منتقدانِ تصمیم ایران برای عدم حضور در شرمالشیخ میگویند که دیپلماسی برای وقتِ اختلاف است، نه توافق. اگر ایران خود را از صحنههای نمادین و بزرگ کنار بکشد، آیا تصمیمگیری درباره آینده منطقه در غیاب ایران رقم نمیخورد؟ آیا میدان روایتسازی، یکدستتر به نفع رقیب نمیشود؟
پرواز غیرمعمول تانکرهای سوخترسان ارتش آمریکا به قطر در شرایطی انجام شده که فضای منطقه به شدت ملتهب است. این تحرکات بعد از جنگ ایران و اسرائیل و حملات اسرائیل به خاک قطر، دامنه میتواند هم نشانهای از بازدارندگی واشنگتن باشد و هم زنگ خطری جدی از احتمال ورود مستقیم آمریکا به بحران خاورمیانه.
یک کارشناس مسائل خاورمیانه درباره ارزیابیاش از طرح اخیر ترامپ با مدیریت تونی بلر، نخستوزیر اسبق انگلیس و با هدف پایان جنگ در غزه،گفت: از زمان ۷ اکتبر ۲۰۲۳ این پرسش مطرح شد که چه کسی حاکم آینده غزه خواهد بود و در این زمینه ابهامات جدی وجود داشت.
رئیس جمهور آمریکا در شبکه اجتماعی تروث نوشت: ما واقعاً یک فرصت تاریخی برای ایجاد عظمت در خاورمیانه داریم/همه برای چیزی بینظیر و برای اولین بار کنار هم هستند/باور دارم که این بار، ما این کار را به انجام میرسانیم!
«این نخستین بار نیست که اسرائیل همزمان با جریان داشتن مذاکرات و تلاشهای دیپلماتیک دست به حمله میزند. در طول این دو سال، ترورهای مهم و حملات متعددی در لبنان علیه حزبالله، در سوریه علیه دولت تازهتشکیلشده «احمد الشرع»، در یمن علیه حوثیها و علیه ایران طی جنگ ۱۲ روزه ژوئن زمانی که تهران مشغول مذاکره با واشنگتن بود، صورت گرفت.»
«دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت: اکنون که زرادخانه هستهای که توسط ایران ایجاد شده بود، به طور کامل نابود شده، برای من بسیار مهم است همه کشورهای خاورمیانه به توافقنامه ابراهیم (عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی) بپیوندند/ترامپ در ادامه پیامش نوشت: این امر صلح در خاورمیانه را تضمین خواهد کرد. از توجه شما به این موضوع متشکرم!
کمبود آب یکی از چالشهای حیاتی و پیچیدهای است که منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA) با آن روبهروست. این بحران تهدیدی جدی برای ثبات اقتصادی، امنیت غذایی و انسجام اجتماعی به شمار میرود.
آن چه در آینده رخ میدهد، به این بستگی دارد که هوش مصنوعی تا چه اندازه به شکلی موثر به کار گرفته شود و اقتصادهای خاورمیانه تا چه اندازه به شکلی خوب گذار انرژی را هدایت کنند و هزینههای اقتصادی کربنزدایی را مدیریت کنند. شکاف بین بهترین و بدترین سناریوها در سال ۲۰۳۵ میلادی ۲۳۲ میلیارد دلار آمریکا است. این نکته یک یادآوری قدرتمند از آن است که آینده منطقه تا چه اندازه در معرض خطر است.
یک تحلیلگر برجسته امور خاورمیانه با افشای راهبرد پیچیده اسرائیلی-آمریکایی، برای جلوگیری از شکلگیری ارتشهای قدرتمند در کشورهای مجاور فلسطین اشغالی، پیشبینی کرد که در آینده نزدیک ارتش مصر هدف قرار گیرد.
با افزایش تنشهای ژئوپولیتیکی در خاورمیانه، قیمت جهانی نفت در ماه ژوئن بیش از ۲۰ درصد افزایش یافته و به حدود ۷۷ دلار در هر بشکه رسیده است؛ رشدی که بهگفته تحلیلگران، در صورت تداوم میتواند آثار منفی چشمگیری بر اقتصاد جهانی بر جای بگذارد.
با وجود صحبتها درباره آتشبس بین ایران و رژیم صهیونیستی همچنان واکنشها به تجاوز رژیم صهیونیستی و آمریکا به خاک کشورمان ادامه دارد. در تازهترین واکنش ۳۳ کشور عضو کنفرانس خلع سلاح سازمان ملل، در بیانیهای مشترک، تجاوز نظامی اسرائیل به کشورمان و حمله به تاسیسات هستهای ایران را محکوم کردند.
رئیسجمهور آمریکا اواخر هفته گذشته به سه کشور حوزه خلیج فارس یعنی عربستان سعودی، قطر و امارات سفر کرد. این سفر پیامهای مهمی را در سطح منطقه در بر داشت.
خروج نیروهای آمریکایی و کاهش حضور نظامی در خاورمیانه، فرصتی برای تقویت دیپلماسی منطقهای است. ایران، با تکیه بر جایگاه ژئوپلیتیکی خود، میتواند نقش محوری در ایجاد ثبات و همکاریهای اقتصادی ایفا کند. با این حال، تداوم حضور تجهیزات نظامی آمریکا، هرچند محدود، و عدم هماهنگی کامل اسرائیل با واشنگتن در حملات علیه انصارالله، نیازمند هوشیاری تهران است.
سفر ترامپ فرصتی برای ایران است تا از شکافهای بین آمریکا، اسرائیل و کشورهای حاشیه خلیج فارس بهرهبرداری کند. در سناریوی خوشبینانه، دور پنجم مذاکرات به توافقی منجر میشود که تحریمها را لغو کرده و اقتصاد ایران را احیا میکند.
اظهارنظر غافلگیر کننده ترامپ در تاریخ ۶ مه مبنی بر آن که آمریکا کارزار هوایی نسبتا بی ثمر خود علیه انصارالله را متوقف میکند به دنبال وعده داده شده از سوی انصارالله برای متوقف کردن هدف قرار دادن کشتیهای آمریکایی، با استقبال شدید در منطقه مواجه شد. سفر ترامپ به خلیج فارس احتمالا با ستایش فراوان از غرایز صلحطلبانه ترامپ همراه خواهد بود و دست "استیو ویتکاف" و کسانی را که در واشنگتن برای توافق جدید با تهران تلاش میکنند، تقویت خواهد کرد.
تصاویر ماهوارهای که روز سهشنبه توسط خبرگزاری اسوشیتدپرس آنالیز شدند، نشان میدهند که دومین ناو هواپیمابر ایالات متحده در آبهای خاورمیانه مستقر شده است، آن هم در آستانهی دور بعدی مذاکرات میان ایران و آمریکا درباره برنامه هستهای در حال پیشرفت تهران.