ورود متانول به ترکیب بنزین و احتمال اثرگذاری آن بر کیفیت سوخت و آلودگی هوا، به موضوعی بحثبرانگیز تبدیل شده است اما شرکت پالایش و پخش آن را در چارچوب استاندارد میداند و محیط زیست اثر مستقیم آن بر آلودگی هوا را کم ارزیابی میکند.
ناترازی بنزین حاصل یک اختلال مقطعی نیست که بتوان با یک شوک قیمتی یا چند محموله وارداتی برطرفش کرد؛ این بحران محصول سالها غفلت از فناوری، بهرهوری، مقیاس تولید و اصلاح الگوی مصرف است.
آنچه این روزها در پمپبنزینهای تهران دیده میشود، بیش از آنکه بازتاب یک کسری واقعی و ناگهانی در عرضه بنزین باشد، واکنش رفتاری شهروندان به یک خلأ اطلاعاتی رسمی است؛ خلأیی که خودِ دولت با تایید نیمهکاره تغییرات -بدون اعلام جزئیات- به آن دامن زده است.
معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر معاون اول رئیسجمهور نوشت: «فشارها و ادعاهای دشمن بیش از واقعیت، عملیات روانی است. دولت برای تمام سناریوها پیشبینی لازم را انجام داده و خدماترسانی و تأمین بیوقفه کالا با وفور ادامه دارد. این یک شعار نیست، واقعیتی است که تا کنون از این دولت دیدهایم و خواهیم دید.»
رئیس دفتر رئیسجمهوری، مداخله دولت در وضعیت سوخت کشور را ناگریز دانست و گفت: «کاهش سهمیههای بنزین قطعی است. کسی بیش از سهمیه بخواهد بنزین خریداری کند، قیمت بالاتری خواهد داشت، اما هنوز این قیمت تعیین نشده است».
فرض کنید به هر نفر ۳۰ لیتر بنزین بدهیم و یک خانواده پنجنفره هم سهمیه دریافت کند. فردا این موضوع دوباره تبدیل به دکان و دفتر و دستک میشود و دوباره رانت و هزار مشکل دیگر ایجاد خواهد کرد.
وزیر نفت، با بیان اینکه هنوز برای قیمت بنزین تصمیمی گرفته نشده است، گفت: نرخهایی که گفته میشود، گمانهزنیهای رسانهای است و فرآیند تصمیمسازی همچنان ادامه دارد تا به نقطه تصمیم برسد.
وی درباره تأثیر افزایش قیمت بنزین در ایران توضیح داد: «میزان اثرگذاری افزایش قیمت بنزین در استقبال مردم از خودروهای برقی بستگی مستقیمی به رقم افزایش دارد. اگر بنزین مثلاً از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان برسد، عملاً هیچ اثری روی رفتار جامعه نخواهد داشت. اگر این هزینه ۴۰۰ هزار تومانی به ۸۰۰ هزار تومان هم برسد، اثری در سبد هزینه ایجاد نمیکند و انگیزه مصرفکننده را تغییر نمیدهد.»
یک تحلیلگر بازار سرمایه میگوید: با تغییر سیاست ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی، رشدهای شدیدی در نرخ ارز، سهام مربوطه در بورس و کل بازار سرمایه تجربه شد، اما بنزین اهمیت ذهنی و اجتماعیاش شاید امروز بیشتر از اهمیت اقتصادیاش باشد.
همزمان که بحث افزایش قیمت بنزین بار دیگر به یکی از نگرانیهای اصلی مردم تبدیل شده، بحران دیگری بیسروصدا زیر کاپوت خودروها در حال گسترش است؛ سوختی که به گفته برخی مسئولان و گزارشهای میدانی، کیفیت آن محل تردید است و هزینههای سنگین تعمیرات را به رانندگان تحمیل میکند.
دولت با یک مسئله واقعی و فوری روبهروست: براساس ارقام اعلامی، مصرف روزانه حدود ۱۴ میلیون لیتر بالاتر از عرضه داخلی است؛ بخشی از ظرفیت انرژی در جنگ آسیب دیده و واردات نیز دیگر مسیر آسان و کمهزینهای نیست. بنابراین «هیچ کاری نکنیم» پاسخ قابل دوام نیست. اما فوریت مسئله نیز نباید بهانهای برای انتخاب نسخهای شود که هزینههای جانبی آن از خود ناترازی بزرگتر باشد.
مدیرعامل شرکت نفت ستاره خلیج فارس در واکنش به شایعه و ادعای برخی افراد مبنی بر آسیب استفاده از متانول در بنزین گفت: استفاده از متانول در سوخت در کشورهایی مانند چین، آمریکا و اروپا تجربه شده و این ترکیب هیچ آسیبی به خودرو وارد نمیکند.
این روزها دولت در حال بررسی راهکارهای مدیریت مصرف و توزیع سوخت است و در این باره سه مدل مطرح شده اما هنوز تصمیم نهایی درباره هیچیک از آنها اتخاذ نشده است.
دفتر معاون اول رئیسجمهور با تکذیب شایعه بنزین ۸۰ هزار تومانی، اعلام کرد معاون اول هیچگونه موضعگیری یا گمانهزنی عددی درباره نرخهای جدید بنزین نداشته است.
یک تحلیلگر بازار سرمایه با اشاره به کسری جدی تولید بنزین و مصرف روزانه بین ۱۳۱ تا ۱۵۵ میلیون لیتر، گفت دولت سه طرح خاموشی نازلها، افزایش پلکانی و سهمیه هر کد ملی را بررسی میکند.
میثم ظهوریان، نماینده مجلس، با انتقاد از طرحهای مطرحشده برای اصلاح قیمت بنزین هشدار داد که در صورت افزایش قیمت سوخت، خانوارهای دارای خودرو بهویژه در دهکهای پایین درآمدی با افزایش قابل توجه هزینههای ماهانه مواجه خواهند شد.