چرا قیمت تتر در ایران بالاتر از دلار معامله میشود؟
اقتصاد۲۴- تتر (USDT) بهعنوان یکی از شناختهشدهترین استیبلکوینهای بازار رمزارز، با هدف حفظ ارزش برابر با یک دلار آمریکا طراحی شده است. بهطور نظری، هر واحد تتر باید همواره قیمتی نزدیک به یک دلار داشته باشد. با این حال، در عمل مشاهده میشود که قیمت تتر در بازارهای مختلف، بهویژه در ایران، اغلب کمی بالاتر از دلار کاغذی معامله میشود. این اختلاف قیمت اگرچه در سطح جهانی معمولاً ناچیز است، اما در کشورهایی با محدودیتهای ارزی و شرایط اقتصادی خاص، بیشتر به چشم میآید. برای درک این موضوع، باید مجموعهای از عوامل اقتصادی، ساختاری و فنی را بررسی کرد.
نقش عرضه و تقاضا در نوسان قیمت تتر
مهمترین عامل اختلاف قیمت تتر با دلار، همان مکانیسم ساده عرضه و تقاضا است. در هر بازاری، زمانی که تقاضا برای یک دارایی افزایش یابد و عرضه نتواند همزمان رشد کند، قیمت بالا میرود. تتر نیز از این قاعده مستثنا نیست. وقتی افراد زیادی برای حفظ ارزش دارایی خود یا انجام معاملات رمزارزی به خرید تتر روی میآورند، قیمت آن میتواند از یک دلار فراتر برود.
در مقابل، زمانی که معاملهگران تصمیم میگیرند تترهای خود را بفروشند و به خرید رمزارزهایی مانند بیتکوین یا اتریوم بپردازند، عرضه تتر افزایش یافته و ممکن است قیمت آن کمی پایینتر از دلار قرار بگیرد. اگرچه شرکت تتر با مدیریت میزان عرضه تلاش میکند این نوسانات را کنترل کند، اما اختلافهای جزئی همچنان طبیعی است.
تاثیر سیاستهای ارزی کشورها بر قیمت تتر
در کشورهایی که با محدودیتهای ارزی روبهرو هستند، تفاوت قیمت تتر و دلار بیشتر دیده میشود. زمانی که دولتها خرید و فروش ارز خارجی را محدود میکنند یا دسترسی به دلار فیزیکی دشوار میشود، افراد به سمت جایگزینهای دیجیتال مانند تتر حرکت میکنند. این افزایش تقاضا باعث میشود قیمت تتر در بازار داخلی بالاتر از دلار معامله شود.
در واقع، تتر برای بسیاری از مردم نقش یک نسخه دیجیتال از دلار را ایفا میکند؛ نسخهای که بدون نیاز به سیستم بانکی سنتی قابل انتقال و ذخیرهسازی است. همین ویژگی، در شرایط محدودیت ارزی، ارزش و تقاضای آن را افزایش میدهد.
سهولت دسترسی و سرعت معاملات تتر
یکی دیگر از دلایل مهم اختلاف قیمت، دسترسی آسانتر به تتر نسبت به دلار فیزیکی است. خرید و فروش دلار معمولاً نیازمند مراجعه حضوری به صرافیهاست و اغلب در ساعات مشخصی انجام میشود. اما تتر بهصورت آنلاین و بهصورت ۲۴ ساعته قابل معامله است.
این سرعت و راحتی باعث شده بسیاری از کاربران ترجیح دهند به جای نگهداری دلار کاغذی، از تتر استفاده کنند. در بازارهایی که دسترسی به ارز فیزیکی سختتر است، این مزیت رقابتی تتر میتواند به افزایش قیمت آن منجر شود.
هزینه تراکنش در شبکههای بلاکچینی
تتر روی شبکههای مختلف بلاکچین مانند اتریوم، ترون و چند بستر دیگر عرضه میشود. هر کدام از این شبکهها ساختار کارمزدی متفاوتی دارند. برای مثال، انتقال تتر روی شبکه اتریوم (ERC۲۰) معمولاً هزینه بالاتری نسبت به شبکه ترون (TRC۲۰) دارد.
این تفاوت کارمزد بهطور مستقیم روی قیمت تمامشده تتر برای کاربران تاثیر میگذارد. زمانی که هزینه انتقال بالا باشد، فروشندگان نیز قیمت بالاتری برای جبران این هزینهها در نظر میگیرند و همین موضوع باعث افزایش قیمت تتر نسبت به دلار میشود.
نقش کارمزد صرافیها در شکلگیری قیمت
صرافیهای ارز دیجیتال نیز برای انجام معاملات کارمزد دریافت میکنند و میزان این کارمزد در پلتفرمهای مختلف متفاوت است. برخی صرافیها علاوه بر کارمزد معامله، هزینه برداشت یا انتقال روی شبکههای بلاکچینی خاص را نیز از کاربران میگیرند.
نوع شبکهای که صرافی پشتیبانی میکند، تاثیر زیادی بر هزینه نهایی دارد. صرافیهایی که بیشتر از شبکههای پرهزینه مانند اتریوم استفاده میکنند، معمولاً قیمت تتر بالاتری نسبت به صرافیهایی دارند که شبکههای کمهزینهتر را ارائه میدهند.
چرا در ایران اختلاف قیمت تتر و دلار بیشتر است؟
در ایران علاوه بر عوامل جهانی، شرایط اقتصادی خاصی وجود دارد که باعث پررنگتر شدن این اختلاف میشود. یکی از مهمترین عوامل، نوسانات شدید ارزش ریال است. تورم بالا و کاهش مستمر قدرت خرید پول ملی باعث شده بسیاری از افراد برای حفظ ارزش دارایی خود به تتر روی بیاورند. این هجوم تقاضا، قیمت تتر را در بازار داخلی بالا میبرد.
از سوی دیگر، محدودیتهای بانکی و تحریمهای بینالمللی باعث شده دسترسی مستقیم به سیستمهای مالی جهانی دشوار باشد. در چنین شرایطی، تتر به ابزاری کاربردی برای انتقال پول و انجام پرداختهای بینالمللی تبدیل شده است. سرعت بالا و عدم نیاز به واسطههای بانکی سنتی، جذابیت این استیبلکوین را بیشتر کرده و تقاضای آن را افزایش داده است.
تاثیر نوع شبکه بلاکچین در بازار ایران
بسیاری از صرافیهای ایرانی در گذشته بیشتر از تتر مبتنی بر شبکه اتریوم استفاده میکردند که کارمزد بالایی دارد. این هزینهها بهطور مستقیم روی قیمت نهایی تتر برای کاربران ایرانی اثر گذاشته و باعث شده USDT گرانتر از دلار محاسبه شود.
در مقابل، برخی صرافیها با ارائه تتر روی شبکه ترون، هزینه انتقال را بهشدت کاهش دادهاند. شبکه ترون به دلیل سرعت بالا و کارمزد بسیار کم، امکان معامله ارزانتر تتر را فراهم میکند و میتواند تا حدی از اختلاف قیمت غیرمنطقی جلوگیری کند.
مدل تامین تتر در بازار داخلی
در بازار ایران، تتر معمولاً از دو مسیر تامین میشود. مسیر اول خرید مستقیم از صرافیهای داخلی است که قیمت آن کاملاً تحت تاثیر عرضه و تقاضای داخلی قرار دارد. در زمانهایی که تقاضا بالا میرود، اما عرضه کافی نیست، قیمت تتر افزایش پیدا میکند.
مسیر دوم واردات تتر از صرافیهای خارجی یا تامینکنندگان بینالمللی است. این فرآیند معمولاً با هزینههای انتقال، حواله و ریسکهای خاص همراه است. به همین دلیل، تتر وارداتی اغلب با قیمت بالاتری به بازار داخلی میرسد و همین موضوع اختلاف قیمت با دلار را تشدید میکند.
چرا تتر در ایران جذابتر از دلار فیزیکی است؟
دلار کاغذی در ایران عمدتاً در اختیار صرافان سنتی قرار دارد و حجم توزیع آن نسبتاً محدود و کنترلشده است. اما تتر نقدشوندگی بالایی دارد، بهصورت شبانهروزی معامله میشود و امکان انتقال سریع آن به سراسر جهان وجود دارد.
همین ویژگیها باعث شده حتی با وجود برابری اسمی با دلار، تتر در بازار آزاد ایران تقاضای بیشتری داشته باشد. ترکیب این تقاضای بالا با محدودیتهای عرضه و هزینههای جانبی، دلیل اصلی معامله شدن تتر با قیمتی بالاتر از دلار است.
