
اقتصاد ۲۴- اقتصاد حمل و نقل هوایی در ایران، به ویژه در جزایر گردشگرپذیری همچون کیش، همواره فراتر از یک مسئله صرفاً لجستیکی تعریف شده است. در جزیرهای که شریان اصلی حیات اقتصادی آن بر گردشگری، تجارت و سرمایهگذاری استوار است، ایرلاین اختصاصی نه فقط یک شرکت هواپیمایی، بلکه بخشی از زیرساخت راهبردی توسعه محسوب میشود. حالا در شرایطی که فرآیند خصوصیسازی شرکت هواپیمایی کیش متوقف شده و مدیریت این ایرلاین بار دیگر به منطقه آزاد کیش بازگشته، انتصاب فرهاد یوسفینژادی بهعنوان سرپرست جدید «کیش ایر» توجه فعالان صنعت هوانوردی و اقتصاد گردشگری را به خود جلب کرده است.
مراسم معارفه سرپرست جدید هواپیمایی کیش با حضور حسین فردوسی، سرپرست دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد و محمد کبیری، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش برگزار شد، نشستی که بیش از آنکه صرفاً یک جابهجایی مدیریتی باشد، حامل پیامی روشن درباره تغییر رویکرد در اداره یکی از مهمترین ایرلاینهای وابسته به مناطق آزاد کشور بود.
فرهاد یوسفینژادی از جمله مدیرانی است که مسیر حرفهای خود را از بدنه تخصصی صنعت هوانوردی آغاز کرده و برخلاف برخی انتصابات غیرتخصصی سالهای گذشته، سابقهای طولانی در حوزه عملیات پروازی دارد. او بیش از ۲۰ سال در ساختار کیش ایر فعالیت کرده و بخش مهمی از تجربه حرفهای خود را در همین شرکت به دست آورده است.
یوسفینژادی استادخلبان ایرباس A۳۲۱ است و بیش از ۱۰ هزار ساعت پرواز در کارنامه دارد، عددی که در صنعت هوانوردی تنها یک آمار نیست، بلکه نشانهای از تجربه میدانی، تسلط عملیاتی و شناخت دقیق از پیچیدگیهای پرواز و مدیریت ناوگان به شمار میرود.
او پیش از این مسئولیتهایی همچون معاونت عملیات، مدیریت ناوگان فوکر ۵۰ و دیگر بخشهای عملیاتی کیش ایر را برعهده داشته و به همین دلیل بسیاری از کارشناسان، انتصاب او را نشانه بازگشت نگاه تخصصمحور به مدیریت این ایرلاین میدانند.
در سالهای اخیر یکی از مهمترین انتقادهایی که به برخی شرکتهای هواپیمایی کشور وارد میشد، فاصله گرفتن مدیریت از بدنه حرفهای صنعت هوانوردی بود، موضوعی که در مواردی به ضعف بهرهوری، آشفتگی عملیاتی و نارضایتی مسافران منجر شد. حالا انتخاب مدیری از درون ساختار فنی و عملیاتی کیش ایر، این پیام را مخابره میکند که دوره جدید این شرکت احتمالاً بر پایه بازسازی حرفهای و احیای انضباط سازمانی شکل خواهد گرفت.
برای درک اهمیت این انتصاب، ابتدا باید جایگاه «کیش ایر» در اقتصاد جزیره کیش را شناخت. شرکت هواپیمایی کیش در سال ۱۳۶۹ با هدف توسعه گردشگری و تسهیل سفر به جزیره کیش تأسیس شد، دورانی که سیاستگذاران مناطق آزاد تلاش میکردند با توسعه زیرساختهای حمل و نقل، کیش را به یکی از قطبهای گردشگری و تجارت منطقه تبدیل کنند.
این شرکت فعالیت خود را از سال ۱۳۷۰ با دو فروند هواپیمای اجارهای آغاز کرد و در ادامه، با توسعه ناوگان و افزایش مسیرهای پروازی، به یکی از بازیگران مهم حمل و نقل هوایی کشور تبدیل شد.
ماموریت اصلی کیش ایر از ابتدا، اتصال جزیره کیش به مراکز استانهای کشور و همچنین برقراری ارتباط هوایی با کشورهای حاشیه خلیج فارس بود، مأموریتی که همچنان نیز برای اقتصاد جزیره اهمیت حیاتی دارد. در واقع، کیش بدون شبکه پروازی منظم و قابل اتکا، بخش مهمی از ظرفیت گردشگری و تجاری خود را از دست میدهد.
بیشتر بخوانید: حراج شریان حیاتی جزیره/ چرا واگذاری کیشایر تکرار فاجعه هفتتپه در قلب خلیج فارس است؟
بر اساس آمارهای موجود، در دورهای حدود ۵۰ درصد ورود و خروج مسافران جزیره کیش توسط همین ایرلاین انجام میشد. اما با تضعیف ناوگان، کاهش بهرهوری و برخی مشکلات مدیریتی، سهم کیش ایر از بازار به تدریج کاهش یافت و همین مسئله بر جریان ورود گردشگران نیز تأثیر گذاشت.
فعالان اقتصادی جزیره معتقدند کاهش قدرت عملیاتی کیش ایر تنها یک بحران شرکتی نبود، بلکه به شکل مستقیم بر بازار گردشگری، هتلها، مراکز تجاری و حتی سرمایهگذاری در جزیره اثر گذاشت.
در چنین شرایطی، توقف فرآیند واگذاری کیش ایر به بخش خصوصی به یکی از مهمترین تحولات ماههای اخیر تبدیل شد. محمد کبیری، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش، از زمان آغاز فعالیت خود بر بازگرداندن مدیریت این ایرلاین به منطقه آزاد تأکید داشت و آن را بخشی از سیاست احیای زیرساختهای راهبردی جزیره میدانست.
حامیان این تصمیم معتقدند واگذاری کیش ایر بدون ایجاد ساختار شفاف مالی و مدیریتی میتوانست این شرکت را بیش از گذشته از مأموریت توسعهای خود دور کند. از نگاه آنان، کیش ایر صرفاً یک بنگاه اقتصادی نیست، بلکه بخشی از ابزار توسعه جزیره محسوب میشود و باید در هماهنگی با سیاستهای کلان گردشگری و حمل و نقل منطقه آزاد اداره شود.
در روزهای گذشته حتی کارزارهایی از سوی برخی فعالان اقتصادی و ساکنان جزیره در حمایت از توقف واگذاری این شرکت شکل گرفت، اقدامی که نشان میدهد کیش ایر همچنان در ذهن افکار عمومی جزیره، یک دارایی استراتژیک تلقی میشود.
با این حال، مسیر پیش روی فرهاد یوسفینژادی ساده نخواهد بود. کیش ایر در شرایطی قرار دارد که همزمان با چالشهای مزمن صنعت هوانوردی ایران از جمله محدودیت تأمین قطعات، فرسودگی ناوگان و فشارهای مالی مواجه است و در عین حال باید جایگاه خود را در بازار رقابتی حمل و نقل هوایی بازیابی کند.
در مراسم معارفه سرپرست جدید نیز بر چند محور اصلی تأکید شد؛ ارتقای کیفیت خدمات پروازی، بهبود تجربه مسافران، بازآرایی ساختارهای عملیاتی، تقویت ناوگان و بازگشت انضباط سازمانی.
شرکت هواپیمایی کیش اکنون دارای ناوگانی متشکل از هواپیماهای MD، فوکر ۱۰۰ و ایرباس A۳۲۱ است و برنامههایی برای فعالسازی هواپیماهای زمینگیر، توسعه مسیرهای داخلی و بینالمللی و بازبینی ساختار فروش و خدمات در دستور کار دارد.
در چنین فضایی، انتصاب یک مدیر برخاسته از بدنه عملیاتی را میتوان تلاشی برای بازگرداندن «اعتماد تخصصی» به ساختار مدیریتی کیش ایر دانست، شرکتی که آینده آن، تنها به سرنوشت یک ایرلاین محدود نمیشود، بلکه به شکل مستقیم با اقتصاد، گردشگری و تصویر برند جزیره کیش گره خورده است.