یک مقام بلندپایه در وزارت اقتصاد، عدم ترخیص کالای اساسی با وجود در دسترس بودن به دلیل ناکارآمدی سیاست ارز ترجیحی و شکلگیری کمبود کالا در بازار را مهمترین دلیل حذف ارز ترجیحی نام برد.
بازار خودرو مدتهاست دیگر یک بازار مصرفی نیست و تبدیل به جایی برای سرمایهگذاری و حفظ ارزش دارایی شده است. یک کارشناس صنعت خودرو میگوید: ضرر و زیان ۳۰۰ همتی سایپا و ایرانخودرو تنها یکی دیگر از تبعات منفی ارز ترجیحی است.
دبیر انجمن واردکنندگان برنج، از نامشخص بودن قیمت برنج با حذف ارز ترجیحی در بازار خبر داد و عنوان کرد: با این شرایط، شاهد شناور شدن قیمتها در بازار خواهیم بود.
کالابرگ یک میلیون تومانی در حالی بعد از حذف ارز ترجیحی برای عدم کاهش قدرت خرید خانوار تخصیص یافت که کامران ندری، اقتصاددان معتقد است: این کالابرگ فشار اقتصادی حذف ارز ترجیحی را در سفره مردم جبران نمیکند.
حذف ارز ترجیحی شوک جدیدی به معیشت مردم وارد کرده است که دولت تلاش کرده با پرداخت کالابرگ یک میلیون تومانی برای هر ایرانی و یارانه نقدی آن را خنثی کند. در حالی که ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی قرار است افزایش تقریباً ۵ برابری را تجربه کند، اما حقوق و دستمزد در بهترین حالت ۳۰ درصد افزایش خواهد یافت و با این وضعیت مشخص نیست مردم چگونه باید با دشواریهای این روزها کنار بیایند؟
دولت دکتر پزشکیان بهمنظور کنترل ارز و حذف رانت، درست یا غلط دست به اقدامی زد که منجر به افزایش قیمت بسیاری از محصولات و در نتیجه سختتر شدن معیشت هممیهنان شده است.
محاسبات مبتنی بر آمار و اطلاعات بودجه خانوار نشان میدهد که دهکهای بالای درآمدی به دلیل مصرف بیشتر کالاهای مشمول یارانه ارزی، از سهم بیشتری در یارانه ارز ترجیحی کالاهای اساسی نسبت به دهکهای پایین درآمدی برخوردار میشوند.
بر اساس آمار، بیشترین میزان تخصیص ارز با نرخ ترجیحی (۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان) به نام شرکت «کشت و صنعت مدلل ماهیدشت» با مبلغ ۵۷۱.۵۹ میلیون دلار ثبت شده است.
رئیس سازمان برنامه و بودجه اعلام کرد که با حذف رانت ارز ترجیحی، تولید داخلی فرصت بیشتری برای فعالیت پیدا میکند و قادر خواهد بود نیازهای کشور را تأمین کند.
این گروه اندک، ۳۲۶ هزار میلیارد تومان یارانه پنهان از دولت گرفتهاند، در حالی که بیش از یک هزار شرکت دیگر برای نیمه باقیمانده رقابت داشتند.این تمرکز ثروت، زمینهساز انحصار و فساد در بازار کالاهای اساسی و دارو بود.
واردکنندگان با دریافت ارز ترجیحی، بدون نظارت کافی، رانتهای بزرگی کسب کرده و کالاها را با قیمت بالا عرضه میکنند. آنان بهشدت از ارز ترجیحی دفاع میکنند.
دولت با هدف جبران هزینههای افزایش یافته نفری یک میلیون تومان یارانه به شکل کالابرگ در نظر گرفته است. مدافعان این سیاست معتقدند با این اقدام رانت از اقتصاد ایران رخت بسته و فضا شفافتر خواهد شد.
مسعود پزشکیان رئیس جمهوری با حذف ارز ترجیحی ۲۸۵۰۰ تومانی کالاهای اساسی وانتقال آن به انتهای زنجیره که همان مردم هستند، اقدام شجاعانه ای را رقم زد که شاید درپنجاه سال اخیر از نظر اقتصادی کم نظیر یا بینظیر باشد.
فتحی، معاون وزیر جهاد کشاورزی، اعلام کرد سیاست حذف ارز ترجیحی و پرداخت یارانه نقدی ممکن است باعث افزایش قیمت برخی محصولات شود، اما در عین حال کمبود کالاهای اساسی کاهش شایانتوجهی خواهد یافت.
طرح کالابرگ دولت که وعده عرضه کالای اساسی با قیمت مصوب ستاد تنطیم بازار را میدهد در گام اول با یک تناقض بزرگ روبهرو شده است. آیا دولت میتواند بر این شکاف غلبه کند یا سرنوشت این طرح، تکرار تجربه شکستخورده ارز ترجیحی است؟
اعتراف امروز سخنگوی دولت به افزایش قیمت برخی کالاها بعد از حذف ارز ترجیحی در واقع تلطیف کلامی یک واقعیت خشن است: موج جدید گرانی در راه است و این بار، هیچ ابزار نظارتی توان مقابله با کشش قیمتی بازار را نخواهد داشت.