«استان تهران و البرز هم اینک مجموعاً ۱۷ میلیون سکنه ثابت و ۳ میلیون جمعیت شناور دارند که شامل یک چهارم مردم ایران می‌شود. چنین بارگذاری غلط جمعیتی در ۵۰ سال گذشته موجب تشدید ناترازی منابع آب، برق، گاز و بروز انواع مشکلات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، امنیتی و زیست محیطی در این محدوده شده است.»
با افزایش هزینه ساخت‌وساز و کاهش قدرت خرید مردم، ساخت آپارتمان‌های کوچک و استاندارد به‌عنوان راهکاری برای کاهش هزینه مسکن و فراهم کردن امکان خانه‌دار شدن با بودجه کمتر مطرح شده است.
بهای تمام‌شده ساخت هر متر مربع ساختمان متعارف در تهران و کلان‌شهرها در پاییز ۱۴۰۵ بین ۶۰ تا ۸۰ میلیون تومان تثبیت شده است. حتی در پروژه‌های اقتصادی و حمایتی دولتی، هزینه ساخت هر مترمربع به ۴۲ تا ۵۰ میلیون تومان بالغ گردیده است.
بازار مسکن با موج تازه‌ای از التهابات و انتظارات روانی مواجه شده است. برخی مشاوران املاک مدعی رشد ۳۰ درصدی قیمت مسکن تا نیمه نخست آبان‌ماه هستند. افزایش قیمت مصالح، سازندگان را به سمت تغییر قیمت واحدهای نوساز می‌برد
برآورد یک فعال صنعت ساختمان نشان می‌دهد هزینه ساخت پروژه‌های اقتصادی و حمایتی، از جمله طرح‌های مرتبط با نهضت ملی مسکن، به حدود ۴۲ تا ۵۰ میلیون تومان به ازای هر مترمربع رسیده است. این رقم در پروژه‌های متعارف شهری تهران با ساختمان‌های پنج تا هفت طبقه، حدود ۶۵ تا ۷۰ میلیون تومان برآورد می‌شود.
رئیس کمیسیون عمران احداث و امور زیربنایی اتاق تهران درباره میانگین قیمت مسکن در تهران نیز گفت: متوسط قیمت مسکن در تهران حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان است. در جنوب تهران نیز میانگین قیمت مسکن حدود ۱۵۰ میلیون تومان است.
بازار مسکن با تناقضی نگران‌کننده روبه‌رو شده است؛ هزینه ساخت با سرعتی کم‌سابقه افزایش می‌یابد، اما رشد قیمت فروش و توان جذب بازار از آن عقب مانده است. طولانی بودن فرایند مجوز نیز خواب سرمایه را افزایش داده و انگیزه آغاز پروژه‌های جدید را کاهش داده است.
تصمیمی که امروز درباره مکان، تراکم یا کیفیت ساخت گرفته می‌شود، ممکن است دهه‌ها آثار خود را حفظ کند و اصلاح یک تصمیم اشتباه در حوزه مسکن به‌سادگی امکان‌پذیر نیست.
بازار مسکن تهران در نقطه‌ای قرار گرفته که افزایش قیمت دیگر تنها مسئله خریداران نیست؛ کاهش قدرت خرید خانوار، افت ساخت‌وساز، خروج تدریجی سازندگان خرد، افزایش هزینه زمین و ساخت و انتقال بخشی از سرمایه‌های ساختمانی به شهرهای پیرامونی، شمال کشور و بازارهای جایگزین، ساختار عرضه و تقاضای مسکن را وارد مرحله‌ای تازه کرده است.
کارشناس بازار مسکن، درباره ادعای افزایش ۴۰ تا ۲۷۰ درصدی قیمت مصالح ساختمانی می‌گوید: برخی اظهارنظر‌ها درباره قیمت مصالح ساختمانی بدون توجه به سهم واقعی هر کالا در بهای تمام‌شده ساختمان مطرح می‌شود و همین موضوع باعث می‌شود تصویر دقیقی از وضعیت بازار ارایه نشود.
دبیر کانون سراسری انبوه‌سازان با اشاره به افزایش ۴۰ تا ۲۷۰ درصدی قیمت مصالح ساختمانی گفت میانگین هزینه ساخت یک ساختمان پنج واحدی متری ۶۰ میلیون تومان است
رئیس انجمن انبوه‌سازان مسکن و ساختمان استان تهران می‌گوید: به طور کلی هزینه ساخت پروژه‌های مسکونی بسته به نوع و کیفیت پروژه، در بازه ۴۰ تا ۱۲۰ میلیون تومان برای هر مترمربع قرار دارد.
افزایش سرسام‌آور قیمت مصالح ساختمانی، سقوط صدور پروانه‌های ساخت و خروج خریداران واقعی از بازار، بخش مسکن را به یکی از بحرانی‌ترین دوره‌های خود رسانده است. آمار‌ها نشان می‌دهد رویای خانه‌دار شدن برای میلیون‌ها ایرانی بیش از هر زمان دیگری دور از دسترس شده است.
مجموعه‌ای از طرح‌های دستوری و شعار‌های بلندپروازانه در حوزه مسکن طی دو دهه گذشته نه‌تنها به حل مشکلات موجود کمکی نکرده، بلکه به تعمیق شکاف عرضه و تقاضا و تشدید رکود تورمی در این بخش انجامیده است.
ایرج رهبر، رئیس انجمن انبوه‌سازان ایران درباره وضعیت فعلی ساخت‌وساز پس از جنگ اظهار کرد: «خروج سازندگان از بازار مسکن پس از جنگ امری طبیعی است. به هر حال فرصتی پیش آمد که کشور با اختلال مواجه شد و جنگ تحمیلی شکل گرفت.
چهارمین نشست کشوری پایش خسارات و بازسازی مسکن با حضور وزیر راه و شهرسازی برگزار شد و در آن، آخرین وضعیت خسارات و شرایط پرداخت تسهیلات اسکان موقت به آسیب‌دیدگان جنگ رمضان تشریح شد.
بازار ساخت‌وساز مسکن در تهران در رکود عمیق فرو رفته است؛ نوسانات شدید بازار مصالح پایه، از سیمان و پوکه گرفته تا گچ و کاشی، فشار بر سازندگان را دوچندان کرده است.
یک کارشناس بازار مسکن گفت: میانگین هزینه ساخت هر مترمربع مسکن در شرایط فعلی بین ۳۵ تا ۴۰ میلیون تومان است و این رقم فقط مربوط به ساخت بوده و شامل قیمت زمین و سایر هزینه‌ها نمی‌شود.