تاریخ انتشار: ۰۹:۴۲ - ۰۶ مهر ۱۴۰۰

راه‌حل بورسی برای کاهش خاموشی‌ها

هیأت وزیران آیین‌نامه اجرایی ماده ۴۴ قانون برنامه ششم را تصویب کرد که با تصویب این آیین‌نامه زمینه تعیین قیمت برق به‌صورت رقابتی در بورس انرژی فراهم می‌شود. این آیین‌نامه گام نخست در مسیر واقعی کردن قیمت و حل مشکلات صنعت برق است؛ مشکلاتی که امسال به خاموشی‌های گسترده در منازل و صنایع منجر شد.

راه‌حل بورسی برای کاهش خاموشی‌ها

اقتصاد ۲۴- موج خاموشی‌های امسال علاوه بر زیان سنگینی که به اقتصاد تحمیل کرد، آثار اجتماعی و بهداشتی فراوانی نیز به‌دنبال داشت. این خاموشی‌ها، اما یک فایده داشت و موجب شد ریشه مشکلات صنعت برق عیان شود. در طول سال‌های گذشته گزارش‌های پژوهشی زیادی در مورد مشکلات صنعت برق نوشته شده و تقریبا در همه این گزارش‌ها قیمت‌گذاری دستوری به‌عنوان مهم‌ترین چالش این صنعت شناخته شده است، قیمت‌گذاری دستوری مانع توسعه نیروگاه‌ها شده که این موضوع یکی از دلایل اصلی موج خاموشی‌ها در بهار و تابستان امسال بود. در طول چند سال گذشته کارشناسان بار‌ها در مورد کاهش حجم سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌ها هشدار داده بودند، اما دولت‌های قبل هیچ اقدام عملی‌ای در این‌باره انجام نداده بودند، ولی حالا با آغاز به‌کار دولت جدید به‌نظر می‌رسد عزم دولت برای حل این مشکل جدی است.

ریشه مشکل کجاست؟

مشکل از آنجا ناشی می‌شود که قیمت برق واقعی نیست. دولت از طریق نظام قیمت‌گذاری دستوری شرایطی را به‌وجود آورده که نیروگاه‌ها و شرکت‌هایی که در زمینه ساخت نیروگاه فعالیت می‌کنند با زیان سنگین مواجه شوند و توسعه صنعت نیروگاهی با مشکلات بزرگی مواجه شده است. دولت برق را از نیروگاه‌ها می‌خرد و آن را در اختیار مصرف کننده‌ها می‌گذارد، اما مبلغی که دولت به نیروگاه‌ها پرداخت می‌کند کفاف هزینه تولید برق را نمی‌دهد. ارزان بودن قیمت برق موجب شده همه نیروگاه‌ها زیانده شوند و توان مالی برای سرمایه‌گذاری را نداشته باشند. در چنین شرایطی تا زمانی که برق با نرخ واقعی فروخته نشود این شرکت‌ها قادر به ساخت نیروگاه‌های جدید و افزایش تولید برق نیستند. آمار‌ها نشان می‌دهد دولت نه فقط برق را به قیمت غیرواقعی از نیروگاه‌ها می‌خرد بلکه مبلغ خرید برق را هم با تأخیر پرداخت می‌کند و این موضوع مشکلات صنعت برق را دوچندان کرده است. طبق آخرین برآورد سازمان بورس، میزان طلب ۱۰ نیروگاه فعال که سهامشان در بورس دادوستد می‌شود به ۳۱۰۰ میلیارد تومان رسیده، در چنین شرایطی آینده سرمایه‌گذاری و ساخت نیروگاه‌های جدید در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته است.

قیمت برق

قیمت فروش برق در ایران هم‌اکنون یک سوم قطر، یک ششم روسیه، یک نهم ترکیه و یک بیستم کنیا است. قیمت هر کیلو وات ساعت برق در ایران ۰.۲۵ سنت و در حدود ۸۰ تومان است، این رقم کفاف هزینه تولید برق را نمی‌دهد. چنانکه رضا ریاحی، مدیرعامل شرکت برق منطقه‌ای خراسان می‌گوید: میزان متوسط هزینه پرداختی برق در ایران به ازای هر کیلو وات ساعت برق ۸۰تومان است؛ درحالی‌که در دنیا ۱۴۰۰تومان است؛ به همین دلیل مردم مصرف خود را مدیریت نمی‌کنند. مهدی رضایتی کارشناس مالی، معتقد است: برای اینکه صنعت برق سرمایه‌گذاری ۱۵ درصدی داشته باشد قیمت برق باید ۲.۱ سنت یا ۵۱۰ تومان باشد.

آمار‌ها نشان می‌دهد: میزان سرمایه‌گذاری درصنعت برق در طول سال‌های ۸۷ تا ۹۹ نزولی بوده و از ۶.۵ میلیارد دلار در سال ۸۷ به ۶۳۰ میلیون دلار در سال ۹۹ رسیده است. همچنین ظرفیت نیروگاهی ایران در دهه ۹۰ از ۸.۸ درصد به ۲.۲ درصد کاهش یافته درحالی‌که میزان مصرف برق سالانه بین ۵ تا ۷ درصد درحال افزایش است؛ یعنی میزان نیروگاه‌های ساخته شده، با میزان افزایش مصرف تناسبی ندارد، علت این عقب ماندگی کاهش سرمایه‌گذاری برای احداث نیروگاه‌های جدید است.

پیش از این معاونت پژوهش و برنامه‌ریزی سندیکای صنعت برق ایران درباره کاهش سرمایه‌گذاری در صنعت برق اعلام کرده بود: روند تقاضا در دهه گذشته با ۵ درصد رشد همراه بوده، درحالی‌که روند رشد ظرفیت تولید برق در ۱۰ سال گذشته به‌طور متوسط نزولی و متوسط رشد آن ۳ درصد بوده است. این تفاوت نرخ رشد به شکاف عرضه و تقاضا منجر شده و در نتیجه آن حجم عرضه برق از حجم تقاضای برق جا مانده و به افزایش خاموشی‌ها منجر شده است، اما راه‌حل چیست؟

تصمیم‌های جدید دولت

تحلیلگران می‌گویند راه‌حل چالش صنعت برق، واقعی کردن قیمت است. دولت باید شرایطی را فراهم کند که نرخ برق به‌صورت رقابتی به‌دست مصرف‌کننده برسد و بهتر است یارانه‌های حوزه برق مستقیم به مردم پرداخت شود، زیرا ادامه مسیرکنونی مشکلات بزرگی را برای اقتصاد به‌وجود می‌آورد. گام نخست برای این کار، کشف قیمت واقعی برق است. به زعم تحلیلگران بهترین مکانیسم برای تعیین نرخ برق به‌صورت رقابتی، عرضه آن در بورس انرژی است. تازه‌ترین خبر‌ها نشان می‌دهد دولت سیزدهم به مدل‌های کارشناسی و اصول علم اقتصاد اعتماد کرده و در تازه‌ترین نشست خود با تصویب یک آیین‌نامه، مسیر عرضه برق در بورس انرژی را باز کرده است.


بیشتر بخوانید: تلاش بی‌وقفه نیروگاه‌های حرارتی برای تامین برق پایدار در زمستان


البته مطابق قانون برنامه ششم توسعه این آیین‌نامه خیلی قبل‌تر باید تصویب می‌شد، اما دولت قبل، به دلایلی نامعلوم، اقدام عملی در این‌باره انجام نداد، با این حال هیأت وزیران، در تازه‌ترین نشست خود و در اجرای ماده ۴۴ قانون برنامه ششم توسعه، برای افزایش بازده نیروگاه‌ها و تعیین قیمت برق با استفاده از سازوکار بازار در بورس، آیین‌نامه اجرایی این بند از قانون را تصویب کرد.

مطابق این آیین‌نامه، فروش برق واحد‌های تولید پراکنده حرارتی مقیاس کوچک و نیروگاه‌های تجدیدپذیر در بورس انرژی بلامانع است. وزارت نیرو نیز موظف شده سازوکار‌های لازم برای عرضه برق این نیروگاه‌ها را در بورس انرژی حداکثر ظرف یکسال فراهم کند.

براساس این آیین‌نامه، وزارت نیرو موظف شده برای افزایش بازده و ضریب بهره‌وری نیروگاه‌های حرارتی، صدور موافقت اصولی یا انعقاد قرارداد خرید برق برای طرح‌های احداث نیروگاه‌های جدید مقیاس بزرگ سیکل ترکیبی با بازده نامی بین ۵۵ تا ۶۰درصد و یا مقیاس کوچک با مجموع بازده الکتریکی و حرارتی حداقل ۷۰درصد را در اولویت قرار دهد. همچنین به‌منظور ایجاد انگیزه لازم برای توسعه سرمایه‌گذاری در احداث نیروگاه‌های بازده بالا، برنامه افزایش نرخ سوخت نیروگاهی حداکثر یک دوره ۵ ساله به تصویب شورای اقتصاد برسد؛ به‌گونه‌ای که نرخ سوخت نیروگاه معادل متوسط قیمت گاز با تعرفه صنعتی شود. منابع مالی حاصل از افزایش نرخ سوخت نیروگاهی از طریق افزایش متناسب تعرفه برق مشترکان بابت پوشش تعهدات مربوط به سرمایه‌گذاری با اولویت تکمیل بخش بخار نیروگاه‌های گازی دولتی و خصوصی و نیز اجرای طرح‌های بهینه‌سازی در صنعت برق اختصاص می‌یابد.

منبع: همشهری آنلاین
ارسال نظر
قوانین ارسال نظر
لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
در غیر این صورت، «اقتصاد24» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.
خواندنی‌ها
خودرو
فناوری
آخرین اخبار

جوان کانادایی جان خود را بر سر خواستگاری عجیبش گذاشت

فیلم/ خرید‌های لاکچری دنیا جهانبخت برای پسرش

فیلم/ وقتی هم‌تیمی هلندی بیرانوند آواز لُری می‌خواند

گل‌محمدی: برد فولاد در زمین خودش کار هر تیمی نیست

فیلم/ ترکی حرف زدن رئیسی در اردبیل!

ماجرای فَک سحر جعفری جوزانی به کجا رسید؟

ورود واکسن کووپارس به چرخه واکسیناسیون در نیمه آبان

فیلم/ فوتبالیست‌های ایرانی مشکل تاکتیکی دارند؟

توئیت ثروتمندترین آدم دوباره جنجالی شد

طلاق عجیب عروس جوان از همسرس در ماه عسل!

پیروزی پرسپولیس مقابل فولاد

محبوب‌ترین یخچال دوقلو‌های بازار کدامند؟ + جدول نرخ‌ها

قیمت سبد نفتی اوپک افزایش یافت

تساوی بدون گل پرسپولیس و فولاد در نیمه نخست

افزایش دمای تهران

تزریق بیش از یک میلیون دز واکسن در روز گذشته

۵ دلیل الزام طرح دورکاری در کشور

سهام عدالت چقدر می ارزد؟

فیلم/ راه تشخیص سرماخوردگی و آلرژی از کرونا چیست؟

مفقود شدن ۸ کوهنورد در ارتفاعات شمال تهران

هوای تهران آلوده می‌شود

زمان واریز سهمیه بنزین آبان‌ماه اعلام شد

انواع موتورسیکلت در بازار چند؟

فیلم/ مشت زدن به جای دست دادن مرکل با رئیس کمیسیون اروپا

دورخیز عابدزاده برای لالیگا

خبر بد برای خریداران مسکن در ترکیه

فیلم/ لحظه وحشتناک آتش گرفتن قایق تفریحی در برزیل

سقوط آزاد تقاضای کیک و شیرینی

چهار فایده فوق‌العاده چغندر برای پوست

منطقه آزاد انزلی برای قرارگیری بر روی ریل توسعه نیازمند گسترش اراضی است

عملیات اجرایی ساخت چهار هزار واحد مسکونی در استان اردبیل آغاز شد

فیلم/ تصاویری از اولین سفر نخستین قطار خودران جهان در آلمان

کیوان-الف ۲۳ آبان محاکمه می‌شود

ثبت نام ۱۰۰ هزار نفر در طرح جهش مسکن

آخرین آمار فوتی‌ها و مبتلایان به کرونا در کشور امروز جمعه ۳۰ مهر ۱۴۰۰

صندوق بین‌المللی پول کمکی نکرد!

توزیع ۱۱ هزار تن تخم مرغ تنظیم بازار