تورم با گرانی چه فرقی دارد؟ / پاسخ به سؤالی که خیلیها اشتباه میدانند
اقتصاد۲۴- بخشی از تفاوت میان آمارهای رسمی و برداشت مردم از وضعیت قیمتها، به تفاوت میان دو مفهوم «تورم» و «گرانی» بازمیگردد.
مردم گرانی را براساس قیمت کالاها و خدماتی که روزانه خریداری میکنند احساس میکنند، اما شاخص تورم، متوسط تغییر قیمت سبد مشخصی از کالاها و خدمات را اندازهگیری میکند. از سوی دیگر، الگوی مصرف خانوارها یکسان نیست و ممکن است هزینههای شخصی هر خانواده با سبد مبنای محاسبه تورم تفاوت داشته باشد.
تورم چیست؟
تورم در علم اقتصاد به معنای افزایش سطح عمومی قیمت کالاها و خدمات در یک دوره زمانی است.
برای محاسبه تورم، سبدی از کالاها و خدمات مصرفی خانوارها در نظر گرفته میشود و تغییر قیمت این سبد با توجه به وزن هر قلم محاسبه میشود. منظور از وزن، سهم هر کالا یا خدمت از مجموع هزینههای مصرفی خانوار است.
بنابراین اثر افزایش قیمت هر کالا بر نرخ تورم، هم به وزن آن در سبد مصرفی و هم به میزان افزایش قیمت آن بستگی دارد.
بیشتر بخوانید:حقوق کارگران عقبتر از تورم؛ چرا ترمیم مزد کارگران هنوز تعیین تکلیف نشده است؟
برای مثال: در صورت افزایش درصدی یکسان قیمت بنزین و مسکن، قلمی که وزن بیشتری در سبد دارد، اثر مستقیم بیشتری بر شاخص تورم خواهد گذاشت.
گرانی چیست؟
گرانی اصطلاحی عمومی برای توصیف افزایش قیمت یا بالا بودن قیمت یک کالا یا خدمت است و ممکن است بر اثر کاهش عرضه، افزایش تقاضا یا بالا رفتن هزینه تولید رخ دهد. برای مثال، اگر سرمازدگی باعث کاهش تولید گوجهفرنگی شود، کمبود این محصول در بازار میتواند قیمت آن را افزایش دهد؛ در این حالت گفته میشود گوجهفرنگی گران شده است.
چرا کاهش تورم به معنای ارزانشدن نیست؟
نرخ تورم، میزان تغییر سطح عمومی قیمتها را نشان میدهد؛ بنابراین کاهش آن به معنای پایینآمدن قیمتها نیست، بلکه یعنی قیمتها با سرعت کمتری افزایش مییابند.
برای مثال، اگر قیمت یک سبد کالا در ابتدای دوره ۱۰۰ هزار تومان باشد، با تورم ۲۰درصدی به ۱۲۰ هزار تومان میرسد. اگر در دوره بعد نرخ تورم به ۱۰درصد کاهش یابد، قیمت همان سبد با افزایش ۱۰درصدی به ۱۳۲ هزار تومان خواهد رسید.
برای آنکه متوسط سطح عمومی قیمتها واقعاً کاهش پیدا کند، نرخ تورم باید منفی شود؛ وضعیتی که «تورم منفی» یا «کاهش سطح عمومی قیمتها» نام دارد. البته حتی در این وضعیت نیز ممکن است قیمت بعضی کالاها افزایش یابد و قیمت برخی دیگر کاهش پیدا کند.
تفاوت تورم و گرانی چیست؟
در مجموع، گرانی اصطلاحی عمومی برای افزایش یا بالا بودن قیمت یک کالا یا خدمت است، اما تورم نرخ تغییر سطح عمومی قیمتها را در یک دوره مشخص نشان میدهد. به همین دلیل ممکن است نرخ تورم کاهش یابد، اما مردم همچنان گرانی را احساس کنند؛ زیرا قیمتها پایین نیامدهاند و فقط با سرعت کمتری افزایش پیدا میکنند.
نادیدهگرفتن این تفاوت میتواند تصویری نادرست از وضعیت قیمتها و هزینههای زندگی خانوارها ارائه دهد.
