فروکش هیجان در بازار سرمایه؛ مسیر بعدی بورس کدام است؟

اقتصاد۲۴- بورس تهران پس از دو ماه رشد پرشتاب از ابتدای هفته با افزایش عرضه و خروج قابل‌توجه پول حقیقی مواجه شده است. اگرچه شاخص کل همچنان به لطف حمایت نماد‌های بزرگ افت سنگینی را تجربه نکرده، اما جریان ورود و خروج پول تصویر جدیدی از فضای بازار ارائه می‌دهد. طی ۲روز گذشته حدود ۹هزار‌میلیارد تومان پول حقیقی از گردونه معاملات سهام خارج شده است که از بازگشت احتیاط میان معامله‌گران حکایت دارد.

بررسی روند معاملات نشان می‌دهد این تغییر رفتار تنها به یک عامل محدود نمی‌شود. همزمان با پررنگ شدن برخی ریسک‌های سیاسی، نزدیک شدن به تعطیلات هفته آینده و همچنین افزایش نرخ ارز، بخشی از سهامداران ترجیح داده‌اند سود کسب‌شده در هفته‌های اخیر را شناسایی کنند و با نقد کردن بخشی از پرتفوی خود، ریسک سرمایه‌گذاری را کاهش دهند.

بازگشت ریسک‌ها به کانون توجه

بورس در هفته‌های گذشته از محل کاهش تنش‌های سیاسی، ورود پول تازه و خوش‌بینی نسبت به چشم‌انداز وضعیت اقتصادی، رشد قابل‌توجهی را تجربه کرد. اما در روز‌های اخیر، بار دیگر برخی ریسک‌ها به صدر تحلیل‌های فعالان بازار بازگشته است. مهم‌ترین دغدغه این روزها، ابهام درباره سیاست‌های پولی و احتمال تغییر در نرخ سود است. هرچند هنوز تصمیم رسمی در این زمینه اعلام نشده، اما مطرح شدن گمانه‌زنی‌ها درباره تغییر سیاست‌های پولی، حساسیت معامله‌گران را افزایش داده است. تجربه سال‌های گذشته نیز نشان داده هر زمان احتمال افزایش نرخ سود بانکی یا جذاب‌تر شدن ابزار‌های بدون ریسک مطرح می‌شود، بخشی از سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند با احتیاط بیشتری در بازار سهام فعالیت کنند. در کنار این موضوع، همچنان بخشی از ابهامات سیاسی نیز پابرجاست. اگرچه طی هفته‌های اخیر از شدت تنش‌ها کاسته شده، اما بازار سرمایه همچنان نسبت به اخبار سیاسی واکنش نشان می‌دهد و معامله‌گران ترجیح می‌دهند تا روشن‌تر شدن وضعیت برخی متغیرها، از افزایش ریسک پرتفو خودداری کنند.

اثر تعطیلات بر رفتار معامله‌گران

عامل دیگری که در افزایش عرضه‌های اخیر نقش داشته، نزدیک شدن به تعطیلات چندروزه هفته آینده است. فعالان بازار سرمایه معمولا در آستانه تعطیلات، بخشی از دارایی خود را نقد می‌کنند. دلیل این رفتار نیز روشن است؛ در روز‌هایی که بازار تعطیل است، امکان واکنش به اخبار و رویداد‌های اقتصادی یا سیاسی وجود ندارد و همین مساله ریسک نگهداری سهام را افزایش می‌دهد. حتی به‌طور سنتی در روز‌های چهارشنبه نیز وضعیت به همین منوال است و عرضه از تقاضا سبقت می‌گیرد. از این رو بسیاری از سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند؛ قبل از آغاز تعطیلات، بخشی از سود خود را ذخیره کنند و پس از بازگشایی بازار، متناسب با شرایط جدید درباره سرمایه‌گذاری دوباره تصمیم بگیرند. به نظر می‌رسد بخشی از خروج پول حقیقی در روز‌های اخیر نیز ناشی از همین رفتار احتیاطی باشد؛ بنابراین این رفتار پس از پایان تعطیلات تا حدودی تعدیل می‌شود.

رشد دلار؛ سیگنالی دوگانه

با افزایش احتیاط در معاملات بورس، بازار ارز نیز طی روز‌های اخیر روندی صعودی به خود گرفته است. رشد نرخ دلار از یک‌سو می‌تواند در میان‌مدت به نفع شرکت‌های صادرات‌محور و صنایع دلاری باشد؛ اما از سوی دیگر، افزایش نوسانات ارزی معمولا سطح نااطمینانی در بازار‌های مالی را نیز افزایش می‌دهد. به همین دلیل، واکنش اولیه معامله‌گران افزایش احتیاط و کاهش ریسک است. هرچند در صورت تثبیت نرخ ارز در سطوح بالاتر، بسیاری از شرکت‌های بزرگ بورسی می‌توانند از این محل منتفع شوند، اما در کوتاه‌مدت بازار بیش از آنکه بر آثار سودآوری تمرکز کند، نسبت به افزایش نااطمینانی‌ها واکنش نشان می‌دهد.

استراحت پس از رشد پرشتاب

با وجود افزایش عرضه‌ها، بسیاری از تحلیلگران معتقدند؛ اصلاح اخیر تا حد زیادی قابل انتظار بود. بورس تهران طی هفته‌های گذشته رشد قابل‌توجهی را تجربه کرد و شاخص کل در مدت کوتاهی بخش مهمی از عقب‌ماندگی خود نسبت به سایر بازار‌های دارایی را جبران کرد. در چنین شرایطی، طبیعی است که بخشی از سرمایه‌گذاران اقدام به شناسایی سود کنند. البته این موضوع به معنای تغییر روند میان‌مدت بازار نیست و حتی می‌تواند بخشی از فرآیند طبیعی استراحت بازار پس از یک دوره صعودی باشد. از سوی دیگر، ارزش معاملات خرد همچنان در سطوح قابل قبول قرار دارد و این موضوع نشان می‌دهد، نقدشوندگی بازار همچنان حفظ شده است. در نتیجه، بسیاری از فعالان بازار معتقدند تا زمانی که خروج پول شدت بیشتری پیدا نکند و متغیر‌های بنیادی تغییر محسوسی نداشته باشند، اصلاح اخیر را می‌توان بیشتر یک وقفه در روند صعودی حساب کرد تا آغاز یک روند نزولی.

بیشتر بخوانید:خبر فوری برای فعالان بازار سرمایه؛ وضعیت تعطیلی بورس در هفته آینده اعلام شد

کارشناسان معتقدند، مسیر بورس در هفته‌های آینده به وضعیت ریسک‌های اقتصادی، سیاست‌های پولی، تحولات سیاسی و روند ورود پول وابسته خواهد بود. در صورتی که این متغیر‌ها به نفع بازار حرکت کنند، اصلاح روز‌های اخیر می‌تواند زمینه را برای ادامه روند متعادل‌تر بورس فراهم کند؛ اما در مقابل، تشدید ابهامات یا اتخاذ سیاست‌هایی که جذابیت بازار‌های بدون ریسک را افزایش دهد، احتمال تداوم فشار فروش را نیز تقویت خواهد کرد. در همین رابطه حجت سرهنگی، کارشناس بازار‌های مالی در گفت‌و‌گو با «دنیای‌اقتصاد» اظهار کرد: در روز‌های اخیر شاهد افزایش خروج پول از بازار سهام بوده‌ایم که این موضوع از چند عامل همزمان تاثیر پذیرفته است. نخستین عامل، افزایش دوباره ریسک‌های سیاسی و تنش‌های منطقه‌ای است که در روز‌های اخیر پررنگ‌تر شده و بر رفتار معامله‌گران اثر گذاشته است.

او افزود: عامل دیگری که نباید از آن غافل شد، تعطیلات پیش‌روی بازار است. با توجه به تعطیلی هفته آینده، بخشی از سرمایه‌گذاران برای تامین نقدینگی یا کاهش ریسک، ترجیح داده‌اند قبل از تعطیلات اقدام به فروش سهام خود کنند. این رفتار در بازار سرمایه سابقه دارد و در آستانه تعطیلات طولانی، بخشی از معامله‌گران ترجیح می‌دهند پس از مشخص شدن شرایط سیاسی و اقتصادی دوباره برای ورود به بازار تصمیم‌گیری کنند. به گفته این تحلیلگر، رشد قابل‌توجه بازار در هفته‌های گذشته نیز یکی دیگر از دلایل افزایش عرضه‌هاست. شاخص کل طی مدت کوتاهی نزدیک به ۴۰درصد رشد کرده و بسیاری از نماد‌ها بازدهی ۷۰ تا ۸۰درصدی را تجربه کرده‌اند. طبیعی است که در چنین شرایطی بخشی از سرمایه‌گذاران اقدام به شناسایی سود کنند و همین موضوع به خروج پول حقیقی از بازار دامن بزند.

حجت سرهنگی ادامه داد: در کنار این عوامل، رشد نرخ دلار و افزایش قیمت طلا نیز موجب شده است بخشی از نقدینگی به سمت بازار‌های رقیب، به‌ویژه صندوق‌های سرمایه‌گذاری مبتنی بر طلا و نقره، حرکت کند. از سوی دیگر، هرچند افزایش نرخ سود بانکی به‌صورت رسمی تکذیب شده است، اما همچنان این احتمال در ذهن فعالان بازار وجود دارد و بسیاری از معامله‌گران این ریسک را در تصمیم‌های خود لحاظ می‌کنند. مجموعه این عوامل باعث شده است در روز‌های اخیر فشار فروش افزایش یابد و خروج پول حقیقی شدت بگیرد.

او با تاکید بر اینکه سرمایه‌گذاران نباید تحت تاثیر روند‌های کوتاه‌مدت تصمیم‌گیری کنند، گفت: بازار‌های صعودی معمولا تصویری متفاوت از واقعیت شرکت‌ها ارائه می‌کنند. در دوره‌های رونق، همه نماد‌ها رشد می‌کنند و حتی شرکت‌های ضعیف نیز به واسطه فضای مثبت بازار، عملکرد قابل قبولی در ظاهر دارند. اما در دوره‌های اصلاح و نزول، تفاوت شرکت‌های بنیادی با شرکت‌های ضعیف آشکار می‌شود و کیفیت واقعی بنگاه‌ها خود را نشان می‌دهد. این کارشناس بازار سرمایه افزود: سرمایه‌گذاران نباید تنها به سود اعلام‌شده شرکت‌ها اکتفا کنند. بررسی جریان نقد عملیاتی، وضعیت ترازنامه، میزان بدهی‌ها و کیفیت سود شرکت‌ها اهمیت زیادی دارد.

وضعیت جدید

حجت سرهنگی با اشاره به اهمیت مدیریت پرتفو در این شرایط اظهار کرد: در شرایط فعلی، نحوه چینش سبد سرمایه‌گذاری بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد. سرمایه‌گذار ابتدا باید جایگاه بازار را به درستی تشخیص دهد، سپس سهام ارزنده را با حاشیه امن مناسب انتخاب کند و در نهایت با پایبندی به استراتژی سرمایه‌گذاری، از تصمیم‌های هیجانی پرهیز کند. تعیین نقطه ورود مناسب، مشخص کردن حد سود و حد ضرر و همچنین رعایت اصول مدیریت ریسک، مهم‌ترین عواملی هستند که می‌توانند بازدهی سرمایه‌گذاران را در ادامه مسیر تضمین کنند.

او با اشاره به چشم‌انداز بازار گفت: با وجود اصلاح روز‌های اخیر، همچنان در همین شرایط نیز برخی شرکت‌های بنیادی با صف خرید و تقاضای مناسب مواجه هستند. این موضوع نشان می‌دهد نگاه بازار به‌تدریج از انتخاب صنعت به سمت انتخاب سهم تغییر کرده است. در مقطع فعلی، سرمایه‌گذاران باید بر گزارش‌های سه‌ماهه، چشم‌انداز سودآوری شرکت‌ها و کیفیت عملکرد بنگاه‌ها تمرکز و سهام ارزنده را شناسایی کنند.

این تحلیلگر بازار سرمایه تاکید کرد: از منظر تکنیکال، اگر شاخص کل حمایت محدوده ۵‌میلیون و ۵۰هزار واحدی را از دست بدهد، احتمال افت تا محدوده ۴‌میلیون و ۹۰۰هزار واحد نیز وجود دارد. با این حال، سناریوی محتمل‌تر، اصلاح زمانی بازار در یک تا دو هفته آینده است. به اعتقاد حجت سرهنگی، در صورتی که اتفاق سیاسی غیرمنتظره‌ای رخ ندهد، بازار پس از پایان این دوره استراحت می‌تواند بار دیگر وارد فاز صعودی شود. از همین رو، اصلاح کنونی را می‌توان فرصتی برای شناسایی و خرید سهام بنیادی در قیمت‌های مناسب دانست، نه نشانه‌ای از تغییر روند بلندمدت بازار.