افزایش چند برابری قیمت داروهای پرمصرف در یک سال، در کنار رشد هزینههای ویزیت، آزمایش و بستری، بسیاری از خانوارها را به جایی رسانده که ناگزیر قید درمان و سلامت را بزنند.
همزمانی گرانی و کمبود دارو، فشار مضاعفی بر بیماران وارد میکند. گزارشهای منتشرشده در سال ۱۴۰۵، از کمبود طیف گستردهای از داروهای روانپزشکی از جمله داروهای مورد استفاده در افسردگی، اختلال دوقطبی و اسکیزوفرنی خبر داده شده است.
صنعت دارویی ایران روزهای دشواری را سپری میکند؛ کمبود نقدینگی شرکتهای تولیدکننده و تأخیر چندماهه بیمهها برای تسویه مطالبات، زنجیره تأمین دارو را تحت تاثیر قرار داده و به مشکل مزمن این صنعت تبدیل شده؛ شرایطی که نگرانی از کمبود برخی اقلام دارویی را افزایش داده است.
با خروج تدریجی بخشهای بیشتری از زنجیره دارو از تخصیصهای ارز ترجیحی، حالا نگرانیها نه فقط از افزایش قیمت، بلکه از کمبود منابع مالی تولیدکنندگان و همچنین افزایش هزینه برای بیماران است.
برخی خریداران در واکنش به این افزایش قیمتها، از کاهش توانایی خود برای تأمین هزینه دارو گفتهاند؛ موضوعی که بهویژه برای خانوادههایی که فرزند بیمار دارند، نگرانی بیشتری ایجاد کرده است.
دارو دوباره گران شد؛ افزایش قیمت برخی اقلام در سال ۱۴۰۵ به ارقام قابلتوجهی رسیده و حالا نگرانیها درباره هزینه درمان بیشتر شده است. اما قیمت داروها دقیقاً چقدر افزایش یافته و کدام داروها بیشتر گران شدهاند؟
قانون سهم پرداختی مردم از هزینه درمان را حداکثر ۳۰ درصد تعیین کرده، اما سهم واقعی پرداخت از جیب بیماران به حدود ۵۸ درصد رسیده است؛ شکافی که در کنار گرانی دارو، بدهی بیمهها و بحران نقدینگی صنعت داروسازی، سلامت را برای بخش بزرگی از جامعه به کالایی روزبهروز دستنیافتنیتر تبدیل کرده است.
قیمت یک قلم ساده دارویی در ایران در یک سال جهش هفتبرابری کرده است؛ قطره اشک مصنوعی که ترکیبی جز آب و نمک استریل ندارد، پارسال حدود ۱۵ هزار تومان قیمت داشت و این هفته با قیمت ۱۰۷ هزار تومان به دست مصرفکننده رسیده است.
قائممقام رئیس هیئتمدیره نظام پزشکی تهران بزرگ هشدار میدهد اگر روند فعلی تأمین ارز، مواد اولیه و هماهنگی دستگاهها ادامه یابد، وضعیت دارو طی یکی دو ماه آینده بدتر خواهد شد.
انتشار ویدئویی درباره ادعای فروش یک داروی ضدافسردگی در مطب پزشک با قیمتی چند برابر داروخانه، واکنشهایی در فضای مجازی به دنبال داشته است؛ ادعایی که سازمان نظام پزشکی ضمن تأکید بر ضرورت بررسی مستند، فروش دارو در مطب را طبق مقررات انتظامی ممنوع اعلام میکند.
رئیس سازمان تعزیرات حکومتی با اشاره به افزایش پروندههای گرانفروشی دارو گفت: از ابتدای سال ۱۴۰۵، ۳۲ پرونده در این حوزه وارد شده و ۳۴ پرونده مختومه شده است؛ وی تأکید کرد قیمت بسیاری از داروها در سامانه «تیتک» بهروز میشود، اما روی بستهبندی درج نمیشود.
کمبود دارو از نسخههای خاص عبور کرده و حالا بعضی بیماران برای تهیه داروهای معمولی هم چند داروخانه را میگردند؛ روایتی که پشت آن از اختلال تولید و توزیع تا کمبود نقدینگی و حتی اولویتبندی موجودی داروخانهها دیده میشود.
یک داروساز با اشاره به کمبود دارو در شبکه رسمی، از افزایش چشمگیر نقش دلالان در بازار دارویی خبر داد و گفت دارویی که بیمار میتواند با نسخه و بیمه با چندصد هزار تومان تهیه کند، گاهی در بازار غیررسمی با قیمتهای چندمیلیونی فروخته میشود و این معضل، سلامت بیماران را با خطر جدی روبهرو کرده است.
یک داروساز میگوید: «امروز بخش قابل توجهی از داروهای کمیاب به جای اینکه در داروخانه موجود باشد و در اختیار بیماران قرار بگیرد، در دست دلالان است. این یعنی دارو از یک جایی نشت پیدا میکند و به دست واسطهها میرسد.»
یکی از مهمترین چالشهای صنعت داروی کشور، وابستگی قابل توجه به واردات مواد مؤثره دارویی است. هرگونه نوسان نرخ ارز، محدودیتهای بانکی، مشکلات حملونقل یا تأخیر در ثبت سفارش میتواند تولید بسیاری از داروها را مختل کند.
فعالان صنعت دارو با اشاره به فشار فزاینده هزینههای تولید در صنعت دارو، مهمترین عوامل افزایش قیمت دارو را حذف ارز ترجیحی، جهش نرخ ارز، رشد هزینه مواد اولیه و بستهبندی، افزایش دستمزدها، هزینههای مالی و آثار جنگ بر زنجیره تامین عنوان میکنند.
افزایش همزمان قیمت و کمبود دارو، بازار سلامت کشور را در وضعیتی بیسابقه قرار داده است؛ وضعیتی که در آن داروهای عمومی نیز از جهش قیمتی مصون نماندهاند و فاصله میان توان خرید مردم و هزینه درمان هر روز بیشتر میشود.
تورم گروه بهداشت و درمان پس از ثبت نرخهای ۱۵.۶ و ۲۳.۱ درصدی در فروردین و اردیبهشت، در خرداد به ۸.۶ درصد رسید. این آمار بیانگر فشاری مضاعف بر معیشت خانوار است.
سخنگوی وزارت بهداشت در پاسخ به این پرسش که بازار دارو در ماههای آینده به چه سمتی میرود، گفت: کمبود دارو وضعیت ثابتی ندارد. ممکن است دارویی که این ماه کمیاب است، ماه آینده با رسیدن ماده اولیه و آغاز تولید دوباره فراوان شود