بحران ذخایر در بازار جهانی نفت / کسری انباشته ذخایر نفت، ریسک تنشهای طولانیمدت را افزایش داد
اقتصاد۲۴- با فرسایشی شدن جنگ در خاورمیانه و افت فزاینده عرضه، اتکای بازار به برداشت از ذخایر برای تامین نیازهای نفت خام و فرآوردههای نفتی به شدت افزایش یافته است. تازهترین برآوردهای آژانس بینالمللی انرژی از وضعیت عرضه و تقاضا نشان میدهد که حتی در خوشبینانهترین سناریو یعنی پایان درگیریها تا اوایل ژوئن، بازار همچنان تا پایان سهماهه سوم سال ۲۰۲۶ با کمبود شدید عرضه دستوپنجه نرم خواهد کرد.
ضعف تقاضا در مقطع کنونی، تنها توانسته بخش کوچکی از این شکاف عمیق را پوشش دهد. از این رو، روند نزولی ذخایر تا سهماهه پایانی سال ادامه خواهد یافت؛ یعنی تا زمانی که بازار با یک مازاد اندک روبهرو شده و روند کُند بازسازی ذخایر آغاز شود. این شرایط، بازار نفت را تا مدتها پس از سال ۲۰۲۶ در وضعیتی انقباضی و ملتهب نگه خواهد داشت. بررسیها نشان میدهد در صورت طولانیتر شدن بحران، این کسری انباشته میتواند تا پایان سال ۲۰۲۶ به دو برابر سطح پیشبینیشده در سناریوی پایه برسد.
چشمانداز تیره بازار و شکاف عمیق عرضه
دورنمای بازار نفت در شرایط فعلی چندان روشن به نظر نمیرسد. هرچند افت تقاضا تا حدی از شدت بحرانی که در حال تکوین بود کاسته، اما همچنان شکافی معادل ۶ میلیون بشکه در روز بین ماههای مارس تا ژوئن بر جای مانده است. انتظار میرود روند بهبود عرضه از سهماهه سوم ۲۰۲۶ به آرامی آغاز شود، اما تا پیش از ماه اکتبر به سطح تقاضا نخواهد رسید. حتی مازاد عرضهای که پس از اکتبر شکل میگیرد، به زحمت میتواند پاسخگوی کسری انباشتهای باشد که از اواخر فوریه گریبانگیر بازار شده است.
برای جبران و بازسازی ذخایر استراتژیک، بازار در سه سال آینده روزانه به حدود یک میلیون بشکه عرضه مازاد بر رشد تقاضای پایه نیاز دارد
پیشبینی میشود کسری انباشته مایعات نفتی تا سپتامبر ۲۰۲۶ به مرز ۹۰۰ میلیون بشکه برسد. این رقم، با احتساب آزادسازی هماهنگ ۴۰۰ میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک توسط آژانس بینالمللی انرژی محاسبه شده که عملا به معنای افت ۵۰۰ میلیون بشکهای سهم ذخایر صنعتی است.
برای جبران و بازسازی این ذخایر از جمله ذخایر استراتژیک، بازار در سه سال آینده روزانه به حدود یک میلیون بشکه عرضه مازاد بر رشد تقاضای پایه نیاز دارد. هرچند عمده این کمبود مربوط به بخش نفت خام است، اما افت ذخایر فرآوردههای پالایشی که پیش از این نیز در وضعیت انقباضی قرار داشتند، فرآیند جایگزینی و تثبیت بازار را پیچیدهتر میکند.
تغییر جریانهای تجاری و امید به بازگشت تعادل
دادههای اولیه نشان میدهد که تراز عرضه و تقاضا با وضعیت ذخایر در فاصله فوریه تا آوریل همخوانی دارد. در حالی که کسری جهانی نفت خام در سهماهه دوم و سوم ۲۰۲۶ حدود ۴٫۵ میلیون بشکه در روز برآورد میشود، منطقه «حوضه اطلس» (شامل قارههای آمریکا، اروپا و آفریقا، به استثنای روسیه) در همین بازه زمانی با مازاد عرضه مواجه است. انتظار میرود شکلگیری جریانهای تجاری جدید به مرور به تعدیل این عدم تعادلهای منطقهای کمک کند.
از سوی دیگر، بهرغم کاهش تولید مایعات گاز طبیعی (NGLs) و گاز مایع (LPG) در خلیج فارس، ذخایر رصدشده در ماه آوریل متناسب با تراز بازار به سمت مازاد حرکت کردند. این رشد به طور عمده ناشی از افزایش حجم محمولههای روی آب و روند فصلی ذخیرهسازی در آمریکای شمالی بوده است. همچنین، افزایش فعالیت پالایشگاهها پس از ماه آوریل، بازار فرآوردههای نفتی را از ماه ژوئیه در وضعیت مازاد نسبی قرار داده و از التهابات بازار در نیمه دوم سال میکاهد. با این وجود، نفت خام از آوریل تا ژوئیه در یک کسری عمیق باقی مانده و پس از آن، از ماه اکتبر به تدریج وارد فاز مازاد عرضه خواهد شد.
