مذاکرات ژنو زیر سایه اسرائیل؛ نتانیاهو میتواند چوب لای چرخ توافق ایران و آمریکا بگذارد؟
اقتصاد۲۴- در آستانه دور جدید مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در ژنو، نقش بنیامین نتانیاهو در شکلدهی به این گفتوگوها به یکی از موضوعات بحثبرانگیز سیاست خارجی ایران و جهان تبدیل شده است. نخستوزیر اسرائیل بارها تلاش کرده تا مواضع خود را در واشنگتن و رسانهها به آمریکا و جامعه جهانی منتقل کند و خواستار گنجاندن «مسائل فراهستهای» مثل کاهش نفوذ ایران در منطقه و کاهش برد موشکهای ایران را در هر توافق با ایران شده است.
نگرانیها درباره میزان تأثیرگذاری نتانیاهو بر روند مذاکرات به خصوص بعد از دیدار سه ساعته اخیر او با ترامپ و سفر مقامات آمریکایی به تلآویو بیشتر شده است. وبسایت آمریکایی آکسیوس گزارش داده که نتانیاهو نسبت به امکان دستیابی به توافق با ایران تردید دارد و تلاش میکند با فشار برای گسترش موضوعات گفتوگو (از جمله مسئله موشکی و نقش نیروهای نیابتی) به خواستهای خود مشروعیت ببخشد.
رسانههای اسرائیلی و غربی نیز به تلاش نتانیاهو برای ارائه اصول خود به دونالد ترامپ اشاره کردهاند؛ او قبل از سفر به واشنگتن تأکید کرد که اصول مذاکره با ایران را شخصاً در دیدار با رئیسجمهور آمریکا مطرح خواهد کرد، موضوعی که نشاندهنده نزدیکی استراتژیک دو کشور و تلاش مشترک برای شکلدهی به محبوبیت دیدگاههای سختگیرانه در واشنگتن است.
فشار سیاسی در سایه دیپلماسی
علیرغم این تلاشها، برخی تحلیلگران داخلی و منطقهای معتقدند نقش نتانیاهو نباید باعث انحراف گفتوگوها از موضوع اصلی یعنی توافق حول محور برنامه هستهای ایران، شود. برای مثال، علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، در واکنش به نقش اسراییل در روند مذاکرات هستهای، نسبت به تاثیرگذاری بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسراییل هشدار داد و از امریکا خواسته است با هوشیاری عمل کند. او در شبکه اجتماعی ایکس نوشته بود که «نتانیاهو نباید اثرگذار بر مذاکرات هستهای ایران باشد».
همزمان مقامات ایرانی نیز تلاش میکنند دیپلماسی رسمی را از هرگونه فشار بیرونی، رسانهای یا سیاسی دور نگه دارند. در این چارچوب عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در یادداشتی نوشت که برخی چارچوبهای «بحرانساز» درباره برنامه هستهای ایران برگرفته از روایتهای نوشته شده در تلآویو است و تأکید کرد که آمریکا باید تفاوت میان مذاکره و تحمیل شروط یکجانبه را بپذیرد.
نگاه واقعبینانه به نقش نتانیاهو
اگرچه تلاش نتانیاهو برای تأثیرگذاری بر روند مذاکرات در رسانهها برجسته شده، برخی تحلیلگران معتقدند نقش او در نهایت بیشتر رسانهای و سیاسی است تا عملی. به عبارت دیگر، تلاش برای وارد کردن موضوعات فراقانونی و فشار بیشتر بر تهران ممکن است در مذاکرات رسمی با واشنگتن اثرات محدودی داشته باشد، چرا که ایران بارها تأکید کرده است فقط حاضر به مذاکره درباره برنامه هستهای و تضمین رفع تحریمهاست بدون آنکه شروط ناروا و فراتر از توافق هستهای ۲۰۱۵ اعمال شود.
در مجموع، با وجود تلاشهای نتانیاهو و رسانههای نزدیک به دولتهای ذینفوذ برای تأثیرگذاری بر گفتوگوها، آنچه بیش از هر چیز تعیینکننده خواهد بود استراتژی رسمی دیپلماسی ایران و آمریکا و میزان تمایل طرفین به توافق متوازن است، مسئلهای که تحلیلگرانی مانند زیدآبادی نیز پیشتر به آن اشاره کردهاند و هشدار دادهاند نباید مذاکرات به بازی حیثیتی و رسانهای بدل شود. این تحلیلگر سیاسی در کانال تلگرامی خود نوشته: «همچون کلاغ شومی میکوشد تا با قارفارهای نابهنجار خود در مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو اخلال ایجاد کند!»
در مجموع، نقش نتانیاهو در روند مذاکرات ایران و آمریکا موضوعی است که رسانهها و تحلیلگران داخلی و خارجی نسبت به آن هشدار دادهاند. اگرچه او تلاش میکند با فشار سیاسی، رسانهای و سفرهای پرتعداد به واشنگتن دیدگاههای خود را اعمال کند، اما نتیجه نهایی مذاکرات بیشتر به تلاش دیپلماتیک رسمی و حفظ چارچوب مذاکرات هستهای واقعی بستگی دارد تا به پیامها و مواضع جانبی بازیگران منطقهای.
