برای سلامت کلیه چه میوههایی بخوریم؟ فهرست میوههای مفید و مضر
اقتصاد۲۴- داشتن رژیم غذایی سرشار از آنتیاکسیدانها، ویتامینها و سایر مواد مغذی میتواند به حفظ سلامت کلیهها کمک کند. اگر به بیماری کلیوی مبتلا هستید، گنجاندن انواع میوهها در رژیم غذایی میتواند مفید باشد، مشروط بر اینکه حاوی مقادیر بیشازحد پتاسیم و فسفر نباشند.
هر میوه طعم، ظاهر و خواص تغذیهای منحصربهفرد خود را دارد. آگاهی از ویژگیهای هر میوه به شما کمک میکند تا هنگام برنامهریزی وعدههای غذایی مناسب برای کلیه و انتخاب خوراکیهای مفید برای سلامت آن، تصمیمات بهتری بگیرید.
اگر میخواهید بدانید کدام میوه برای سلامت کلیه بهترین گزینه است، باید گفت که گزینههای زیر به دلیل کمک به کاهش التهاب و حمایت از عملکرد کلی کلیهها — بدون تحمیل بار اضافیِ مواد معدنی که دفع آنها برای کلیههای آسیبدیده دشوار است — اهمیت ویژهای دارند. با این حال، «بهترین میوه برای سلامت کلیه» بسته به شرایط جسمانی هر فرد متفاوت است؛ بنابراین، دریافت راهنماییهای اختصاصی از پزشک یا متخصص تغذیه ضروری است.
اگر به بیماری شدید کلیوی مبتلا هستید یا تحت درمان دیالیز قرار دارید، باید توصیههای غذایی پزشک خود را بهدقت رعایت کنید.
۱۷ میوه مفید برای سلامت کلیهها
توتفرنگی
حاوی دو نوع ترکیب فنولی (آنتوسیانین و الاژیتانین) است که عملکرد کلیه را بهبود میبخشند.
سرشار از آنتیاکسیدانهایی است که به محافظت از بدن در برابر آسیبهای اکسیداتیو کمک میکنند.
دارای خواص ضدسرطانی و ضدالتهابی است که به ارتقای سلامت کلی بدن کمک میکنند.
کرنبری (Cranberry)
سرشار از خواص ضدالتهابی و ضدباکتریایی است که برای افراد مبتلا به بیماریهای کلیوی یا عفونتهای دستگاه ادراری (UTI) مفید میباشد.
بلوبری (Blueberry)
یک پیمانه بلوبری حاوی ۱۱۴ میلیگرم پتاسیم و ۱۸ میلیگرم فسفر است؛ این ویژگی آن را به انتخابی عالی در میان میوههای کمپتاسیم و یکی از بهترین میوهها برای سلامت کلیه تبدیل میکند.
آیا بلوبری پتاسیم بالایی دارد؟ خیر؛ همانطور که گفته شد، یک پیمانه بلوبری کمتر از ۱۵۰ میلیگرم پتاسیم دارد.
سرشار از آنتیاکسیدانها و مواد مغذی گیاهی (فیتونوترینتها) به نام آنتوسیانیدین است که التهاب را کاهش داده و به سلامت کلیهها کمک میکنند.
منبع خوبی برای ویتامین C و منگنز است که از سلامت استخوان و پوست حمایت کرده و به کاهش علائم پیری کمک میکنند.
انواع توت، بهویژه بلوبری، به دلیل داشتن پلیفنولهایی که از کبد محافظت کرده و عملکرد کلی اندامهای بدن را بهبود میبخشند، برای سلامت کلیه و کبد مفید هستند.
تمشک (Raspberry)
سرشار از مواد مغذی گیاهی به نام اسید الاژیک است که به خنثیسازی رادیکالهای آزاد در بدن و جلوگیری از آسیب سلولی کمک میکنند.
حاوی فلاونوئیدهایی است که برای بهبود عملکرد کلیه مفید بوده و میتوانند رشد سلولهای سرطانی را کاهش دهند.
منبعی عالی برای منگنز، ویتامینهای گروه B و C، فیبر و فولات است.
سیب
یک عدد سیب متوسط حاوی ۱۹۵ میلیگرم پتاسیم و ۲۰ میلیگرم فسفر است.
ممکن است به کاهش سطح کلسترول و قند خون و همچنین رفع یبوست کمک کند.
خواص ضدالتهابی و محتوای بالای فیبر آن به بهبود عملکرد کلیه کمک میکند.
انگور
یک پیمانه انگور حاوی ۲۸۸ میلیگرم پتاسیم و ۳۰ میلیگرم فسفر است.
منبع خوبی برای ویتامینهای C و K محسوب میشود (کمبود این ویتامینها با بیماریهای کلیوی مرتبط است).
سرشار از فیبر است و مقادیر کمی از مواد معدنی مانند مس، منگنز و منیزیم را در خود دارد.
آیا انگور پتاسیم بالایی دارد؟ این نگرانی رایجی میان افرادی است که بیماری کلیوی دارند یا میزان مصرف پتاسیم خود را کنترل میکنند. پاسخ منفی است؛ انگور و آب انگور جزو مواد غذایی کمپتاسیم محسوب میشوند و از این رو، میوههایی مناسب برای سلامت کلیه هستند.
آناناس
یک گزینه غذایی با پتاسیم پایین که به کاهش فشار خون کمک میکند؛ فشار خون بالا یکی از عوارض شایع بیماریهای شدید کلیوی است.
حاوی بروملین است؛ آنزیمی گوارشی که به حل شدن سنگهای کلیه در بدن کمک میکند. آناناس خاصیت ادرارآوری دارد و به دفع مواد زائد بدن، از جمله کراتینین، کمک میکند؛ از این رو، انتخابی عالی برای کسانی است که به دنبال میوهای مناسب برای مدیریت سطح کراتینین کلیه هستند.
سرشار از فیبر است و به سلامت قلب کمک میکند (مشکلات قلبی در افراد تحت دیالیز شایع است).
منبع خوبی برای تأمین ویتامین C است که به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک میکند.
مرکبات
هرچه میزان ویتامین C در رژیم غذایی شما بیشتر باشد، برای کلیههایتان مفیدتر است. پرتقال، لیمو و سایر مرکبات سرشار از ویتامین C هستند. مصرف روزانه آبلیموی رقیقشده ممکن است به کاهش خطر تشکیل سنگ کلیه کمک کند.
سایر میوههای مفید برای سلامت کلیه
میوههای دیگری که ممکن است برای حفظ سلامت کلیه توصیه شوند، عبارتاند از:
گلابی
هلو
کلمنتین
شلیل
نارنگی
آلو
ساتسوما (نوعی نارنگی)
هندوانه
گیلاس
چه مقدار میوه باید در رژیم غذایی خود بگنجانید؟
از آنجا که اندازه مناسبِ وعدههای غذایی برای هر فرد متفاوت است، برای دریافت توصیههایی درباره میزان مصرف میوه و جلوگیری از دریافت بیشازحد مواد معدنی موجود در آنها، با پزشک یا متخصص تغذیه خود مشورت کنید.
برای بیماران کلیوی، میزان مصرف میوه باید متناسب با مرحله بیماری کلیه تنظیم شود؛ اما توصیه کلی، مصرف ۲ تا ۳ وعده میوه کمپتاسیم و سرشار از آنتیاکسیدان در روز است. میوههای مناسب برای رژیم کلیوی شامل انواع توتها، گیلاس، سیب و آلو هستند، زیرا پتاسیم کمی دارند و سرشار از آنتیاکسیدان، فیبر و ویتامین میباشند.
مصرف میوه کامل، فیبر مورد نیاز بدن را تأمین میکند؛ چیزی که در آبمیوهها وجود ندارد. این فیبر به کند شدن روند جذب کربوهیدراتها کمک کرده و از افزایش ناگهانی قند خون جلوگیری میکند؛ عاملی حیاتی برای افراد مبتلا به دیابت. میوههای مفید برای کلیه و دیابت شامل سیب، انواع توت، انگور و کرنبری هستند که پتاسیم و قند کمی دارند و گزینههایی ایمن و سودمند برای مدیریت هر دو بیماری محسوب میشوند.
کدام میوهها برای کلیه مضر هستند؟
در بحث سلامت کلیه، میوهها میتوانند هم مفید و هم مضر باشند. افراد مبتلا به بیماری کلیوی باید از مصرف میوههای دارای پتاسیم بالا پرهیز کنند.
در صورت ابتلا به بیماری کلیوی، از مصرف کدام میوهها باید خودداری کنم؟
موز
موز سرشار از پتاسیم است و هر عدد موز با اندازه متوسط، حدود ۴۲۲ میلیگرم پتاسیم دارد.
در نتیجه، اگر این میوه جزء اصلی رژیم روزانه افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیوی باشد، حفظ میزان مصرف روزانه پتاسیم در حد کمتر از ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ میلیگرم دشوار خواهد بود.
بیشتر بخوانید:آیا مغز مادر در بارداری تغییر میکند؟
پرتقال
اگرچه پرتقال و آبپرتقال سرشار از آنتیاکسیدان هستند، اما پتاسیم بالایی دارند.
به دلیل سطح بالای پتاسیم، مصرف پرتقال و آبپرتقال در رژیم غذایی کلیوی باید محدود یا متوقف شود، هرچند این میوهها بیشتر به خاطر محتوای ویتامین C خود شناخته میشوند.
انگور، سیب و کرنبری جایگزینهای مناسبی برای پرتقال هستند.
میوههای خشک
مصرف میوههای خشک برای افراد مبتلا به بیماری کلیوی یا دیابت توصیه نمیشود، زیرا حاوی مقادیر زیادی قند و مواد معدنی مانند پتاسیم هستند.
نصف پیمانه (۶۵ گرم) زردآلوی خشک حاوی حدود ۷۵۵ میلیگرم پتاسیم است.
میوههای خشک سرشار از قندهایی با هضم سریع هستند که برای افراد مبتلا به دیابت مناسب نیست.
آووکادو
آووکادو سرشار از پتاسیم است. یک آووکادو با وزن حدود ۲۰۰ گرم حاوی ۹۷۵ میلیگرم پتاسیم است که تقریباً نیمی از مقدار توصیهشده روزانه برای افراد مبتلا به بیماری کلیوی است.
کیوی
از آنجا که کیوی حاوی مقدار زیادی اگزالات است، افرادی که سنگ کلیه دارند باید از خوردن آن خودداری کنند. علاوه بر این، کیوی سرشار از پتاسیم است که ممکن است برای افراد مبتلا به مشکلات کلیوی مشکلساز باشد.
استارفروت
مطالعات نشان میدهد که خوردن استارفروت میتواند مضر باشد، به خصوص برای افراد مبتلا به بیماری کلیوی. هنگام بررسی میوههایی که باید برای کلیهها از آنها اجتناب کرد، استارفروت یکی از میوههای مهم است زیرا حاوی مادهای به نام نوروتوکسین (کارامبوکسین) است که میتواند بر مغز تأثیر بگذارد و باعث مشکلات عصبی شود.
سایر میوههایی که باید برای افراد مبتلا به بیماری کلیوی از مصرف آنها اجتناب یا محدود شود
طالبی
عسلک
انبه
پاپایا
آب آلو
چرا در صورت ابتلا به بیماری کلیوی باید از مصرف غذاهای سرشار از پتاسیم پرهیز کرد؟
در بیماری کلیوی، سطح پتاسیم بدن به درستی تنظیم نمیشود. هم خودِ بیماری و هم برخی از داروهای مورد استفاده برای درمان آن، ممکن است باعث تجمع پتاسیم در بدن شوند. از این رو، در رژیم غذایی مخصوص بیماری کلیوی، باید میزان مصرف پتاسیم کاهش یابد.
برای جلوگیری از آسیب به کلیهها، باید از مصرف بسیاری از میوهها که پتاسیم بالایی دارند، از جمله طالبی، موز، پرتقال، آلو خشک و گوجهفرنگی پرهیز کرد. نوشیدنیهای ترکیبی میوه (پانچ)، آبمیوههای کنسروی یا بطریشده و چای سرد (آیستی) برای افراد مبتلا به بیماری کلیوی مضر هستند. در مقابل، سیب، انگور و توتفرنگی میوههایی کمپتاسیم و سازگار با کلیه هستند که گزینههایی سالم محسوب میشوند.
آووکادو مادهای مغذی و سرشار از پتاسیم است، اما مفید بودن آن برای کلیهها به وضعیت سلامت شما بستگی دارد. مصرف آن برای اکثر افراد مفید است، اما مبتلایان به بیماری کلیوی باید به دلیل محتوای بالای پتاسیم آن، احتیاط کنند. همیشه بهتر است برای تعیین اینکه چه غذاهایی را میتوان با خیال راحت در رژیم غذایی مناسب کلیه گنجاند، با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید.
فهرست غذاهای دارای پتاسیم بالا در مقایسه با پتاسیم پایین
غذاهای کمپتاسیم
سیب
انواع توت (مانند توتفرنگی و تمشک)
کوکتل میوه
انگور
لیمو
هلو
گلابی کنسروی
آناناس
آلو
هندوانه
میوههای سرشار از پتاسیم
آووکادو
موز
طالبی
میوههای خشک
خربزه عسلی (هانیدیو)
کیوی
انبه
پرتقال و آب پرتقال
پاپایا
آب آلو خشک
نکات تکمیلی
به جای موز، پرتقال یا کیوی، سیب، انواع توت یا انگور را انتخاب کنید.
به جای طالبی یا خربزه عسلی، هندوانه را انتخاب کنید.
به جای شلیل، انبه یا پاپایا، هلو، آلو یا آناناس بخورید.
به جای کشمش یا سایر میوههای خشک، از کرنبری خشک استفاده کنید.
به جای آب پرتقال یا آب آلو خشک، آب سیب، آب کرنبری یا آب انگور را امتحان کنید.
پرسشهای متداول درباره بهترین میوهها برای سلامت کلیه
برای داشتن کلیههای سالم چه بخوریم؟
برای حفظ سلامت کلیهها، بهتر است میوههایی را انتخاب کنید که پتاسیم و فسفر کمتری دارند. گزینههای عالی شامل سیب، انواع توت (مانند توتفرنگی و بلوبری)، انگور قرمز، گیلاس، آلو و آناناس هستند. این میوهها به دلیل داشتن مقادیر بالای آنتیاکسیدان، از عملکرد کلیه حمایت کرده و به کاهش التهاب کمک میکنند. سعی کنید روزانه حداقل پنج وعده میوه و سبزیجات مصرف کنید؛ هر وعده تقریباً به اندازه یک مشت است.
چه غذاهایی به ترمیم کلیهها کمک میکنند؟
غذاهایی که ممکن است به تقویت و ترمیم کلیههای ضعیف کمک کنند شامل میوههای سرشار از آنتیاکسیدان مانند سیب، بلوبری و کرنبری، و همچنین سبزیجاتی مثل گلکلم و کلم هستند. این مواد غذایی پتاسیم کمی دارند و به دفع سموم از بدن کمک میکنند. ماهیهای سرشار از اسیدهای چرب امگا-۳، مانند ماهی سالمون، ماهی خالمخالی (مکرل) و ساردین، با کاهش التهاب و پایین آوردن فشار خون به حفظ سلامت کلیهها کمک میکنند.
چگونه میتوانم کلیههایم را تقویت کنم؟
برای تقویت کلیهها، بر عادتهای سالم سبک زندگی تمرکز کنید؛ از جمله کنترل فشار خون و قند خون، داشتن فعالیت بدنی، پیروی از یک رژیم غذایی متعادل (مانند رژیم DASH یا رژیم مدیترانهای) و نوشیدن آب کافی. همچنین، مدیریت زودهنگام بیماریهای زمینهای برای پیشگیری از آسیب کلیه و حفظ سلامت طولانیمدت آن حیاتی است.
برای پیشگیری از آسیب کلیه، از مصرف چه غذاهایی باید پرهیز کرد؟
محدود کردن مصرف غذاهای فرآوریشده با سدیم، فسفر و مواد نگهدارنده بالا، و همچنین نوشیدنیهای شیرین و گوشت قرمز بیش از حد، که همگی میتوانند به کلیهها فشار وارد کنند، اهمیت زیادی دارد. میوههایی مانند موز، پرتقال، میوههای خشک (مثل برگه زردآلو)، آووکادو و کیوی میتوانند سطح پتاسیم را افزایش دهند یا حاوی ترکیباتی مانند اگزالات باشند که ممکن است مشکلات کلیوی یا سنگ کلیه را تشدید کنند. از استعمال دخانیات پرهیز کنید و مصرف الکل را محدود نمایید، زیرا هر دو میتوانند به عملکرد کلیه آسیب برسانند.
