این عکسهای دوران قاجار را که اکنون بیش از صد سال از ثبت شدن آنها میگذرد، میتوان بارها و بارها تماشا کرد و هر بار چیزهای تازهای در آنها دید؛ از جزییات ساختمانها و خیابانها گرفته تا هر چیز دیگری که در طول این یک قرن و اندی دچار تغییرات فراوان شده است.
خیابان طالقانی در دهه ۵۰ شمسی با نام خیابان تخت جمشید شناخته میشد و یکی از خیابانهای مهم و مرکزی تهران بود. شرکت ملی نفت ایران نیز در این دهه در ساختمانی واقع در حوالی این خیابان فعالیت داشت که به عنوان یکی از نمادهای توسعه و اهمیت اقتصادی نفت در ایران محسوب میشد.
در زمستان ۱۳۵۳ بازار خودرو تهران تحت تاثیر عرضه مدل جدیدی از خودرو سواری هیلمن بود. در دی ماه ۱۳۵۳ بازار خودروی تهران تحت تاثیر قیمت جدید خودروهای وارداتی و عرضه هیلمن مدل اونجر بود. روزنامه اطلاعات ۲۳ دی ۱۳۵۳ مطالبی درباره بازار خودروی تهران منتشر کرد. مطالب را بخوانید و قیمتها را مرور کنید.
عکسهایی که در اینجا ملاحظه میکنید، در سال ۱۲۵۴ شمسی و در جریان سفر ناصرالدین شاه قاجار به مازندران و گیلان گرفته شدهاند. ناصرالدین شاه در این سفر از شهرهای بسیار زیادی از جمله ساری، بهشهر، آمل، بابل، چالوس، محمودآباد، نور، رشت و انزلی بازدید کرد و در هر کدام از آنها یک یا چند روز اقامت داشت. در اینجا تصاویر حضور کاروان شاهی در شهر ساری و منطقۀ میانکاله را ملاحظه میکنید.
همدان در دهه ۴۰ شمسی به عنوان یک شهر تاریخی و فرهنگی شناخته میشد که در حال توسعه و مدرنیزه شدن بود. در این دهه، همدان با افزایش جمعیت و گسترش فضاهای آموزشی، تجاری و اداری، شاهد تغییرات شهری و اجتماعی ملموسی بود.
مقبره رضاخان که در دهه ۴۰ شمسی در جوار حرم حضرت شاه عبدالعظیم در شهر ری واقع شده بود، ارتفاع آن به ۲۵ متر میرسید. با این حال این مقبره در سال ۵۹ به دستور صادق خلخالی تخریب شد. گارد جاویدان پهلوی، نام یگان ویژهای در دوران محمدرضا پهلوی بود که مسئولیت حفاظت از دودمان شاهنشاهی، کاخها و ابنیه سلطنتی را بر عهده داشت.
ثبت احوال کن یکی از نخستین اماکن دولتی بود که در محله اسمالون کن تاسیس شد و نهتنها شناسنامه و سند ازدواج اهالی کن، بلکه بسیاری از ساکنان روستاهای اطراف، از شهرستانک تا شمیران نیز در این مرکز ثبت شده است. در شناسنامه ساکنان این مناطق قید میشد: صادره از کن. در میان اسناد قدیمی بهجا مانده در کن موارد جالب دیگری نیز وجود دارد. کنیها رسم داشتند به جای جوهر از زعفران در نوشتن عقدنامه استفاده کنند که خود نشاندهنده احترام آنها به این آیین است، سپس برای ثبت رسمی ازدواج و درج در شناسنامه به ثبت احوال کن مراجعه میکردند.
در دوران جنگ جهانی دوم، پس از حملات نازیها و شوروی به لهستان، بسیاری از لهستانیها به ایران پناه بردند. حدود ۱۱۵ هزار نفر از آنان از طریق مرزهای شمالی ایران وارد شدند و در اردوگاههای مختلف، به ویژه در اهواز، اسکان یافتند. این افراد بعدها به کشورهای دیگر مهاجرت کردند و بخش کوچکی هم در ایران ماندند.
نمایی از آتشکدۀ یزد که عالیترین و مقدّسترین آتشِ زرتشتی (=آتشبهرام) در آن به تخت نشسته است را مشاهده میکنید. تنها نُه آتشبهرام در جهان روشن مانده، هشت آتش امروزه در هند و در میان پارسیان روشنند و یکی در ایران است که از دورۀ ساسانی تا امروز (بیش از ۱۵۰۰ سال) به نگهبانی از جهان میسوزد. آتشی که درون این آتشکده میسوزد بیش از ۱۵۰۰ سال است که روشن ماندهاست. این آتش فروزهای است از آتش آتشکده کاریان در لارستان که به عقدای یزد آورده شد و نزدیک به ۷۰۰ سال در آنجا روشن نگه داشته شد
این عکسها مربوط به سال ۱۲۶۸ شمسی و سفر ناصرالدین شاه و تعدادی از همراهانش به جاجرود هستند. همانطور که خود او در حاشیۀ یکی از عکسها نوشته است، این سفر مردانه بوده و بیشتر به قصد شکار انجام شده است. همۀ عکسهایی که در اینجا میبینیم مربوط به روزی هستند که باران شدیدی در منطقۀ جاجرود میباریده، اما این باران مانع حرکت کاروان شاهی نشده است.
در اینجا عکسی تاریخی از بخشی از محوطۀ تخت جمشید را ملاحظه میکنید. این عکس در اوایل دورۀ پهلوی گرفته شده است. با دقت در تصویر جزئیات جالبی را در آن میتوان دید؛ از گوسفندانی که در حال چرا هستند، پسر چوپانی که آنطرفتر ایستاده و یک اتومبیل کلاسیک که دارد نزدیک میشود.
دروازه ارگ یا میدان ارگ مربوط به دوره قاجار است و این بنا در تقاطع خیابان طالقانی و خیابان شیخ فضلالله نوری در مرکز سمنان واقع شده و این اثر در تاریخ ۳۰ خرداد ۱۳۵۸ با شمارهٔ ثبت ۳۹۵ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ساخت این دروازه به زمان قاجار بازمیگردد، هنگامی که ناصرالدین شاه برای سفر به مشهد در میان راه در سمنان توقف میکند و مدت ۳ روز در این ارگ اقامت میکند و به دلیل اینکه در قسمت شمالی این ارگ دروازهای وجود نداشته است دستور ساخت آن را در مدتی که در سمنان حظور داشته است میدهد.
نقش رستم مجموعهای باستانی در زنگیآباد واقع در شمال شهرستان مرودشت استان فارس ایران است که در فاصلهٔ ۶ کیلومتری شمال تخت جمشید قرار دارد. این محوطهٔ باستانی یادمانهایی از ایلامیان، هخامنشیان و ساسانیان را در خود جای داده است و از حدود سال ۱۲۰۰ پیش از میلاد تا ۶۲۵ میلادی همواره مورد توجه بوده است، زیرا آرامگاه چهار تن از شاهنشاهان هخامنشی، نقش برجستههای پرشماری از وقایع مهم دوران ساسانیان، بنای کعبه زرتشت و نقشبرجستهٔ ویران شدهای از دوران ایلامیان در این مکان قرار دارند و در دورهٔ ساسانی، محوطهٔ نقش رستم از نظر دینی و ملی نیز اهمیت بسیار داشته است
در دوره ناصرالدین شاه قاجار، شهر منجیل در استان گیلان به عنوان یکی از نقاط استراتژیک و تجاری شناخته میشد. پل منجیل که بر روی رودخانه سفیدرود ساخته شده بود، اهمیت ویژهای داشت، زیرا ارتباط بین مناطق شمالی و جنوبی ایران را تسهیل میکرد و به عنوان یک گذرگاه مهم برای تجارت و حمل و نقل بود.
در دوران قاجار به ویژه در زمان سلطنت ناصرالدین شاه، حرم حضرت معصومه (س) در قم توسعه و بازسازی گستردهای یافت. ناصرالدین شاه شخصاً به این مکان توجه ویژهای داشت و دستور داد تا بخشهایی از حرم مرمت و گسترش یابد. این اقدامات شامل ساخت گنبد طلایی، ایوانها و صحنهای جدید بود که به شکوه و جلال این مکان مقدس افزود.