده و قیمتها در بازهای حدود ۴۶۰۰ تا ۴۹۰۰دلار به ازای هر اونس در نوسان بودهاند. به گفته کارشناسان، با ادامه تنشهای ژئوپلیتیک در خلیجفارس و نگرانیهای اقتصادی ناشی از آن، دیگر خبری از تصمیمگیریهای عجولانه و کوتاهمدت در بازار طلا نیست.
افزایش نگرانیها درباره تورم ناشی از بسته بودن تنگه هرمز باعث شده انتظار برای بالا رفتن نرخ بهره تقویت شود؛ موضوعی که هزینه نگهداری طلا را بالا میبرد و انگیزه خریدهای هیجانی را کاهش میدهد. با این حال، شرطبندی روی کاهش قیمت طلا چندان تصمیم متعارفی نیست؛ چراکه این فلز همچنان بهعنوان یک دارایی امن با جایگاهی خاص در سطح جهانی شناخته میشود.
در همین راستا، برخی تحلیلگران معتقدند با وجود نبود نوسانات شدید در بازار طلا و حرکت محدود قیمتها، طلا همچنان نقش یک تکیهگاه را در نظام مالی جهانی ایفا میکند و دوره ثبات فعلی به معنای کاهش علاقه به طلا نیست، بلکه نشان میدهد ترکیب خریداران و شیوه استفاده از آن در حال تغییر است.
طلا در دسته داراییهای با نقدشوندگی بالا (HQLA) قرار میگیرد و از این نظر در کنار پول نقد و اوراق قرضه دولتی محسوب میشود. هرچند برخی نسبت به این دستهبندی تردید دارند، اما رفتار بانکهای مرکزی عملا این جایگاه را تایید میکند. با اینکه قیمت طلا نسبت به رکوردهای ژانویه کمی عقبنشینی کرده، همچنان در سطوح تاریخی بالایی قرار دارد و تقاضای جهانی برای آن حفظ شده است.
در ماههای اخیر، توجه تحلیلگران بیش از گذشته به فاصله رو به افزایش میان ارزشگذاری داراییها و ریسکهای واقعی، بهویژه در بازار سهام و بدهیهای دولتی، جلب شده است. از سوی دیگر، تنشهای ژئوپلیتیک همچنان تهدیدی جدی اما کمتر دیدهشده برای اقتصاد جهانی به حساب میآیند. در چنین شرایطی، طلا کمتر بهعنوان پوشش در برابر یک سناریوی خاص و بیشتر بهعنوان نوعی بیمه در برابر ریسکهای گسترده سیستمیک مورد توجه قرار گرفته است.
این تقاضای پایدار را میتوان در رفتار بانکهای مرکزی، بهخصوص بانک مرکزی چین، بهخوبی مشاهده کرد. در ماه مارس، زمانی که قیمت طلا یکی از شدیدترین افتهای ماهانه خود را در دهههای اخیر تجربه کرد، چین با سرعت بالایی اقدام به خرید طلا کرد. به نظر میرسد از نگاه این کشور، کاهش قیمتها بیشتر یک فرصت خرید است تا یک هشدار. همین موضوع توضیح میدهد که چرا طلا، با وجود کاهش شتاب رشد، همچنان توانسته در سطوح بالای قیمتی باقی بماند.
هرچند در کوتاهمدت گاهی ارتباط طلا با سایر داراییها دچار نوسان میشود، اما در بلندمدت همچنان نقش مهمی در تنوعبخشی به سرمایهگذاریها دارد. نبود سوددهی ثابت در طلا هم معمولا در دورههای کوتاه افزایش نرخ بهره بیشتر به چشم میآید و در بلندمدت کمتر بهعنوان یک ضعف تلقی میشود. ضمن اینکه برخلاف بسیاری از داراییهای مالی، طلا ریسک طرف مقابل ندارد؛ ویژگیای که در شرایط بیثباتی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
