تورم خوراکیها در فروردین ۱۴۰۵ اعلام شد؛ روغن صدرنشین افزایش قیمتها
اقتصاد۲۴- گزارش تورم فروردین ۱۴۰۵ مرکز آمار ایران نشان میدهد فشار قیمتی در اقتصاد بیش از هر زمان دیگری بر کالاهای اساسی متمرکز شده است. در حالی که تورم کل به ۷۳.۵ درصد رسیده، تورم خوراکیها و آشامیدنیها با ثبت تورم نقطهای بیش از ۱۱۵ درصد، فاصله قابل توجهی با سایر بخشها ایجاد کردهاند. این شکاف قیمتی نشان میدهد بار اصلی تورم بر دوش کالاهای ضروری خانوار قرار گرفته است.
بررسی جزئیتر دادهها نیز از جهشهای کمسابقه در اقلامی مانند روغن، گوشت و نان حکایت دارد؛ کالاهایی که نقش مستقیم در معیشت روزمره دارند. از سوی دیگر، در بخش ماهانه نیز خوراکیها سهم مهمی در افزایش سطح عمومی قیمتها ایفا کردهاند و همزمان نشانههایی از سرایت تورم به سایر گروهها، بهویژه خدمات، دیده میشود. در مقیاس سالانه، ادامه این روند به تشدید فشار معیشتی منجر شده و چشمانداز تورم را همچنان صعودی نگه داشته است.
خوراکیها در صدر گرانی؛ شکاف تورمی به اوج رسید
در فروردین ۱۴۰۵، تورم نقطهای گروه «خوراکیها و آشامیدنیها» به ۱۱۵.۴ درصد رسید؛ رقمی که فاصلهای چشمگیر با تورم کل ۷۳.۵ درصدی دارد و نشاندهنده تمرکز شدید فشار قیمتی بر کالاهای اساسی است. این شکاف بیش از ۴۰ واحد درصدی، بیانگر شکلگیری یک الگوی نابرابر تورمی در اقتصاد است؛ الگویی که بیشترین فشار را به سبد مصرفی خانوارها وارد میکند.
در میان اقلام خوراکی، برخی گروهها رشدهای بیسابقهای را تجربه کردهاند. تورم نقطهای روغنها و چربیها به ۲۳۳.۶ درصد رسیده که بالاترین رقم در میان تمام گروههاست. همچنین، گوشت قرمز و سفید با ۱۴۰.۹ درصد، نان و غلات با ۱۳۸.۹ درصد و لبنیات با ۱۲۷.۳ درصد از دیگر اقلامی هستند که افزایش شدید قیمت را ثبت کردهاند.
مقایسه این روند با سایر گروهها نیز اهمیت موضوع را دوچندان میکند. برای مثال، تورم بخش مسکن تنها ۳۴.۲ درصد بوده که کمتر از یکسوم تورم خوراکیهاست. این اختلاف نشان میدهد تورم در ایران بیش از هر چیز به «تورم معیشتی» تبدیل شده است.
در مجموع، دادههای فروردین نشان میدهد موج جدید تورم نهتنها ادامه دارد، بلکه بهطور خاص بر کالاهای ضروری متمرکز شده و شکاف تورمی میان بخشهای مختلف اقتصاد را به اوج رسانده است.
تورم ماهانه از کجا میآید؟ نقش پررنگ خوراکیها در رشد قیمتها
تورم ماهانه در فروردین ۱۴۰۵ به ۵ درصد رسید، اما بررسی جزئیات نشان میدهد سهم گروههای مختلف در شکلگیری این عدد یکسان نیست. در این میان، خوراکیها و آشامیدنیها با ثبت تورم ماهانه ۵.۵ درصدی، نقشی کلیدی در افزایش سطح عمومی قیمتها ایفا کردهاند.
بررسی اقلام نشان میدهد برخی کالاها با رشدهای ماهانه بالا، موتور تورم را روشن نگه داشتهاند. برای مثال، روغنها و چربیها با ۷.۵ درصد، گوشت با ۶.۵ درصد و چای و نوشیدنیها با ۶.۸ درصد از جمله اقلامی هستند که فشار قابل توجهی به تورم ماهانه وارد کردهاند. در کنار آن، دخانیات با ۱۲.۵ درصد و بهداشت و درمان با ۹.۵ درصد نیز از دیگر بخشهای با رشد بالا محسوب میشوند.
در مقابل، برخی گروهها مانند مسکن با تورم ماهانه ۱.۹ درصدی، نقش کمتری در افزایش تورم داشتهاند؛ با این حال، به دلیل وزن بالای این بخش در سبد مصرفی، همچنان تأثیرگذار باقی ماندهاند.
مقایسه با ماههای قبل نیز نشان میدهد اگرچه تورم ماهانه نسبت به اسفند (۵.۶ درصد) کاهش یافته، اما همچنان در سطحی بالا تثبیت شده است. این موضوع نشان میدهد فشار تورمی نهتنها فروکش نکرده، بلکه از فاز جهش به فاز ماندگاری وارد شده است؛ فازی که میتواند زمینهساز تداوم تورم بالا در ماههای آینده باشد.
تورم خوراکیها در بعد سالانه به ۷۴ درصد رسید؛ فشار معیشتی تشدید شد
تورم سالانه گروه «خوراکیها و آشامیدنیها» در فروردین ۱۴۰۵ به ۷۴.۹ درصد رسید؛ رقمی که بهمراتب بالاتر از تورم سالانه کل کشور (۵۳.۷ درصد) است و نشاندهنده تمرکز فشار تورمی بر کالاهای ضروری است. این فاصله بیش از ۲۰ واحد درصدی، بهخوبی بیانگر آن است که بار اصلی تورم بر دوش سبد مصرفی روزمره خانوارها قرار گرفته است.
مقایسه با سایر گروهها نیز عمق این شکاف را روشنتر میکند. در حالی که تورم سالانه مسکن در حدود ۳۵.۸ درصد و اجارهبها ۳۳.۷ درصد ثبت شده، بخشهایی مانند حملونقل با ۴۷.۱ درصد، بهداشت و درمان با ۵۰.۹ درصد و پوشاک با ۴۴.۷ درصد نیز افزایش قیمت قابل توجهی داشتهاند، اما همچنان فاصله محسوسی با خوراکیها دارند. حتی در برخی اقلام خاص، شدت تورم بسیار بالاتر است؛ بهطوری که روغنها و چربیها با ۹۹.۸ درصد و نان و غلات با ۱۰۶.۷ درصد در محدودههای بسیار بالا قرار گرفتهاند.
نگاهی به روند یکساله نیز نشان میدهد این افزایشها نتیجه انباشت فشارهای قیمتی در ماههای اخیر، بهویژه نیمه دوم سال ۱۴۰۴ است. صعود مداوم قیمتها در این دوره، باعث شده تورم سالانه خوراکیها به کانال ۷۰ درصد وارد شود و فاصله آن با سایر گروهها بیشتر شود.
در مجموع، ترکیب این ارقام نشان میدهد تورم در اقتصاد ایران نهتنها بالا، بلکه «نامتوازن» است؛ بهگونهای که کالاهای اساسی با سرعتی بیشتر از سایر بخشها در حال گران شدن هستند. این وضعیت، فشار معیشتی را تشدید کرده و چشمانداز تورم را در سطحی بالا تثبیت میکند.
