تاریخ انتشار: ۱۱:۵۹ - ۲۳ دی ۱۴۰۳
اقتصاد۲۴ گزارش می‌دهد:

فریدون شهبازیان کیست؟/ از نغمه‌سازی در موسیقی ایران تا سکوتی جاودانه

فریدون شهبازیان، آهنگساز برجسته و رهبر ارکستر، که سال‌ها برای موسیقی ایرانی و کلاسیک اثر ماندگار آفرید و در تاریخ هنر ایران نامی جاودانه است، در ۲۲ دی ۱۴۰۳، به علت بیماری ریوی در تهران چشم از جهان فروبست. مرگ او پایانی تلخ بر زندگی پربار یکی از تاثیرگذارترین چهره‌های موسیقی ایران است.

فریدون شهبازیان کیست؟ / از نغمه‌سازی در موسیقی ایران تا سکوتی جاودانه

اقتصاد۲۴- این آخرین نغمه، چه تلخی در خود داشت، نغمه‌ای که در نهایت به سکوتی بی‌پایان ختم شد. سکوتی که به بدرقه کسی آمد که تمام زندگی‌اش را صرف آفرینش صدا‌ها و رهبری موسیقی کرد. همان کسی که با هنر خود به خیام جان بخشید تا جامی از خیال را در سپیده‌دمان بنوشد و به محمدرضا شجریان انگیزه داد تا زمزمه کند:

«هنگام سپیده‌دم خروس سحری.

دانی که چرا همی‌کند نوحه‌گری؟

یعنی که: نمودند در آیینهٔ صبح

کز عمر شبی گذشت و تو بی‌خبری».

اما امروز، ایران با خبر اندوه‌باری روبه‌رو شد: فریدون شهبازیان خرقه تهی کرد و خاک را در آغوش کشید.

فریدون شهبازیان کیست؟ / از نغمه‌سازی در موسیقی ایران تا سکوتی جاودانه

فریدون شهبازیان کیست؟

آغاز راه و شکفتن در موسیقی

فریدون شهبازیان که صبح امروز به جمع «هفت هزارسالگان» پیوست، از همان کودکی دلبسته موسیقی بود. صدایی درونی، او را به سوی نغمه‌ها و آهنگ‌ها می‌خواند. پدرش او را به هم‌نشینی با هنر تشویق کرد و شهبازیان از همان سال‌های ابتدایی زندگی، ویولن را به دست گرفت.

نخستین استادش عطاالله خادم میثاق بود، اما معلمی که تأثیر ماندگاری بر او گذاشت، سرژ خوتسیف، موسیقیدان روس بود. این ساز، پلی شد که او در ۱۷ سالگی نه تنها دیپلم نوازندگی ویولن را دریافت کرد، بلکه عضو ارکستر سمفونیک تهران نیز شد. مهارتی که در نواختن ویولن داشت، راهش را به ارکستر گل‌های رادیو هموار کرد؛ ارکستری که آن را روح‌الله خالقی و پس از او جواد معروفی رهبری می‌کردند.

با آموزش از استادانی همچون ابوالحسن صبا، شهبازیان به جایگاهی رسید که موسیقی او، تلفیقی از ساختار‌های موسیقی کلاسیک غربی و روح موسیقی ایرانی بود. این ویژگی، آثار او را به شاهکار‌هایی تبدیل کرد که توانستند مرز‌های موسیقی شرق و غرب را درنوردند و پیش از آنکه این تلفیق به یک جریان مد تبدیل شود، او آن را به زیبایی اجرا کرده بود.

فریدون شهبازیان کیست؟ / از نغمه‌سازی در موسیقی ایران تا سکوتی جاودانه

شهبازیان و آواز‌های ماندگار

فریدون شهبازیان برای برجسته‌ترین خوانندگان ایران، چه مرد و چه زن، موسیقی خلق کرد. از محمدرضا شجریان و گیتی پاشایی گرفته تا علیرضا افتخاری، محمد اصفهانی و مهستی. او همچنین برای خوانندگانی مانند عهدیه، سیمابینا، عبدالوهاب شهیدی، ایرج و اکبر گلپا آثار ارزشمندی ساخت. در دوران موسیقی مدرن، او برای هنرمندانی، چون علیرضا عصار و حسین زمان نیز موسیقی‌هایی نوشت که نام آنها را بر سر زبان‌ها انداخت.

یکی از ویژگی‌های برجسته شهبازیان، توانایی او در تطبیق موسیقی با هویت هنری خواننده بود. او برای هر خواننده، موسیقی‌ای خلق می‌کرد که به نوعی امضای شخصی آن خواننده در آثارش محسوب می‌شد. نت‌هایی که او می‌نوشت، با روح و شخصیت خواننده پیوند می‌خورد و اثری یگانه و خاص می‌آفرید.


بیشتر بخوانید: امین‌الله رشیدی کیست؟/ مردی در میانه موسیقی سنتی و نوگرا


پیوند با ادبیات فارسی

یکی از دوره‌های برجسته زندگی شهبازیان، همکاری او با بزرگان شعر کلاسیک و معاصر ایران بود. او با پیشنهاد کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، به ساخت موسیقی برای بازخوانی آثار شاعران کلاسیک پرداخت. صدای احمد شاملو در بازخوانی اشعار خیام، مولوی و حافظ، با موسیقی شهبازیان تلفیق شد و آثار ماندگاری خلق کرد.

فریدون شهبازیان کیست؟ / از نغمه‌سازی در موسیقی ایران تا سکوتی جاودانه

هرچند شاملو در بازخوانی حافظ دچار خطا‌هایی شد و خود نیز آن را پذیرفت، اما این موضوع از ارزش شاهکار‌های موسیقی شهبازیان کم نکرد. موسیقی او برای شعر «مطرب مهتاب‌رو، آنچه شنیدی بگو» از مولوی، حال و هوایی خاص به مخاطب القا می‌کرد و توجه شنونده را به مفاهیمی عمیق جلب می‌کرد.

شهبازیان بر روی اشعار شعرای بزرگ کهن و نو، با صدای خود یا گویندگان سرشناس آن زمان موسیقی ساخت. برخی از آثار منتشر شده تحت عنوان «مجموعه صدای شاعر» و با آهنگسازی شهبازیان بر روی نوار‌های کاست و صفحات ۳۳ دور، شامل این موارد است:

مجموعه «صدای شاعر ۱» (شعر‌های حافظ) با دکلمهٔ احمد شاملو

مجموعه «صدای شاعر ۴» (غزلیات مولوی) با دکلمهٔ احمد شاملو

مجموعه «صدای شاعر ۶» (شعر‌های مهدی اخوان ثالث) با دکلمهٔ مهدی اخوان ثالث

مجموعه «صدای شاعر ۸» (شعر‌های رودکی) با صدای پری زنگنه و دکلمهٔ منوچهر انور

مجموعه «صدای شاعر ۱۰» (شعر‌های سعدی) با دکلمهٔ هوشنگ ابتهاج

شهبازیان همچنین با مهدی اخوان ثالث همکاری داشت و برای شعر‌های این شاعر خراسانی، موسیقی‌هایی ساخت که به تنهاییِ عمیق و فضای زمستانی آثار اخوان جان می‌داد. او همچنین با هوشنگ ابتهاج (سایه) روی شعر‌های سعدی کار کرد و به موسیقی اقوام ایرانی نیز توجه خاصی نشان داد.

فریدون شهبازیان کیست؟ / از نغمه‌سازی در موسیقی ایران تا سکوتی جاودانه

تجربه فریدون شهبازیان در سینما و تلویزیون

فریدون شهبازیان تنها به آهنگسازی برای موسیقی ایرانی بسنده نکرد و در سال ۱۳۵۳ با ساخت موسیقی برای فیلم «غبارنشین‌ها» به کارگردانی داوود روستایی، وارد دنیای سینما شد. او پس از آن برای بسیاری از فیلم‌ها و سریال‌های مطرح موسیقی ساخت.

از جمله آثار برجسته او می‌توان به موسیقی فیلم «لیلا» به کارگردانی داریوش مهرجویی اشاره کرد. شهبازیان با استفاده هوشمندانه از تک‌نوازی سه‌تار، توانست غم و اندوه عمیق شخصیت لیلا را به شکلی هنری بازتاب دهد. این موسیقی، که بر پایه موسیقی دستگاهی ایرانی ساخته شده بود، نه تنها داستان فیلم را تقویت کرد، بلکه به یکی از تأثیرگذارترین آثار موسیقی متن سینمای ایران تبدیل شد.

او همچنین برای فیلم‌هایی، چون «پائیزان» رسول صدرعاملی و سریال «معصومیت از دست‌رفته» داوود میرباقری موسیقی‌هایی خلق کرد که هر کدام به نوعی نشان‌دهنده تسلط او بر تلفیق موسیقی اقوام و ساز‌های ایرانی بود.

میراث ماندگار فریدون شهبازیان

فریدون شهبازیان با استفاده از ساز‌های ایرانی در کنار موسیقی کلاسیک جهانی، آثاری خلق کرد که توانستند مرز‌های فرهنگی را پشت سر بگذارند و در سراسر جهان تأثیرگذار باشند. هر کدام از آثار او می‌توانند موضوع پژوهش و تحلیل عمیق قرار گیرند و نشان از نبوغ و خلاقیت این هنرمند بزرگ دارند. با رفتن او، جهان موسیقی ایران یکی از چهره‌های درخشان خود را از دست داد.

بدرود با زندگی

فریدون شهبازیان سرانجام در ۲۲ دی ۱۴۰۳، به علت بیماری ریوی در تهران درگذشت.

ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

صفحه اول روزنامه‌های سیاسی امروز

پیش‌بینی هواشناسی تهران و ایران امروز + جدول

قیمت لیر ترکیه امروز در بازار + جزئیات

وضعیت هواشناسی امروز

قیمت دینار عراق امروز در بازار + جزئیات

قیمت سکه و طلا امروز شنبه ۲۲ دی ۱۴۰۳ + جدول

قیمت مرغ، گوشت سفید و تخم مرغ در بازار + جدول

قیمت سکه و طلا امروز یکشنبه ۲۳ دی ۱۴۰۳ + جدول

قیمت خودرو‌های سایپا امروز شنبه ۲۲ دی ۱۴۰۳ + جدول

قیمت دلار و یورو امروز شنبه ۲۲ دی ۱۴۰۳ + جدول

عکس/ دیدار میقاتی با ابومحمد جولانی در دمشق

عکس/ مراسم عروسی شیدا خلیق و کیوان ساکت اف

عکس/ قاب وحشتناک دماوند و آلودگی هوای تهران

عکس/ مقبره با طرح ایران فردوس کاویانی در قصر فیروزه

عکس/ ژست عاشقانه محمود رضا قدیران و فرشته آلوسی

عکس/ دورنمای شهر قوچان دوره قاجار ۱۳۲ سال پیش

عکس/ چهره خاص سوسن سریال سرزمین مادری پس از ۱۶ سال

عکس/ کت زمستانی شبنم قلی خانی حسابی جلب توجه کرد

عکس/ صعود حدیثه تهرانی به قله ۲۵۵۰ متری آرا کوه

جزئیات جدید از تعطیلی یکشنبه ۲۳ دی ماه

خواندنی‌ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

اینفوگرافی/ طلا صدرنشین کالا‌های وارداتی شد

عکس/ انتقادات تند ترامپ از مدیریت بحرانِ آتش سوزی لس آنجلس

عکس/ نادر فریادشیران بازداشت شد

عکس/ تغییر چهره باورنکردنی غول بنی ضبه سریال مختارنامه

قیمت میوه در میادین تره بار + حدول

قیمت خودرو‌های شرکت کیا + جدول

صرافی XT بهترین انتخاب برای ایرانیان

قیمت مواد غذایی در دوره‌های تاریخی ایران از قاجاریه و صفویه تا امروز!

عکس/ علی‌ اکبر رائفی‌پور اسمش را تغییر داد

قیمت دینار عراق امروز + جزئیات

فیلم/ انتقاد یک وکیل دادگستری از علنی برگزار نشدن دادگاه چای دبش

قیمت لیر ترکیه امروز + جزئیات

ماجرای خارج شدن سرمایه‌گذار هایپراستار از ایران چه بود؟

لس‌آنجلس دروازه جهنمی از آتش؛ آتش سوزی کالیفرنیا فاجعه‌ای طبیعی یا ناکارآمدی مدیریتی در آمریکا؟ + عکس

عکس/ حمله مجری صداوسیما به عضو دفتر رهبر انقلاب

عکس/ سلفی اخمو سهراب گل‌تپه‌ای در پشت صحنه سریال سوجان

عکس/ تصادف وحشتناک ناظر AFC در ایران

آخرین دفاعیات متهم ردیف اول پرونده چای دبش

عکس/ مراسم عروسی لاکچری اللهیار صیادمنش در استانبول

عکس/ منظرۀ برفی شهر سقز دوران ناصرالدین شاه ۱۳۰ سال پیش

اعلام محدودیت‌های ترافیکی در تعطیلات روز پدر

عکس/ سلفی جالب پژمان جمشیدی، رعنا آزادی‌ور و بهاره کیان افشار در یک سواری

انفجار قیمت لبنیات در ۵ ماه

آماده باش کامل مهاجمان تیم ملی فوتبال

عکس/ تغییر چهره ارغوان سریال زمانه پس از ۱۲ سال

اعلام آمادگی سوئیس برای میزبانی از دیدار پوتین و ترامپ

عکس/ تغییر چهره علی کوچولو دهه شصتی‌ها پس از ۴۰ سال

بازگشت وحید طالب‌لو به استقلال؟

با حکم مدیرعامل شرکت سرمایه‌گذاری تأمین اجتماعی (شستا)؛ عبدالکریم پهلوانی مدیرعامل تاپیکو شد

ثبت اطلاعات در سامانه املاک و اسکان، برای دریافت دسته چک الزامی شد

آغاز سومین دوره ثبت‌نام محصولات ایران‌خودرو با حساب وکالتی بانک صادرات ایران

عکس/ دیدار دوستانه پاشا رستمی، امیر جعفری و پسرش با گادپوری

محصولات ایران خودرو را با حساب وکالتی بانک رفاه کارگران خریداری کنید

گزارش بورس امروز یکشنبه ۲۳ دی ۱۴۰۳

پرداخت بیش از ۸/۰۶۵ میلیارد ریال وام قرض‌الحسنه ازدواج و فرزندآوری توسط موسسه اعتباری ملل

فیلم/ بارش بی سابقه برف هم اکنون در سردشت آذربایجان‌غربی

تمام استان‌های ایران به جز گیلان درگیر فرونشست زمین

آغاز فرایند وکالتی‌کردن حساب‌ها برای خرید از ایران‌خودرو در موسسه اعتباری ملل

فراهم شدن خدمت چکاد بر بستر وب‌اپلیکیشن بام

بازگشت شهروند ایرانی جامانده در سوریه به تهران

عکس/ محل تسویه حساب قیصر با کریم آب‌منگل ۵۵ سال پیش

وکالتی کردن حساب‌ها برای خرید محصولات ایران‌خودرو از طریق بانک ملی ایران

با حکم مدیرعامل شرکت سرمایه‌گذاری تأمین اجتماعی (شستا)؛ عبدالکریم پهلوانی مدیرعامل تاپیکو شد

عکس/ استایل جذاب ترانه علیدوستی با لبخند‌های متفاوت

امضای تفاهم‌نامه ایجاد نخستین زیست‌بوم فناوری و هوش مصنوعی ایران در جزیره کیش

برای اجماع‌سازی و حل مسائل فرادستی، به هلدینگ خلیج‌فارس آمدم/ تأسیس صندوق هزارمیلیاردی سرمایه‌گذاری‌های خطرپذیر شرکتی فارس تصویب شد

امکان استخراج مجاز رمزارز با استفاده از انرژی تجدیدپذیر

کیش، پیشگام تبدیل به هاب تحقیق و توسعه پتروشیمی در جنوب کشور

آغاز همایش ایران پتروکم ۲۰۲۵ درکیش

عکس/ تلفن همراه عجیب دختر هاشمی رفسنجانی