تاریخ انتشار: ۰۴:۰۰ - ۲۷ آذر ۱۳۹۸

دلیل حضور «آتش» و «آجیل» در یلدای باستانی

جشن شب یلدا یا چله جزء آیین‌های باستانی ایرانیان است؛ جشنی که امروزه با انار و هندوانه، حافظ و شاهنامه‌خوانی گره خورده است. ایرانیان کهن یلدا را با خوردن آجیل و برپا داشتن آتش‌های بزرگ جشن می‌گرفتند.
یلدا2
اقتصاد24- برپایی «آتش» جزء جدایی‌ناپذیر مراسم‌های ایرانی به ویژه مراسم شب یلدا بوده که در زمستان برگزار می‌شد. گفته می‌شود در شب یلدا ایرانیان آتش‌های بزرگ برپا می‌داشتند. بنا به گفته پیام سلطانی - پژوهشگر حوزه فرهنگ و زبان‌های باستانی -، در اساطیر ایرانی، آتش از اهمیت بسزایی برخوردار است. آتش مقدس است و بی‌احترامی بدان مستوجب عقوبتی سهمگین است. اهمیت آتش تا بدان‌جاست که یک اَمشاسْپَنْد و یک ایزد متولی پاسداشت آن در جهان شده‌اند.

همچنین ایرانیان قدیم در شب یلدا آجیلی با نام «لورک» می‌خوردند. لورک شامل هفت نوع خوراکی مثل هفت نوع خشکبار یا هفت نوع سبزی است که در بیشتر آیین‌های ایرانی مورد استفاده قرار می‌گرفت.

سلطانی به اشاره به این‌که ریشه خوردن «آجیل» در شب یلدا به دین زرتشتی، سلسله مراتب خدایان و انجمن هفت‌گانه اَمشاسْپَنْدان برمی‌گردد، این‌طور توضیح می‌دهد که هریک از خدایان در جهان‌های مادی و معنوی نماینده عنصر و پدیده خاصی هستند.  اولین و بالاترین خدا و امشاسپند در دین زرتشتی، «اهورامزدا» آفریننده همه جهان است که در عالم مادی، نماد «انسان» و در عالم مینوی به عنوان نماد «خرد» شناخته می‌شود.

بعد از اهورامزدا، شش امشاسپند دیگر داریم. دومین اَمشاسْپَنْد دین زرتشت، «بهمن» نام دارد که در جهان مادی، نماد «حیوانات سودمند» و در جهان معنوی، نماد «اندیشه نیک» است. همچنین سومین امشاسپند، «اردیبهشت»، در عالم مادی نماد «آتش» و در جهان انتزاعی نماد «راستی» است. «شهریور» چهارمین امشاسپند دین زرتشتی، در جهان مادی نماد «فلز» و در عالم مینوی نماد «تحقق شهریاری اهورایی یا آرمان‌شهری» است.

«سپندارمذ» یا «اسفند» که خدای زن است به عنوان پنجمین امشاسپند، در دنیای خاکی نماد «زمین» و در عالم معنوی نماد «خوبی و بخشندگی» است. «امرداد» دیگر امشاسپند زرتشتیان، در جهان مادی نماد «گیاهان» و در عالم مینوی نماد «بی‌مرگی» است. آخرین امشاسپند «خرداد» است که در جهان مادی نماد عنصر «آب» و در عالم معنوی نماد «کمال» شناخته می‌شود.

 

تقدس عدد ۷ در فرهنگ ایران باستان 


این کارشناس حوزه فرهنگ و زبان‌های باستانی با اشاره به این نکته که عدد «هفت» تقدسش را از انجمن هفت‌گانه امشاسپندان یا خدایان ایران باستان گرفته است، می‌گوید: عدد هفت وارد خوراکی‌های آیینی ایرانیان شده و آجیل لورک از همین خدایان هفت‌گانه ایرانیان باستان ریشه می‌گیرد. در حال حاضر هم زرتشتی‌ها آجیلی دارند که از مغز هفت خشکبار تشکیل شده که در جشن‌ها از آن استفاده می‌کنند.

ه گفته سلطانی، از آن‌جا که آیین‌ها در طول زمان تغییر می‌کنند، امروزه در جشن شب یلدا، سنت هفت‌تایی بودن آجیل‌ها یا خوردنی‌ها وجود ندارد، اما به طور کلی بر اساس همین سنت قدیمی ایرانی، خوردن آجیل در شب یلدا هنوز هم رایج است.

او در بخش پایانی گفت‌وگو با اشاره به این‌که درباره نحوه برگزاری شب یلدا در ایران کهن هیچ اثری در متون کهن قبل اسلام وجود ندارد، تصریح می‌کند که پژوهندگان و اسطوره‌شناس‌ها برای شناسایی مراسم‌هایی چون شب یلدا از روش مهندسی معکوس استفاده می‌کنند؛ بدین ترتیب که بر اساس تئوری‌های اسطوره‌شناسی و رابطه بین «اسطوره» و «آیین»، ریشه و سرمنشأ آیین‌ها بازسازی می‌شود.

سلطانی می‌افزاید: از آن‌جایی که در مورد جشن شب چله یا یلدا اطلاعاتی در متون کلاسیک زرتشتی یعنی اَوِستا و متون پهلوی وجود ندارد، بایستی بر اساس روح حاکم بر فرهنگ ایرانی و کلیات جهان اساطیری زرتشتی، به علل برگزاری این جشن برسیم. تئوری‌های اسطوره‌شناسی اساطیر، نقش الگوسازی را برای رفتار مردمان دارند، به این معنا که هر عمل در دوران باستان، چه اعمال معمولی، چه نحوه مواجهه با خطرات، بایستی منطبق بر یک الگو و تکرار عمل یک موجود ماورایی یعنی خدایان یا نیمه‌خدایان باشد، بنابراین توسل به ایزد خورشید برای مقابله با دیو سرما، به عنوان الگوی ایرانیان باستان در دنیای اساطیری‌شان شناخته می‌شود.

 

یلدا؛ نبرد ایزد خورشید با دیو سرما


به گفته او، با این تفاسیر، جشن یلدا قطعا آیینی متناظر با ایزد خورشید و نبردش با سرما بوده است. به عبارت دیگر بر اساس همین تئوری الگو در اساطیر و شناخت ایزد خورشید و دیو سرما، نتیجه می‌گیریم که آیین شب یلدا پیروی از الگوی اسطوره‌ای نبرد ایزد خورشید با سیاهی شب و سرمای زمستان برای باورمندان اسطوره‌های ایرانی بوده است. بدین ترتیب روشن کردن آتش در شب یلدا قابل تفسیر می‌شود.

منبع: ایسنا
ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

قیمت سکه و طلا امروز جمعه ۴ خرداد ۱۴۰۳ + جدول

اینفوگرافی/رتبه ایران در مهاجرت به آمریکا

قیمت دلار و یورو امروز جمعه ۴ خرداد ۱۴۰۳ + جدول

پیش‌بینی هواشناسی تهران و ایران امروز + جدول

وضعیت هواشناسی امروز

قیمت خودرو‌های ایران خودرو امروز جمعه ۴ خرداد ۱۴۰۳ + جدول

قیمت خودرو‌های سایپا امروز جمعه ۴ خرداد ۱۴۰۳ + جدول

جانشینان احتمالی رئیسی و امیرعبداللهیان چه کسانی هستند؟/ به دولتی نیاز داریم که از فرصت بایدن استفاده کند

عکس/ پیام علیرضا بیرانوند برای شهادت ابراهیم رئیسی

عکس/توئیت عجیب میرسلیم درباره رئیسی جنجالی شد

فیلم/ روایت یک شاهد عینی از نحوه سقوط بالگرد رئیس جمهور

فیلم/ دختر ابراهیم رئیسی به چه کاری مشغول است؟

بهترین ساعت‌های هوشمند شیائومی

فیلم/ نوه ابراهیم رئیسی در آغوش رهبر انقلاب

اتباع افغان چگونه ساکن استان‌های ممنوعه ایران شده اند؟/ هجرت‌پذیری انتحاری؛ نگرانی‌ها از پیامد‌های حضور میلیون‌ها افغانستانی در ایران ادامه دارد

اینفوگرافی/کباب کوبیده؛ غذای محبوب ایرانی‌ها و خارجی‌ها چند؟

تورم لاستیک، آوار جدید بر سر مصرف کننده/ دولت با افزایش قیمت تایر بازارگردانی می‌کند!

فیلم/ مهریه دختران ابراهیم رئیسی چقدر است؟

زمان بازی تیم ملی والیبال ایران - ایتالیا در لیگ ملت‌های ۲۰۲۴ اعلام شد

فیلم/ بارش برف بهاری در ارتفاعات تهران

خواندنی‌ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

استایل مدرن محمدرضا گلزار در آمریکا سوژه شد

عکس/تعریف و تمجید مژده لواسانی از امام جمعه تبریز

اتباع افغان چگونه ساکن استان‌های ممنوعه ایران شده اند؟/ هجرت‌پذیری انتحاری؛ نگرانی‌ها از پیامد‌های حضور میلیون‌ها افغانستانی در ایران ادامه دارد

فیلم / اندوه در اردوی استقلال با از دست دادن صدر جدول

عکس/استوری احساسی امیر قلعه‌نویی برای رئیس‌جمهور شهید

فیلم / جشن صدرنشینی بازیکنان پرسپولیس در پایان مسابقه

کارشناسی جنجالی‌ترین صحنه‌های جدال پرسپولیس

پنالتی استقلال مقابل نساجی سوخت؟

جدول لیگ برتر در پایان هفته بیست و هشتم

معادلات بهم ریخت؛ باور کنید، پرسپولیس به صدر جدول رسید

صدر و شاید قهرمانی از دست رفت!

بازی پرسپولیس مشکوک به تبانی شد!

عکسی از چهره جدید محمد صلاح با تغییرات زیاد

پلاکارد جالب هوادار استقلالی روی سکو‌های وطنی

پیش بینی بورس فردا شنبه ۵ خرداد ۱۴۰۳

پیش بینی قیمت دلار فردا ۵ خرداد ۱۴۰۳

عکس سلفی با محافظ خبرسازِ ابراهیم رئیسی

تصویرِ یک کافه‌ی متفاوت در تهران که وایرال شد

اقدام سیدحسن نصرالله به احترام شهادت رئیسی

همسرم بی‌توجهی کرد، او و دخترم را کشتم!

بیش از صد هزار افغانستانی در تشییع رئیس جمهور شرکت کردند

پیام ویژه وریا غفوری: نام و یادت گرامی

فیلم / اگر رقبای رئیسی رد صلاحیت نمی شدند ما چنین رئیس جمهور عزیزی نداشتیم

فیلم/ علم الهدی: من از ایشان (رئیسی) گناه که هیچ حتی یک مکروه هم ندیدم

رویترز: آمادگی پوتین برای توقف جنگ اوکراین

مخالفت مجمع تشخیص با لایحه حجاب و عفاف

ماجرای خودکشی دختر ۱۹ ساله از روی پل پیرنیا شیراز

می‌بینید که در حال حاضر کسی محل اسرائیل نمی‌گذارد؟

مجری باسابقه تلویزیون راهی بیمارستان شد

مراسم ختم شهید امیرعبداللهیان برگزار شد + عکس

بهترین لپ‌تاپ های ایسوس

فیلم/ هشدار جدی ایلان ماسک به والدین

مراسم سومین روز شهادت آیت الله رییسی و همراهان در شیراز

فیلم/ آرامگاه سیدمهدی موسوی، فرمانده یگان حفاظت رئیس جمهور در شهر ری

نقی معمولی و ارسطو در سواحل قبرس+ عکس

فیلم/ بارش برف بهاری در ارتفاعات تهران

عکس/ پیام علیرضا بیرانوند برای شهادت ابراهیم رئیسی

تصاویری قدیمی از شهربازی تهران که جمع شد

بهترین ساعت‌های هوشمند شیائومی

تعهد طالبان برای تامین کامل حقابه ایران تا این تاریخ

ترکیه‌ای‌ها سقوط بالگرد رئیسی را پیش بینی کرده بودند؟

نوشیدن چای با این شرایط سرطان‌زا است

عکس/ دلنوشته احساسی سخنگوی وزارت خارجه برای امیرعبداللهیان

احتمال برگزاری دیدار دوستانه ایران و روسیه در سال ۲۰۲۵

بازیگران معروف کره‌ای که قبلا ملکه زیبایی بودند + عکس

اظهارات عجیب حسین الله‌کرم درباره روی مین بردن رئیسی

پیام عربی مراسم رئیس جمهور به بازار ارز

سانحه بالگرد رییس جمهور ابهامات زیادی دارد

انهدام باند سرقت مسلحانه در البرز

اولین برد تیم والیبال بانوان در چلنج کاپ آسیا