وزیر اقتصاد گفت: تا جایی که اطلاع دارم بانک مرکزی اقدامات لازم را برای آزادسازی منابع ارزی بلوکه شده ایران را آغاز کرده اما جزئیات و مقدار آن را نمیدانم.
تخمینها در مورد میزان داراییهای ایران در خارج از کشور متفاوت است، بهطوری که تهران میگوید دستکم ۱۰۰ میلیارد دلار میباشد. با این حال، سایر کارشناسان این رقم را بسیار کمتر میدانند و در حال حاضر اولویت تهران آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار اولیه در چند مرحله است.
در روزهای اخیر، گزارشهایی منتشر شده مبنی بر اینکه واشنگتن با کاهش تحریمها و تاسیس «یک صندوق بزرگ ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی» در صورت موافقت ایران با توافق نهایی برای پایان دادن به جنگ، موافقت کرده است.
دونالد ترامپ رییس جمهورآمریکا گفت: ما پولهای ایران را توقیف کردهایم و این پولها متعلق به ما نیست و مجبور خواهیم شد آنها را بازگردانیم، وگرنه دیگر هیچکس در دلار سرمایهگذاری نخواهد کرد.
بر اساس یک طرح پیشنهادی، قطر ۶ میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده ایران را آزاد کرده و ۶ میلیارد دلار دیگر نیز در قالب خط اعتباری در اختیار تهران قرار خواهد داد.
یک عضو کمیته رسانه هیئت مذاکراتی ایران، جزئیاتی از پیشنویس تفاهم ۱۴ مادهای تهران و واشنگتن را تشریح کرد؛ متنی که در آن از آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار منابع بلوکهشده ایران و تعلیق تحریمهای نفتی سخن گفته شده است.
حدود ۲۴میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران در کشورهای منطقه قرار دارد. سه سناریو شامل آزادسازی نقدی، استفاده مشروط بشردوستانه یا مصادره به نفع زیان دیدگان در زمینه داراییها محتمل است.
تحلیلگران معتقدند تهدید به تغییر مسیر یا مصادره داراییهای ایران میتواند به یکی از مهمترین عوامل تنشزا در آتشبس شکننده میان تهران و واشنگتن تبدیل شود؛ آتشبسی که در روزهای اخیر بار دیگر تحت تأثیر درگیریهای متقابل دو طرف قرار گرفته است.
ایالات متحده در حال بررسی راههایی برای در اختیار گذاشتن داراییهای ایران به اعراب خلیج فارس است تا به تأمین مالی بازسازی و تعمیر خسارات ناشی از حملات ایران کمک کند.
خبرنگار پاکستانی نوشت: «سفر وزیر کشور پاکستان با هدف شکستن بنبست مذاکرات انجام میشود. گفته میشود نقوی حامل یک پیام ویژه از سوی فرمانده ارتش پاکستان برای رهبر ایران است.»
دهها میلیارد دلار از منابع ارزی ایران طی سالهای گذشته در نتیجه تحریمهای آمریکا، محدودیتهای بانکی و پیچیدگیهای حقوقی از دسترس تهران خارج شدهاند؛ داراییهایی که از کره جنوبی و عراق گرفته تا برخی کشورهای آسیایی و اروپایی پراکندهاند و آزادسازی احتمالی آنها میتواند بر بازار ارز، بودجه دولت و حتی معیشت ایرانیان اثرگذار باشد.
بررسی پراکندگی منابع ارزی مسدودشده ایران در سراسر جهان نشان میدهد که رقمی معادل ۴۲ تا ۶۰ میلیارد دلار از داراییهای کشور در هفت کشور مختلف بلوکه شده است. بر اساس این آمار، چین با در اختیار داشتن ۲۰ تا ۳۰ میلیارد دلار، بزرگترین شریک تجاری و همزمان بزرگترین بدهکار ارزی به ایران محسوب میشود و پس از آن، کشورهای عراق، کره جنوبی و هند در رتبههای بعدی قرار دارند.
گزارشها از رایزنیهای فشرده ایران و آمریکا با میانجیگری قطر درباره داراییهای بلوکهشده، بار دیگر بحث آزادسازی منابع مالی ایران را به صدر خبرها آورده است. در حالی که برخی رسانهها از توافقهای احتمالی و ارقام میلیاردی سخن میگویند، دوحه هرگونه پیشنهاد ۱۲ میلیارد دلاری را رد کرده و فضای مذاکرات را مبهم نگه داشته است.
خبر احتمال آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده ایران، بار دیگر یکی از پیچیدهترین پروندههای اقتصاد تحریمی کشور را به صدر اخبار بازگردانده است؛ پروندهای که از کرهجنوبی و عراق تا قطر، سالها میان تحریم، مذاکره و محدودیت بانکی گرفتار مانده است.
با داغ شدن دوباره پرونده داراییهای بلوکهشده همزمان با مذاکرات اسلامآباد، امیدها برای آزادسازی منابع ارزی ایران بالا رفت؛ اما توقف مذاکرات و تداوم تنشها، بار دیگر این پرسش را زنده کرده است که آیا این میلیاردها دلار واقعاً به اقتصاد ایران بازمیگردد یا همچنان در گرو بازیهای سیاسی باقی میماند؟
در حالی که روایتهای متناقضی از آزادسازی پولهای بلوکه شده ایران منتشر میشود، این پرسش مطرح است که آیا دیپلماسی میتواند قفل این داراییها را باز کند یا نه.