تشدید محدودیتهای بانکی، مشکلات نقلوانتقال پول و دشوارتر شدن مسیرهای زمینی، هوایی و دریایی، زنجیره تأمین داروی ایران را وارد مرحلهای اضطراری کرده است؛ سخنگوی وزارت بهداشت میگوید بخشی از اقدامات برای رساندن مواد اولیه و دارو به کشور ناچار است محرمانه بماند تا مسیرهای تأمین آسیب نبیند.
رئیس سازمان غذا و دارو یکی از موضوعات مهم در تدوین بودجه سال ۱۴۰۶ را توجه مستقل به نیازهای حوزه تجهیزات پزشکی عنوان کرد و گفت: پیشنهاد ما این است که تجهیزات پزشکی در ساختار بودجهای کشور از شناسنامه مالی و ردیف مشخصتری برخوردار باشد تا نیازهای این حوزه متناسب با اقتضائات و الزامات خود مورد توجه قرار گیرد.
براساس آمارهای مراکز اقتصادی کشور، قیمت برخی اقلام دارویی در فاصله شهریور ۱۴۰۴ تا شهریور ۱۴۰۵ چندین برابر شده و همزمان، پرداخت از جیب بیماران بابت هزینههای دارویی افزایش چشمگیری داشته است.
کمبود برخی داروها، جستوجوی مداوم بیماران برای یافتن نسخه و افزایش حساسیت نسبت به قیمتها، چهره این روزهای داروخانهها در تهران است. گزارش میدانی «اعتماد» از چند داروخانه در مرکز، غرب و شمالغرب پایتخت نشان میدهد بیماران و داروسازان با چه چالشهایی در تأمین و تهیه دارو مواجهاند.
سخنگوی انجمن داروسازان ایران از کمیاب شدن استامینوفن کدئین در داروخانهها و توزیع محدود و سهمیهای آن بهدلیل کاهش دسترسی به مواد اولیه خبر داد. (عکس توسط هوش مصنوعی طراحی شده است.)
امروز کل مطالبات شرکتهای داروسازی به رقم ۲۶۷ همت رسیده که حدود ۸۲ همت آن مطالبات مربوط به بخش دولتی و بیمارستانی و حدود ۱۸۴ همت مربوط به بخش خصوصی است که عمده آن به مطالبات بیمه سلامت و تامین اجتماعی اختصاص دارد. بخش قابل توجهی از ۱.۵ میلیارد دلار ارز تخصیصیافته به حوزه دارو و مواد اولیه دارویی، هنوز محقق نشده است.
هر یک قلم دارو شاید برای ما، صرفا یک عدد خشک و خالی باشد، اما حتی کماهمیتترین داروها از نظر ما، نیازی حیاتی برای شخصی است که از بیماری مرتبط با فقدان آن دارو رنج میبرد.
سخنگوی انجمن داروسازان ایران با اشاره به کمبود مواد اولیه و اختلال در واردات دارو هشدار داد مسیرهای جایگزین تأمین، زمانبر بوده و میتواند هزینه دارو را تا سه برابر افزایش دهد.
با خروج تدریجی بخشهای بیشتری از زنجیره دارو از تخصیصهای ارز ترجیحی، حالا نگرانیها نه فقط از افزایش قیمت، بلکه از کمبود منابع مالی تولیدکنندگان و همچنین افزایش هزینه برای بیماران است.
برخی خریداران در واکنش به این افزایش قیمتها، از کاهش توانایی خود برای تأمین هزینه دارو گفتهاند؛ موضوعی که بهویژه برای خانوادههایی که فرزند بیمار دارند، نگرانی بیشتری ایجاد کرده است.
کمبود دارو از نسخههای خاص عبور کرده و حالا بیماران برای بعضی داروهای معمولی هم چند داروخانه را میگردند؛ جایی که مشکل از تولید و پخش تا نقدینگی و سهمبندی موجودی امتداد پیدا میکند.
«ناصرخسروی مجازی»؛ تعبیری که رئیس سازمان نظام پزشکی برای توصیف فروش بیضابطه دارو در فضای مجازی به کار برده است؛ بازاری که به گفته کارشناسان، بدون نظارت کافی، میتواند راه را برای گرانفروشی، داروهای قاچاق، تقلبی و حتی داروهای مخدر هموار کند.
بازار دارویی کشور در ماههای اخیر با موجی از گرانی، کمبود برخی اقلام و دشواری در دسترسی و تأمین انواع داروها مواجه شده است. در این میان، بیماران خاص و نادر بیش از دیگران در معرض پیامدهای این وضعیت قرار گرفتهاند.
رئیس کمیسیون سلامت دیجیتال انجمن تجارت الکترونیک تهران میگوید: در سال ۱۴۰۲ و در قالب مصوبه ۷۷ هیأت مقرراتزدایی تصریح شد که پلتفرمها برای فعالیت در حوزه دارورسانی نیازمند دریافت مجوز جدید نیستند و با همان مجوز اتحادیه کسبوکارهای مجازی میتوانند فعالیت کنند
در سالهای اخیر، صنعت داروی ایران بارها به عنوان یکی از نمونههای موفق خودکفایی صنعتی معرفی شده است. آماری که نشان میدهد بیش از ۹۰ درصد داروهای مصرفی کشور در داخل تولید میشوند، در نگاه نخست تصویری امیدوارکننده از توانمندی تولید داخلی ارائه میدهد.
یک داروساز میگوید: «امروز بخش قابل توجهی از داروهای کمیاب به جای اینکه در داروخانه موجود باشد و در اختیار بیماران قرار بگیرد، در دست دلالان است. این یعنی دارو از یک جایی نشت پیدا میکند و به دست واسطهها میرسد.»