کاهش ساخت و ساز در بازار مسکن / چرا پروژههای پیشفروش به بنبست خوردند؟
اقتصاد۲۴- بازار ساختوساز مسکن که پیش از جنگ هم درگیر رکود طولانیمدت بود، پس از وقوع درگیریها با موج تازهای از بیاطمینانی و خروج سرمایهگذاران روبهرو شد. افزایش شدید قیمت مصالح ساختمانی، رشد دستمزدها و نبود چشمانداز مشخص برای آینده، باعث شد تا بخشی از سازندگان، پروژههای خود را متوقف کنند یا از بازار خارج شوند.
بررسیها نشان میدهد نسبت به دو سال گذشته، حدود ۷۰ درصد سازندگان در شمال کشور دیگر مانند سابق فعالیت ندارند؛ بنابراین وضعیت تا حدی پیش رفته که شهرهای شمالی که همواره محل امنی برای سرمایهگذاری بودند، حالا با رکود ساختوساز مواجه شدهاند.
به این ترتیب، وضعیت در تهران و سایر کلانشهرها، که آسیبپذیری بیشتری هم در جنگ داشتند، احتمالا بحرانیتر است. همین مساله این پرسش را مطرح میکند که ادامه ریزش سرمایهگذاری در بازار مسکن، چه تبعاتی برای بازار به دنبال خواهد داشت؟
کارگران فنی در بخش خصوصی، انگیزه ادامه کار ندارند
ایرج رهبر، رئیس انجمن انبوهسازان ایران درباره وضعیت فعلی ساختوساز پس از جنگ اظهار کرد: «خروج سازندگان از بازار مسکن پس از جنگ امری طبیعی است. به هر حال فرصتی پیش آمد که کشور با اختلال مواجه شد و جنگ تحمیلی شکل گرفت. سازندگان هم ناچارند این بحران و اتفاقات را پشت سر بگذارند.»
او ادامه داد: «در حال حاضر شرایط به گونهای است که حتی کارگران فنی هم دیگر آن نظم و تبعیت سابق را ندارند؛ یعنی واقعا شرایط اضطراری شکل گرفته، مانند بنگاههای دولتی نیست که افراد مجبور باشند بمانند. این مساله تبعاتی دارد و کنترل آن هم تا حدی دشوار شده است.»
سازندگان برخی از پروژهها بهدلیل تعهد تحویل، ناچار به ادامه کار شدند
رهبر اظهار کرد: «در این میان، برخی از سازندگان واقعا آسیب دیدند؛ یعنی بهصورت مستقیم از بمبارانها خسارت دیدند و حتی مجبور شدند بخشی از پرسنل خود را تعدیل کنند؛ البته سازندگان تلاش میکنند وقتی شرایط به ثبات نسبی برسد، دوباره نیروهای خود را برگردانند و کارها را از سر بگیرند.»
بیشتر بخوانید:بازار مسکن فروردین از تورم عقب ماند
رئیس انجمن انبوهسازان با اشاره بر اینکه تمامی فعالیتها بهطور کامل متوقف نشده است، گفت: «برخی از پروژهها تعهد تحویل داشتهاند و سازندگان ناچار بودهاند برای عمل به تعهدات خود، کار را ادامه دهند.»
تمایل به ساختوساز در شهرهای امنتر بیشتر شده است
بررسیهای تجارتنیوز نشان میدهد که حجم سرمایهگذاری در کشور و حتی شهرهای شمالی کاهش قابل توجهی داشته و بسیاری از سازندگان از ادامه فعالیت منصرف شدهاند.
با این حال، رهبر درباره وضعیت پروژههای ساختمانی در شمال کشور گفت: «اتفاقا شهرهای شمالی جزو مناطق امنتر محسوب میشوند و آن دسته از افرادی که در شمال پروژه داشتند، عمدتا تلاش کردند پروژههای خود را ادامه دهند. همچنین، در کلانشهرها و مناطقی که آسیبپذیری بیشتری داشتند، اختلال بیشتری ایجاد شد؛ اما در شهرهای شمالی که امنیت بالاتری وجود داشت، هم قیمتها افزایش پیدا کرد و هم تمایل سازندگان برای ادامه پروژهها بیشتر شد.»
او افزود: «بسیاری از مردم در این شرایط متوجه شدند که به یک محل امن برای سکونت در مواقع اضطراری نیاز دارند. پیش از این، ویلاها بیشتر جنبه تفریحی داشتند، اما حالا مساله امنیت هم به آن اضافه شده است. به همین دلیل، سازندگان در شمال کشور بیشتر از سایر مناطق تلاش میکنند پروژههای خود را ادامه دهند.»
رشد هزینههای ساخت و افزایش قیمت مسکن، از تبعات جنگ و کاهش سرمایهگذاری در بازار املاک بود
رئیس انجمن انبوهسازان ایران درباره تبعات کاهش سرمایهگذاری در بازار مسکن گفت: «کاهش سرمایهگذاری در بازار مسکن، تبعات مختلفی به همراه دارد. بخشی از تاثیرات جنگ مستقیما روی بازار مسکن نمایان شد؛ بهخصوص قیمت مصالح ساختمانی که افزایش شدیدی داشت. قیمت مسکن هم در این مدت رشد زیادی کرد.»
پروژههای پیشفروش، قفل شدهاند
رهبر به یکی دیگر مشکلات سازندگان اشاره و بیان کرد: «برخی سازندگان واحدهای خود را پیشفروش کرده بودند و حالا هزینه تمامشده پروژه با قیمتهایی که قبلا توافق کرده بودند، تفاوت زیادی پیدا کرده است. همین مساله ادامه کار را برای آنها سخت کرده و آنها ناچارند به یک تعادل و توافق با خریداران برسند تا پروژه متوقف نشود.»
او در ادامه اظهار کرد: «به هر حال، همه اینها تبعات جنگ است و باید این بحران را پشت سر بگذاریم تا بتوانیم بهنحوی دوباره کار را با شرایط عادی ادامه دهیم.»
دولت باید برای بازگشت سرمایهگذاران تمهیداتی بیاندیشد
رهبر درباره اقداماتی که میتواند جذابیت سرمایهگذاری را به بازار مسکن بازگرداند، توضیح داد: «بخشی از این مساله به حاکمیت و دولت بازمیگردد. دولت باید نسبت به گذشته تمهیداتی در نظر بگیرد؛ مانند بستههای مالیاتی که وزیر اقتصاد به آن اشاره کردهاند یا مسائل مربوط به تامین اجتماعی و تسهیلات بانکی که باید در دستور کار قرار بگیرند.»
او تاکید کرد: «این حمایتها باید بهگونهای باشد که بخشی از آسیب ناشی از افزایش قیمت مصالح و دستمزدها جبران شود. البته بخش خصوصی هم باید ملاحظاتی داشته باشد و فشار بیش از حدی به مردم وارد نکند. سازندگان هم مسئولیت اجتماعی دارند و نباید شرایط را به سمتی ببرند که اجحافی در حق مردم صورت بگیرد.»
انتظار میرفت رکود ساختوساز برای امسال شکسته شود
رئیس انجمن انبوهسازان ایران درباره وضعیت فعلی بازار ساختوساز نیز گفت: «بازار ساختوساز از مدتها قبل، یعنی بیش از دو سال، در رکود قرار داشت. انتظار ما این بود که بعد از سال جدید بتوانیم این رکود را تا حدی بشکنیم و فشاری که بر سازندگان و متقاضیان وارد شده کاهش پیدا کند.»
نیاز بازار به مسکن جدید همچنان وجود دارد
او افزود: «به هر حال، نیاز به مسکن همچنان وجود دارد و جمعیت و تقاضا هم برقرار است. هرچقدر تولید کمتر شود، انباشت تقاضا بیشتر خواهد شد و همین فشردگی تقاضا، تبعاتی مانند افزایش قیمت را به همراه دارد. اگر بتوانیم شرایط را هماهنگ کنیم و تولید را افزایش دهیم، بخشی از عقبماندگی سالهای گذشته جبران خواهد شد.»
رهبر در پایان گفت: «امیدواریم دولت بتواند تمهیداتی در نظر بگیرد تا مشکلاتی که برای فعالان اقتصادی، سازندگان و متقاضیان مسکن ایجاد شده، جبران شود. برخی افراد بهطور مستقیم آسیب دیدهاند و برخی دیگر هم از قبل به مسکن نیاز داشتند، اما نتوانستند خانه تهیه کنند. امیدواریم با تسهیلات بانکی و سیاستهایی که دولت در پیش میگیرد، شرایطی فراهم شود که مردم بتوانند به مسکن مورد نیاز خود دست پیدا کنند.»
