
اقتصاد۲۴| در هفتههای اخیر، اظهارات دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو درباره ایران بار دیگر جهان را متوجه تنشهای منطقهای کرده است. تهدیدهای مستقیم و هشدارهای صریح رهبران آمریکا و اسرائیل، پرسش جدی درباره احتمال وقوع جنگ یا حمله نظامی علیه ایران ایجاد کرده است. اما تحلیل رسانهها و واکنشهای دیپلماتیک نشان میدهد این تهدیدها هنوز بیشتر در سطح گفتاری و فشار سیاسی باقی مانده است.
دونالد ترامپ در دیدار اخیر با بنیامین نتانیاهو بار دیگر به «امکان حمله دقیق نظامی علیه ایران» اشاره کرد و از آن به عنوان «موفقیت بزرگ پس از حملات گذشته» یاد کرد. همزمان نخستوزیر اسرائیل هشدار داد که اگر ایران بخواهد تنشها را افزایش دهد، «همه شرطها کنار خواهد رفت» و پیامدهای «ویرانکنندهای» در پی خواهد داشت.
در پاسخ، مقامات ایران اعلام کردند که هرگونه حمله با «پاسخی سخت و دلسردکننده» مواجه خواهد شد. روسیه نیز با صدور هشدار برای آمریکا خواستار خویشتنداری و پرهیز از تشدید تنش شد. تحلیلگران میگویند این مجموعه اظهارات، نشاندهنده همزمانی فشار و دیپلماسی در منطقه است.
کارشناسان امنیتی اسرائیلی تأکید کردهاند که نتانیاهو چندین گزینه نظامی برای ارائه به ترامپ درباره ایران آماده کرده است؛ از عملیات محدود تا حمله مشترک با آمریکا. با این حال، رسانههای اروپایی تحلیل میکنند که تهدیدهای ترامپ و نتانیاهو در واقع بیشتر «ابزار فشار سیاسی» هستند و هنوز برنامه عملیاتی قطعی برای حمله وجود ندارد. یورونیوز نیز گزارش داده است که دیدار ترامپ و نتانیاهو در حال حاضر «در حد طرح و بحث باقی مانده» و هیچ تصمیم عملیاتی گرفته نشده است.
همزمان، برخی تحلیلگران اروپایی هشدار دادهاند که حتی اگر توافق دیپلماتیک شکل گیرد، هستههای تندرو در واشنگتن و تلآویو ممکن است دوباره بر طبل جنگ بکوبند و تنشها را شعلهور کنند.
در داخل ایران، مقامات پاسخهای متوازن و محکم دادهاند. رئیسجمهور ایران تأکید کرده است که هر حملهای با «پاسخ دلسردکننده» مواجه خواهد شد و نیروی بازدارنده کشور همچنان فعال است. این موضع در کنار هشدارهای روسیه، نشان میدهد که تهران قصد ندارد تنش را به سطح درگیری نظامی مستقیم برساند.
کارشناسان میگویند ایران به خوبی از ابزار بازدارندگی استفاده کرده و تهدیدهای لفظی طرف مقابل را تاکنون کنترل شده پاسخ داده است، تا از آغاز یک جنگ تمامعیار جلوگیری شود.
رسانههای غربی و تحلیلگران امنیتی معتقدند که تهدید نظامی علیه ایران جدی است، اما وقوع آن قطعی نیست. در واقع، فشار حداکثری و تهدید لفظی، ابزار سیاست خارجی و فشار اقتصادی است. به عبارت دیگر، احتمال حمله نظامی مستقیم کم، اما ریسک آن همچنان وجود دارد.
همزمان، برخی تحلیلگران هشدار دادهاند که اگر دولتها در ایران و منطقه به مشکلات اقتصادی و اجتماعی مردم توجه نکنند، اعتراضات داخلی و فشار اجتماعی میتواند بهانهای برای تشدید تنشها و بهرهبرداری سیاسی طرفهای خارجی شود.
هرچند تهدیدها و سخنان تند ترامپ و نتانیاهو جدی و علنی بوده، اما بررسی واکنشها و تحلیل رسانههای جهانی نشان میدهد که تهدیدها بیشتر در سطح گفتاری و ابزار فشار سیاسی باقی مانده است، آمریکا و اسرائیل همچنان مسیر دیپلماسی و مذاکره را باز گذاشتهان و. ایران با موضع بازدارندگی و هشدار به حمله، از وارد شدن به جنگ مستقیم خودداری کرده است.
بنابراین، احتمال وقوع جنگ وجود دارد، اما به عوامل سیاسی، دیپلماتیک و تحولات منطقهای بستگی دارد.
به بیان ساده، تهدید به جنگ هست، اما جنگ قطعی نیست و هفتههای آینده رفتار واشنگتن، تلآویو و تهران مشخص خواهد کرد که این فشارها به تنش واقعی تبدیل میشوند یا همچنان در سطح حرف باقی میمانند.