مسعود پزشکیان دیروز در جلسه شورای برنامهریزی و توسعه استان تهران با اشاره به چالشهای پیش روی پایتخت، نسبت به ناترازی آب در سال آینده هشدار داد و خواستار مدیریت فوری این مسئله شد.
سال ۱۴۰۴ سال بحران آب و انرژی است. اگرچه در چند سال گذشته نیز در برخی شهرهای کشور از جمله تهران با کمبود برق و گاز و آب مواجه بودهایم، ولی به نظر میرسد تمام بحرانهایی که تاکنون داشتهایم در برابر بحرانی که پیش رو داریم، بیشتر شبیه به شوخی باشد.
سخنگوی صنعت آب کشور گفت: منابع آبی سطحی و زیرزمینی بهدلیل پنج سال خشکسالی متوالی بهشدت در فشار است. برای عبور از این بحران راهی جز مدیریت مصرف نداریم، امیدواریم به جیرهبندی نرسیم
کمبود آب در کشور، عمدتاً به سیاستهای دولتها در زمینه برداشت از آبهای زیرزمینی و حفر چاههای متعدد برای دستیابی به سیاست خودکفایی مرتبط میشود. با این اوصاف، آیا میتوان با برخوردهای قضایی و پلیسی جلوی بحران آب را گرفت؟
محمد پورحمید، کارشناس حوزه آب و انرژی در تحلیل وضعیت منابع آبی کشور گفت:اگر بخواهم وضعیت بارندگی را بهطور خلاصه بگویم، تهران امسال نسبت به میانگین بلندمدت، حدود ۴۰ درصد کمتر بارندگی داشته است.
سدهای خالی، بارانهای ناکافی، و گرمای رو به افزایش، پایتخت را به سمت بحرانی بیبازگشت میکشاند. ۶۰ درصد مردم، بیش از حد مجاز آب مصرف میکنند، در حالی که ذخایر آبی به پایینترین سطح خود رسیده است. دادههای این اسلایدها حاکی از یک خبر نگران کننده است.
باتوجه به ضعیف بودن بارشهای برفی در سال جاری، وضعیت نامناسب منابع آبی ادامه خواهد داشت، که پیشبینیها نشاندهنده ادامه خشکسالی در سال آینده است و شهروندان باید با همکاری در مصرف بهینه آب، به حفظ منابع محدود موجود کمک کنند.
ایران در منطقهای خشک و نیمهخشک از جهان قرار دارد، اما بهخلاف تصور عمومی، کمآبی ذاتی این سرزمین بهتنهایی دلیل بحران آب نیست؛ بلکه سوءمدیریت منابع آب، این کشور را با بحران آب روبهرو کرده است.
دریای خزر بزرگترین دریاچه (از نظر حجم آب و مساحت) روی زمین است، از این رو بیشتر به آن دریا گفته میشود. آب و هوای دریای خزر از سامانههای جوی متاثر میشود که بسیار دورتر از دریا تشکیل میشوند. همچنین خود دریا و سرزمینهای اطراف آن در ویژگیهای آب و هوایی منطقه موثر هستند.
پس از بررسی های سازمان هواشناسی کشور مشخص شد که میزان بارش های سال جاری تا تاریخ نهم بهمن ۱۴۰۳، در دوره بلند مدت، کاهشی به میزان ۵۱.۱درصد داشته است. بخشی از تغییرات میزان بارش نسبت به سال گذشته در این اینفوگرافیک آمده است.
رئیس کنفدراسیون صنعت آب گفت: در دنیا شاخص فالکوممارک را برای تعیین ناترازی آب در یک منطقه داریم بر اساس این شاخص نباید بیش از ۴۰ درصد منابع آب تجدیدپذیر را مصرف کنیم وقتی در یک حوضه بالای ۹۰ درصد آب تجدیدپذیر را مصرف میکنیم یعنی اینکه نه تنها از ناترازی عبور کردهایم، بلکه وسط بحران قرار داریم.
اولین قدم برای احیاء و تعادل بخشی بین منابع و مصارف آب، ایجاد و گسترش اپراتورهای هوشمند مدیریت برداشت از منابع آب زیر زمینی است. برداشت بدون مدیریت از آبهای زیر سطحی که تراز سفرههای آب زیرزمینی در بیشتر مناطق کشور منفی شده و در بعضی مناطق با فرونشست زمین این خسارت جبران ناپذیر شده است را کنترل کرد.
بررسی آمار و اطلاعات موجود نشاندهنده ورود استان تهران به شرایط تنش آبی شدید است. با توجه به ثابت بودن منابع آبی و افزایش جمعیت استان تهران در صورت نبود سیاستهای مناسب و بهنگام مدیریت منابع آب، رشد تقاضای آب و به دنبال آن تشدید شرایط ابربحران آب استان تهران بدون شک اتفاق خواهد افتاد.
دادههای جدید اطلس خطر آب (WRI)، حاکی از آن است که ۲۵ کشور (با یکچهارم جمعیت جهان) هر سال با استرس شدید آبی مواجه میشوند و بهطور منظم از کل منبع آب موجود خود استفاده میکنند. در اینفوگرافیک برخی از کشورهای جهان با بیشترین تنش آبی در سال ۲۰۲۴ مواجه هستند را مشاهده میکنید.
آخرین وضعیت ذخایر آب سدها نشان میدهد که بهرغم بارشهای اخیر و افزایش ورودیهایی که اتفاق افتاده برای سال آتی و ماههای پیک مصرف آب شرب باید برای ساماندهی وضع آب در تهران در تابستان ۱۴۰۳ تدبیر کنیم.
درحالی که ورودی آب به سدهای کشور در سال آبی جاری نسبت به زمان مشابه سال قبل افزایشی نداشته، شاهد رشد ۲۰درصدی خروجی آب از سدها در پاییز و زمستان کمبارش امسال هستیم.