مذاکرات ایران و آمریکا در شرایطی ادامه دارد که دیپلماسی، فشار اقتصادی، تهدید نظامی و بازدارندگی همزمان در معادلات دو طرف نقش دارند. تهران ضمن حفظ کانالهای ارتباطی و استفاده از میانجیگری منطقهای، بر ظرفیتهای دفاعی و اهرم تنگه هرمز تکیه دارد.
احمدی درباره تحرکات اخیر کشورهای منطقه در میانه تشدید تنشها میان تهران و واشنگتن گفت: واقعیت این است که بین کشورهای منطقه درباره نحوه برخورد با ایران تفاوتهای جدی وجود دارد.
محسن رضایی دبیر شورای عالی امنیت ملی گفت: شروط ایران به آمریکا اعلام شده، اما ترامپ قادر به تصمیمگیری نیست و آمریکا از سر استیصال در جنگ نظامی به محاصره هوایی روی آورده است.
سیدعباس عراقچی گفت: پیشنهاد ما واضح است. ایران آماده است تنگه هرمز را به عنوان بخشی از توافق برای پایان دادن به جنگ بازگشایی کند و در عوض، ما میخواهیم پولها و داراییهایمان که بهطور غیرقانونی مسدود شدهاند، آزاد شوند.
هر چند مسعود پزشکیان نیویورک را بدون دیداری با ترامپ ترک کرد، اما اصل این شایعه و خبرهای پس از آن در مورد مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا، نشاندهنده تحولی در شرایط دیپلماتیک میان دو کشور بود.
گزارشهای رسانهای از تغییر محاسبات برخی کشورهای عربی حوزه خلیجفارس درباره ادامه جنگ و توافق احتمالی با تهران حکایت دارد. «والاستریتژورنال» در گزارشی مدعی شده تلاش میانجیها برای ازسرگیری مذاکرات با مقاومت برخی تولیدکنندگان بزرگ نفت منطقه مواجه شده است.
از نگاه دیپلماتیک، پیشنهاد تهران دستکم یک چارچوب مرحلهای برای خروج از بنبست ارائه میکرد: توقف درگیری، کاهش فشار اقتصادی، بازگشایی مسیر انرژی و سپس حرکت به سمت مذاکرات دشوارتر. حتی یک مقام آمریکایی پیشتر مذاکرات غیرمستقیم را «مثبت و سازنده» توصیف کرده بود.
پزشکیان پس از بازگشت به ایران از سفر نیویورک، در جمع مردمی که برای استقبال از او به فرودگاه آمده بودند، با تأکید بر ایستادگی و خدمت به مردم گفت: «تا پای جان خواهیم ایستاد و تا جان در بدن داریم، صادقانه خدمتگزار مردم عزیز کشورمان خواهیم بود.»
یک منبع مطلع از مذاکرات ایران و آمریکا ادعا کرده است که ایران تلاش دارد مذاکرات را بر موضوع تنگه هرمز و محاصره دریایی آمریکا متمرکز کند، در حالی که دولت دونالد ترامپ خواهان موافقت تهران با امتیازهایی در موضوع هستهای است.
تماسهای چندساعته اخیر با میانجیگری قطر، انتقال شروط ایران و ارائه طرح هفتروزه برای توقف خصومتها، رفع محاصره و سپس بازگشایی تنگه هرمز، بدون تردید یک تحول مهم در سطح دیپلماتیک طی هفتهها بنبست سیاسی است که بارقه امید کمرمقی را هم پدید آورده، اما «مهمبودن» یک تماس، با «ثمربخشبودن» آن تفاوت دارد.
یک رسانه مدعی شد که تنگه هرمز به مهمترین اهرم چانهزنی در تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به درگیری نزدیک به هفتماهه میان ایران و آمریکا تبدیل شده است
رئیس جمهور با تأکید بر اینکه ایران آغازگر جنگ نبوده و نخواهد بود، گفت: ما جنگ را انتخاب نکردیم؛ جنگ را بر ما تحمیل کردند. به دنبال جنگ نیستیم، اما هر وقت به ما حمله کنند، از خودمان دفاع میکنیم و اگر بخواهند با ما بجنگند، با قدرت پاسخ خواهیم داد. فشار برای وادار کردن ما به تسلیم، خارج از چارچوب قوانین بینالمللی، به نتیجه نخواهد رسید.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا ادعا کرد: «نمیدانم یک هفته طول میکشد، یک ماه یا دو ماه، اما آنها در نهایت تسلیم خواهند شد.» بسنت همچنین مدعی شد هدف آمریکا میتواند یکی از سه وضعیت باشد: اختلاف و رویارویی در درون حاکمیت ایران، شکلگیری یک خیزش از سوی مردم ایران، یا دستیابی به توافقی که ایران در صورت تمایل به توافق، به آن پایبند بماند. او در ادامه مدعی شد: «این بار، اگر توافقی حاصل شود، به شما تضمین میدهم که آنها به آن پایبند خواهند ماند.»
مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، در حالی که آمریکا و ایران پس از ماهها درگیری همچنان در وضعیت تقابل قرار دارند، تلاش کرد روایت تهران از جنگ و مسیر احتمالی پایان آن را تشریح کند.