این عکسهای دوران قاجار را که اکنون بیش از صد سال از ثبت شدن آنها میگذرد، میتوان بارها و بارها تماشا کرد و هر بار چیزهای تازهای در آنها دید؛ از جزییات لباسها و چهرهها گرفته تا هر چیز دیگری که در طول این یک قرن و اندی دچار تغییرات فراوان شده است.
دودمان قاجار یا سلسله قاجار یا قاجاریان نام سلسلهای ایرانی است که از حدود سال ۱۱۷۵ تا ۱۳۰۴بر ایران قاجاری به مدت حدود صد و سی سال فرمان راندند. بنیانگذار این سلسله آقامحمدخان قاجار بود.
عکسهایی که در اینجا ملاحظه میکنید، مربوط به دوران قاجار هستند و حضور مردم و مقامات حکومتی را در چشمههای آبگرم مناطق اطراف شهر اردبیل به تصویر کشیدهاند.
حاجی رشیدخان، که با نام کامل امیرحسین خان شجاعالدوله ملقب به رشیدخان شناخته میشود، یکی از رهبران و حاکمان محلی منطقه کرمانجنشین شمال خراسان در دوران قاجار بود. او حاکم قوچان بود و به دلیل شجاعت و رهبریاش در برابر حملات اوزبکها و ترکمانها مشهور شد. یکی از میراثهای فرهنگی او، ترانه محلی وای وای رشیدخان است که به یاد او و برای سوگواری از مرگش ساخته شده و تا امروز هم اجرا میشود.
کاخ چهل ستون یکی از ۹ باغ ایرانی است که در مجموع به عنوان یکی از ۲۳ اثر ثبت شده میراث جهانی ایران به نام باغ ایرانی به ثبت رسیده است. معماری بینظیر چهلستون چشم هر بینندهای را خیره میکند. زمان ساخت کاخ چهلستون به زمان شاه عباس اول معروف به عباس کبیر برمیگردد که اصفهان به عنوان پایتخت ایران انتخاب شد. در آن زمان پروژههای عظیم متعددی در این شهر تاریخی اجرا شد. احداث بلوار بزرگ و عریض چهارباغ و باغهای ایرانی دوستداشتنی در اطراف آن یکی از این طرحها بود. محوطه سرسبز چهلستون یکی از مهمترین این باغها بوده و در واقع گذرگاه ارتباطی چهارباغ به میدان نقش جهان بوده است.
آغا محمدخان برابر نوروز ۱۱۶۴ خ. تهران را به پایتختی برگزید و در همین شهر تاجگذاری کرد. با گزینش این شهر به پایتختی روند گسترش کمّی و کیفی آن متحول شد و در مدّت ۲۲۰ سال جمعیّت آن از حدود ۱۵۰۰۰ نفر در سال ۱۱۶۴ خ. به بیش از ۷ میلیون نفر در سال ۱۳۸۴ رسید و وسعتش از حدود ۴٫۴ کیلومتر مربّع به بیش از ۷۳۰ کیلومتر مربّع افزایش یافت
داستان آن پرواز چنین بود که «کوزمینسکی»، خلبان لهستانی، قطعههای جداشده هواپیمای بلریو را از روسیه به بندرانزلی آورد و با سرِهمکردن آنها تصمیم گرفت پروازکنان راهی تهران شود. او خوب میدانست با این ماشین پرنده میتواند تهرانیها را شگفتزده کند و از راه نمایش، پول هنگفتی بهدست بیاورد.
در دوره مظفرالدین شاه قاجار، با توجه به تاریخچه و تحولات نظامی ایران، توپخانه نقش مهمی در استراتژیهای نظامی داشت و مانورها نه تنها برای آموزش نیروها، بلکه برای نمایش قدرت و بازدارندگی در برابر دشمنان احتمالی انجام میشد.
خانه تاریخی سردار اسعد تنها بنای باقی مانده از مجموعه تاریخی و معروف باغ ایلخانی دوره ناصری و یکی از زیباترین یادگارهای تاریخی شهر تهران است. این خانه تاریخی، به عنوان یکی از زیباترین خانههای مسکونی تهران، در سال ١٢٩١ ه. خ، به هزینه جعفر قلی خان بختیاری-سردار اسعد سوم-، در ضلع شمالِ غربی میدان توپ خانه، در کوچه باغ ایلخانی که بعدها خیابان علاء الدوله نام گرفت، ساخته شد.
در ادامه عکسی کمتر دیده شده از روزی که کلنل لیاخوف روسی به دستور محمدعلی شاه قاجار، مجلس شورای ملی را به توپ بست مشاهده میکنید.. این رویداد که به توپبندی مجلس یا یومالتوپ معروف است، در روز سهشنبه ۲ تیر ۱۲۸۷ رخ داد و با شلیک توپ به ساختمان مجلس و دستگیری رهبران جنبش مشروطه به پایان رسید.
مظفرالدین شاه، نائبالسلطنه ناصرالدین شاه قاجار و چهارمین پسر او بود. بهدلیل سلطنت طولانی مدت ناصرالدین شاه، مظفرالدین شاه مدتی طولانی را در مقام نایبالسلطنه شاه سپری کرد تا اینکه بعد از مرگ پدرش، جانشین او شد. مظفرالدین شاه بهمدت ۱۰ سال، پادشاه سلسله قاجاریه بود و در این مدت، وقایع مهمی از جمله سفرهای اروپایی شاه، واگذاری امتیازات به دولتهای بیگانه، تشکیل مجلس و امضای فرمان مشروطه روی داد.
این عکسهای دوران قاجار را که اکنون بیش از صد سال از ثبت شدن آنها میگذرد، میتوان بارها و بارها تماشا کرد و هر بار چیزهای تازهای در آنها دید؛ از جزییات ساختمانها و خیابانها گرفته تا هر چیز دیگری که در طول این یک قرن و اندی دچار تغییرات فراوان شده است.
مظفرالدینشاه قاجار از سال ۱۲۷۵/۱۸۹۶ تا ۱۲۸۵/۱۹۰۶ پنجمین شاه ایران از دودمان قاجار بود. وی پس از کشتهشدن پدرش ناصرالدینشاه به دست میرزا رضا کرمانی و پس از نزدیک به ۴۰ سال ولایتعهدی، به پادشاهی رسید و از تبریز به تهران آمد. در جریان جنبش مشروطه، برخلاف کوششهای صدراعظمش عین الدوله، با مشروطیت موافقت کرد و فرمان مشروطیت را امضا نموده و تنها ده روز پس از امضای قانون اساسی درگذشت. وی به خاطر همین اقدامات در تاریخ ایران به «شاه مشروطه» مشهور است.
عکسهایی که در اینجا ملاحظه میکنید، در سال ۱۲۵۴ شمسی و در جریان سفر ناصرالدین شاه قاجار به مازندران گرفته شدهاند. ناصرالدین شاه در این سفر از شهرهای بسیار زیادی از جمله ساری، بهشهر، آمل، بابل، چالوس، محمودآباد، نور بازدید کرد و در هر کدام از آنها یک یا چند روز اقامت داشت. در اینجا تصاویر حضور کاروان شاهی در خیرودکنار نوشهر را ملاحظه میکنید.
عکسهایی که در اینجا ملاحظه میکنید، در سال ۱۲۵۴ شمسی و در جریان سفر ناصرالدین شاه قاجار به مازندران و گیلان گرفته شدهاند. ناصرالدین شاه در این سفر از شهرهای بسیار زیادی از جمله ساری، بهشهر، آمل، بابل، چالوس، محمودآباد، نور، رشت و انزلی بازدید کرد و در هر کدام از آنها یک یا چند روز اقامت داشت.
گردهمایی معلمان و دانشآموزان مدرسهای در دوره قاجار را در تصویر مشاهده میکنید که دور فلک تنبیه دانش آموزان جمع شدهاند. فَلَک ابزاری است برای تنبیه بدنی یا شکنجه که با آن پاهای فرد مورد تنبیه یا شکنجه را بسته و با شلاق یا ترکهای به کف پاهایش میزنند. برای فَلَک بستن یا فَلَک کردن دو سر چوبی را سوراخ میکنند و طناب یا تسمهای از ان رد میکنند. پاهای فرد مورد نظر را برهنه کرده و بین چوب و طناب قرار میدهند و به کف پاهای او میزنند.