در آغوش گرم شیراز، جایی که باغها عطر بهار را تا قلب تاریخ میآورند، هر سنگ و هر کوچه گواهی است بر شکوهی که ایران داشت. شیراز نه فقط شهری زیبا، بلکه دروازهای است به دشت مرودشت و به آن صخرههای ساکت که شاهان هخامنشی و ساسانی را در دل خود جای دادهاند/اما در دل دشت خاموش مرودشت بنایی مکعبی، به رنگ خاک و استوار که گویی از دل جاودانگی برخاسته است/کسی نام اصلیش را نمیداند. بنایی است منحصربهفرد و تک رو به مقبره شاهان هخامنشی که یکی از رازهای مهم تاریخ ایران است.
معاون میراثفرهنگی استان اصفهان از خسارات زلزله ۵.۳ ریشتری بامداد روز جمعه در مهمترین بناهای تاریخی زواره خبر داد و گفت: قلعه امیرآباد، حسینیه زواره و حسینیه کوچک زواره از جمله آثاری بودند که پس از زلزله نسبتا شدید زواره دچار ترک و آسیب شدهاند.
ترکهایی بر پیکر گنبد اصلی و اتاقهای طبقه دوم، فاطمیه (هشتبهشت) زواره وارد شده است/شب گذشته، زلزلهای مهیب بخش زواره را لرزاند و متأسفانه، یکی از گنجینههای بیبدیل معماری خشتی دوره قاجار و از آثار ملی ثبت شده ایران، مجموعه فرهنگی-مذهبی "فاطمیه (هشتبهشت) زواره" (شماره ثبت ۲۱۳۶، تاریخ ثبت ۱۳۷۷/۰۸/۰۹)، از این آسیب بینصیب نماند/ابراهیمیپور، مدیر این مجموعه و فعال میراث فرهنگی شهرستان، با نگرانی شدید از ترکهای اساسی در گنبد اصلی و آسیبدیدگی اتاقهای طبقه دوم این بنای دوطبقه و تماماً خشتی و گلی خبر داد/وی با ابراز تأسف عمیق، خواستار اقدام فوری و قاطع مسئولان جهت مرمت و بازسازی هرچه سریعتر این اثر عظیم خشتی شد.
در چیدانه به سراغ خانهای رفتیم که روزگاری پر از زندگی و شکوه بود و اما امروز زیر تلی از خاک ، آخرین نفسهای خود را میکشد. این بنا با وجود ویرانی و تخریب گستردهای که در تصاویر دیده میشود، نشانههایی از معماری باشکوه و جزئیات هنری ارزشمند را در خود حفظ کرده است. ستونهای بلند با سرستونهای تزیینشده به سبک کلاسیک، یادآور معماری الهامگرفته از الگوهای یونانی و رومی هستند.
ابراهیمیپور، مدیر این مجموعه و فعال میراث فرهنگی شهرستان زواره، از ترکهای اساسی در گنبد اصلی و آسیبدیدگی اتاقهای طبقه دوم این بنای دوطبقه و تماماً خشتی و گلی خبر داد.
فرونشست پدیدهای ناگهانی نیست. آرام و بیصدا میآید، اما اثرش مرگبار است. کارشناسان سالهاست هشدار میدهند که دشت مرودشت با سرعت چند سانتیمتر در سال در حال نشست است.
تصاویر ارسالی به میراثباشی حکایت از ساخت وسازی با بتن و میلهگرد در محدوده خیابان میرداماد نبش کوچه ۳۵ دارد/آیا اداره میراث فرهنگی اردکان و مدیر بافت تاریخی بر این ساخت و ساز در محدوده بافت تاریخی نظارت دارد؟ آیا این اداره مجوز ساخت و ساز به این شیوه را تایید کرده است؟ ناظر چنین ساخت و سازی کیست؟ ضوابط ساخت و ساز در محدوده بافت تاریخی اردکان چیست؟ /لازم به ذکر است بافت داخل حصار اردکان مربوط به دورانهای تاریخی پس از اسلام است و در اردکان واقع شده و این اثر در تاریخ ۲ بهمن ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۱۰۸۴۵ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ایران بیش از ۳۴ هزار اثر تاریخی ثبت شده دارد و از این میان، ۱۴ هزار و ۷۲۰ بنا و ۱۹ هزار و ۵۹۳ تپه و محوطه تاریخی در سراسر کشور نیازمند حفاظت، مرمت و نگهداری هستند. این گستردگی نیازمند یک برنامه منسجم، مستمر و با منابع پایدار است.
هولاکوخان (پیرامون ۱۲۱۷ – ۸ فوریه ۱۲۶۵) بنیانگذار و اولین فرمانروای امپراتوری ایلخانی بود که بر بخش بزرگی از غرب آسیا چیره شد/ او فرزند تولوی و شاهدخت قبیلهٔ کرائیت، یعنی سرقویتی بیگی و همچنین نوهٔ چنگیز خان و برادر اریق بوقا، منگوقاآن و قوبلای خان بود.
برجهای شگفتانگیز خرقان، دو سازه آجری تاریخی از دوره سلجوقی هستند که به عنوان یکی از خاصترین جاذبههای ایران در آوج قزوین قرار گرفتهاند/این برجها در محوطهای وسیع و در فاصلهای اندک از یکدیگر قرار دارند و از جنبههای مختلف به هم شباهت دارند/ با این حال، برج شرقی با قدمتی بیشتر، ۲۶ سال زودتر از برج غربی ساخته شده است. این تفاوت تاریخی، جذابیت بیشتری به این دو اثر بخشیده است/عکس: هنر سعید افخمی
قصر جمیلان درحقیقت فراتر از یک بنای تاریخی صرف است. اهمیت آن نهتنها در کالبد معماری، بلکه در روایتها، قصهها و اسطورههایی نهفته است که این بنا را به اعماق تاریخ و حتی پیشاتاریخ پیوند میزند.
کاروانسراها در تاریخ معماری ایرانی نماد همزیستی فرهنگی و سازگاری با اقلیم هستند/این بناها که قدمتشان به دوهزار سال میرسد، آنقدر شاخصههای منحصربهفرد دارند که «آرتور پوپ»، مورخ و پژوهشگر تاریخ هنر ایران، آنها را «پیروزی بزرگ معماری ایران» توصیف کرده است.
خانه حریری در تبریز از زیباترین خانههایی است که در اوایل دوره قاجار ساخته شد/تعداد زیاد نقاشیهای دیواری، تنوع طرح، نقش و رنگ و موضوعات جالب توجه عصر قاجار و وجود سبک نگارگری دوره قاجار تبریز، خانه حریری را در میان خانههای تاریخی آذربایجانشرقی و حتی کشور دارای جایگاه ویژه کرده است
سردر مسجد جورجیر یکی از قدیمیترین بناهای تاریخی دوره دیلمی و نمونه بارز آجرکاری و گره سازی به سبک رازی از دوره سلجوقیان و قدیمیتر از گنبد تاج الملک در مسجد جامع عتیق اصفهان است/ با اینکه در ساخت این سردر خیال انگیز، رنگ و لعاب کاشی به کار نبرده شده است، اما زیبایی نقوش و جلال و جمالش آدمی را به وجد میآورد/عکس از صادق میری
خانه معتمدی یا خانه ملاباشی مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، محله پا قلعه، خیابان ملک واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ خرداد ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۵۸۸۳ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست/ملاباشی درتفرش زندگی میکرد و فردی مورد اعتماد و همچنین از منجمان ناصرالدین شاه بود/ زمانی که ملاباشی به این عمارت پا گذاشت شامل دو پنج دری و یک بخش زمستان نشین از دوره زندیه میشد/و در مقابل خانه انگورستان ملک التجار که چند قدم بیشتر با آن فاصله ندارد خانهای کماهمیت جلوه میکرد. /ولی با آمدن ملاباشی بخش شاه نشین و بخش ۹ دری به آن اضافه شد که مهمترین و جذابترین بخش این عمارت نیز همان است.
خانه تاریخی و اقامتگاه سنتی توسلیان در مرکز شهر زیبا و خوش آب وهای نطنز در محلهای قدیمی به نام کهنو واقع شده است/این خانه رنگ و بوی تاریخ میدهد، که ۴۷۰ متر زیر بنا دارد/قدمت اصلی این خانه به دوران صفویه باز میگردد/چیدمان سنتی و وسایل قدیمی در این خانه باعث زیبایی وصف ناشدنی در این خانه شده است.
عفیف آباد یا گلشن از آثار تاریخی شهر شیراز است/این باغ در محله عفیف آباد در بلوار ستارخان شیراز جای گرفتهاست و هماکنون در اختیار ارتش قرار دارد و یکی از بزرگترین موزههای سلاح خاور میانه در آن وجود دارد/باغ عفیف آباد نمونهٔ کاملی از هنر گل کاری ایرانی است.