آمریکا همزمان با تقویت نظامی در خاورمیانه و بررسی گزینههای حمله جدید به ایران، از طریق جیدی ونس و میانجیگری قطر مسیر مذاکره را نیز دنبال میکند. اختلاف بر سر شروط هستهای، لغو تحریمها، محاصره دریایی و تضمین توقف حملات، مانع اصلی توافق است. تجربه حملات پیشین در جریان مذاکرات و نگرانی از هدف قرار گرفتن زیرساختهای خلیج فارس، احتمال گسترش دور تازه جنگ را افزایش داده است.
سعید لیلاز، تحلیلگر مسائل راهبردی، با تکیه بر تقدم تحولات میدانی بر دیپلماسی، اهداف واقعی واشنگتن را کالبدشکافی میکند. او معتقد است امریکا پس از ناتوانی در دستیابی به اهداف نظامی، اکنون به دنبال زمان خریدن، انحراف افکار عمومی از کارت برنده تنگه هرمز و زمینهسازی برای حملات شدیدتر است.
آکسیوس در گزارشی به نقل از یک منبع دیپلماتیک درباره مذاکرات ایران و قطر، نوشت: «پیشرفتهای مثبتی حاصل شده است. گفتگوها همچنان ادامه دارد تا راهی برای دستیابی به توافقی میان ایالات متحده و ایران گشوده شود.»
سیدعباس عراقچی گفت: در حالی که نیروهای مسلح شجاع ما کاملا آماده دفاع از میهن هستند، ایران کماکان به اینکه به دیپلماسی فرصت موفقیت بدهد ادامه خواهد داد.
یک مقام ارشد ایرانی در مصاحبه با خبرگزاری رویترز تأکید کرد که ایران پیش از آنکه آمریکا به خواستههایش پاسخ دهد، درباره برنامه هستهای خود مذاکره نخواهد کرد.
تهران در مقطع فعلی پیشنهاد تازهای برای عرضه ندارد و انتظار دارد ایالات متحده، پیش از مطالبه امتیازات جدید، با تجدیدنظر در رویکرد خود و جبران عملی تعهدات نقضشده، زمینه اعتمادسازی و پیشبرد دیپلماسی را فراهم کند.
عراقچی در شبکه ایکس نوشت: ایران آماده است بار دیگر به دیپلماسی فرصت بدهد. مشروط بر آنکه شواهدی قوی از تمایل صادقانه آمریکا برای اعتمادسازی و دستیابی به راهحلی عادلانه مشاهده کنیم. اما اگر آمریکا جنگ را به دیپلماسی ترجیح دهد، این تصمیم قطعاً به شکستی راهبردی دیگری برای آمریکا، آن هم در ابعادی بهمراتب بزرگتر از گذشته، منجر خواهد شد.
پزشکیان گفت: به یاد دارم که بحث این بود که ما با آمریکا گفتوگو نمیکنیم. بارها نیز در صداوسیما، رهبر شهیدمان را نشان میدادند که میگفتند با آمریکا گفتوگو نمیکنیم. رهبر عزیزمان، در همان مقطعی که من به دیدار ایشان رفتم، این سیاست و نگاه را داشتند که باید از وضعیت نه جنگ و نه صلح خارج شویم؛ زیرا این بدترین وضعیتی است که اکنون در آن گرفتار شدهایم.
کاظم غریبآبادی اعلام کرد تهران در حال نهایی کردن پاسخ به دیدگاههای آمریکا درباره طرح پیشنهادی ایران است و همزمان با استقبال از دیپلماسی، برای دفاع از خود و جنگ نیز آمادگی دارد.
۲۹ کشور غربی پرونده جدیدی علیه سپاه گشودهاند و تلآویو سناریوهای حمله را روی میز گذاشته، تهران و واشنگتن با اهرمهای فشار متقابل، مشغول چانهزنی پشت درهای بسته دیپلماسی هستند؛ این یعنی درگیری ایران و آمریکا وارد حساسترین و خشنترین فاز خود شده است.
اسماعیل بقائی گفت: ما همواره از مساعی جمیله کشورهای دوست استقبال کردهایم، اما از لحاظ فنی و به معنای دقیق کلمه، همچنان پاکستان و قطر نقش میانجی را میان ایران و آمریکا ایفا میکنند.
افزایش تهدیدهای واشنگتن، هشدارهای نظامی تهران و تحرکات در خلیج فارس، احتمال ازسرگیری جنگ ایران و آمریکا را به صدر گمانهزنیها آورده است. در شرایطی که نشانههای روشنی از توافق پایدار دیده نمیشود، باید دید که آیا دو طرف به سمت دور تازهای از درگیری میروند یا تهدیدهای نظامی همچنان ابزاری برای فشار در میدان سیاست و دیپلماسی باقی میماند؟
تعویق حملات آمریکا تا پیش از انتخابات ۳ نوامبر و پیامهای دیپلماتیک مسکو نشانههایی از صلح موقت را پررنگ کرده است، اما آمادهسازیهای پشتپرده پنتاگون، احتمال اقدام مستقل اسرائیل و آتش زیر خاکستر در تنگه هرمز نشان میدهد که خطر یک جنگ تمامعیار همچنان پابرجاست.
از «قعر جهنم» تا «معامله نقد مواضع محمدجواد لاريجاني درباره مذاكره با امريكا فراز و فرودهايي داشته تجربههاي ديپلماتيك ديدگاه او را تغيير داده يا گرايش دولتها در اين موضعگيريها اثرگذار بوده است؟
ترامپ میگوید آمریکا تا پیش از انتخابات میاندورهای به ایران حمله نخواهد کرد، اما پنتاگون برای احتمال ازسرگیری عملیات آماده میشود؛ در تهران نیز هرمز همچنان خط قرمز اعلام شده و مذاکره درباره طرح هفت روزه ادامه دارد.