
اقتصاد۲۴ - اگر سن و سالی داشته باشید، حتما نان بولکی را در فروشگاههای نان فانتزی به یاد دارید. اولین نان حجیمی که شبیه به باگت، اما با ظاهری متفاوت و اندازهای کوچکتر که به نان ساندویچی یا نان سفید معروف بود.
نان بولکی، خاطرهای از ساندویچهای محبوب
آن ساندویچهای خاطرهانگیز تخممرغ و گوجه، کالباس سیردار و خیارشور یا کره و مربا که با نان بولکی درست میشد را حتما به یاد دارید. این نان را هنوز هم برخی کارگاهها میپزند و در سوپرمارکتها عرضه میکنند. نان کوچکی که اغلب رنگ تیره و لکههای سیاه و قهوهای پراکندهای بر سطح آن نمایان است و تقریبا طعم ترش و بوی مطبوعی دارد.
نان بولکی برخلاف نامش که به نان سفید معروف بود، اما با آرد گندم سبوسدار تهیه میشد. برخلاف باور عامه که اعتقاد داشتند این نان را با جوششیرین درست میکردند، اما از خمیرترش تهیه میکردند و ارزش غذایی خوبی داشت. نان بولکی در مقایسه با نانهای باگت فرانسوی امروزی حجم و تردی کمتری دارد. اما نان باگت را با آرد بدون سبوس، مخمر، برخی بهبوددهندهها، آب، نمک، کمی شکر و گاهی روغن برای لطافت خمیر تهیه میکنند.
تفاوتهای ظاهری و ماندگاری باگت
این نان برخلاف نان بولکی به دلیل تفاوت در نوع مخمر، بوی معطر و طعم خاصی ندارد، اما تردتر و حجیمتر است. در اینکه خمیر نان بولکی و باگت بهخوبی تخمیر میشود، بحثی نیست. اما چون نان باگت را با آرد بدون سبوس تهیه میکنند، بهتر است انواعی را که با آرد سبوسدار، چاودار و جو تهیه شده استفاده کنید. البته لازم است بدانید برخی کارگاههای غیرمتعهد اقدام به تهیه نان باگت با جوششیرین میکنند که تا حدودی قابل تشخیص است.
اگر باگت در ابتدا رنگ و ظاهر مناسبی داشت، اما پس از سرد شدن رنگ آن تیره و مات شد یا در بافت داخل آن لکهها یا رگههای زردرنگ پخشنشدهای مشاهده شد، احتمالا با جوششیرین تهیه شده است؛ ضمن اینکه هرچه ماندگاری نان باگت بیشتر باشد، نشانه استفاده از مخمر در آن است. نانها اگر بهخوبی سرد نشود و رطوبتی در آنها باقی بماند در دمای محیط، شروع به کپکزدن خواهد کرد و بیش از دو سه روز قابلیت نگهداری ندارد. چه بسا کپک از همان روز اول در نان در حال رشد و تکثیر است که با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیست.

به باور برخی از مصرفکنندگان، بافت داخل نانهای باگت، خمیری، نپخته، چاقکننده و دیرهضم است. اما باید بدانید بافت داخل این نانها کاملا پختهشده و قابلیت هضم دارد و اگر این بافت چاقکننده باشد، پوسته خشک و ترد رویی این نانها هم کالریزا خواهد بود و بهتر است به جای تخلیه بافت داخل نان باگت، برای کاهش کالریزایی از میزان کمتر این نان استفاده کنید.
محبوبیت نان بولکی در فرهنگ غذایی ایرانی
نان بولکی نه تنها به دلیل طعم و بافت خاصش، بلکه به خاطر خاطرات دوران کودکی و نوجوانی، جایگاه ویژهای در میان ایرانیان دارد. این نان کوچک و خوشعطر اغلب همراه با صبحانه یا ساندویچهای سبک مصرف میشد و هنوز هم برخی کارگاهها آن را تولید میکنند. شکل حجیم و رنگ تیره آن باعث میشود که در کنار نانهای معمولی، متفاوت و جذاب به نظر برسد. بسیاری از خانوادهها نان بولکی را با انواع کره، مربا، پنیر یا تخممرغ میل میکنند و طعم نوستالژیک آن، حس گذشته را زنده میکند. حتی برخی فروشگاههای مدرن هنوز نسخههای سنتی این نان را برای علاقهمندان به یادگار نگه داشتهاند.
نان بولکی و ارزش غذایی آن
اگرچه نان بولکی کوچک به نظر میرسد، اما از نظر ارزش غذایی بسیار قابل توجه است. این نان با آرد گندم سبوسدار و خمیرترش تهیه میشود و فیبر و مواد معدنی بیشتری نسبت به نان سفید معمولی دارد. برخلاف تصور عموم، جوششیرین در تولید آن استفاده نمیشود و همین موضوع باعث میشود که هضم آن راحتتر باشد. مصرف نان بولکی همراه با مواد پروتئینی یا سبزیجات، یک وعده سبک و سالم ایجاد میکند. به همین دلیل حتی امروز نیز بسیاری از متخصصان تغذیه، نان بولکی را بهعنوان گزینهای مغذی برای خانوادهها توصیه میکنند.