آشنایی با یک ویژگی شخصیتی طبیعی به نام روان رنجوری

اقتصاد۲۴- روان رنجوری یا نوروتیسیزم (Neuroticism) یکی از پنج ویژگی اصلی شخصیت در روانشناسی است و به گرایش فرد برای تجربه احساسات منفی مانند اضطراب، نگرانی، ترس، غم، خشم و ناامیدی اشاره دارد. داشتن این ویژگی به معنای ابتلا به بیماری روانی نیست، بلکه نشان می‌دهد برخی افراد نسبت به فشار‌های زندگی حساس‌تر هستند و واکنش هیجانی شدیدتری نشان می‌دهند.

«روان رنجوری یا نوروتیسیزم یکی از ۵ ویژگی اصلی شخصیت است. در روان شناسی، مدل پنج عامل بزرگ شخصیت (Big Five) شخصیت افراد را بر اساس ۵ ویژگی شامل برون گرایی، توافق پذیری، وظیفه شناسی، گشودگی به تجربه و روان رنجوری توصیف می‌کند.»

روان رنجوری با نوروسیس تفاوت دارد

به گزارش مدیکال نیوز تودی، یکی از رایج‌ترین اشتباه ها، یکسان دانستن روان رنجوری (Neuroticism) با نوروسیس (Neurosis) است. نوروسیس اصطلاحی بود که در گذشته برای توصیف گروهی از اختلالات روانی به کار می‌رفت که در آن‌ها فرد تماس خود را با واقعیت از دست نمی‌داد. با انتشار نسخه سوم راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-III) در سال ۱۹۸۰، این اصطلاح از طبقه بندی رسمی روانپزشکی حذف شد و امروزه دیگر به عنوان یک تشخیص بالینی استفاده نمی‌شود.

بیشتر بخوانید: این نشانه‌ها خبر از ارتباط سالم زناشویی شما می‌دهد!

در مقابل، روان رنجوری یک ویژگی شخصیتی است، نه یک بیماری یا اختلال روانی. هر فرد ممکن است در طیفی از کم تا زیاد این ویژگی را داشته باشد.

افراد دارای روان رنجوری بالا چه ویژگی‌هایی دارند؟

کسانی که نمره بالایی در روان رنجوری دارند معمولا: زودتر دچار نگرانی و اضطراب می‌شوند. اتفاق‌های روزمره را تهدیدآمیزتر از دیگران ارزیابی می‌کنند. انتقاد را سخت‌تر می‌پذیرند. نوسان‌های خلقی بیشتری را تجربه می‌کنند. نسبت به استرس حساس‌تر هستند. احساس گناه، ناامیدی یا خشم را بیشتر تجربه می‌کنند.

در مقابل، افرادی که روان رنجوری پایینی دارند معمولا آرام‌تر هستند، بهتر با فشار‌های زندگی کنار می‌آیند و ثبات هیجانی بیشتری دارند.

نشانه‌های روان رنجوری در زندگی روزمره:

نگرانی مداوم درباره اتفاق‌های کوچک

فکر کردن بیش از حد به اشتباه‌های گذشته

تصور بدترین نتیجه در موقعیت‌های مختلف

حساسیت زیاد به نظر دیگران

سخت آرام شدن بعد از یک اتفاق ناراحت کننده

آیا روان رنجوری یک بیماری است؟

به شکل کوتاه باید بگوئیم: خیر

روان رنجوری به خودی خود بیماری محسوب نمی‌شود، اما نمره بالای این ویژگی شخصیتی با افزایش احتمال بروز برخی اختلالات روانی مانند اختلال اضطراب، افسردگی و برخی اختلالات مرتبط با استرس همراه است. البته این موضوع به معنای آن نیست که هر فرد دارای روان رنجوری بالا حتما به این اختلالات مبتلا خواهد شد.

علت ایجاد روان رنجوری چیست؟

پژوهش‌ها نشان می‌دهند عوامل مختلفی در شکل گیری این ویژگی نقش دارند، از جمله: عوامل ژنتیکی/ تفاوت‌های زیستی در عملکرد مغز/ تجربه‌های دوران کودکی/ سبک فرزندپروری/ تجربه‌های استرس زا و آسیب‌های روانی.

در واقع، روان رنجوری حاصل تعامل ژنتیک و محیط است و نمی‌توان آن را تنها به یکی از این عوامل نسبت داد.

آیا روان رنجوری باعث بیماری‌های جسمی می‌شود؟

افرادی که روان رنجوری بالاتری دارند، ممکن است استرس بیشتری را تجربه کنند و کیفیت خواب، فعالیت بدنی یا سایر جنبه‌های سبک زندگی آن‌ها تحت تاثیر قرار بگیرد. این عوامل می‌توانند به طور غیرمستقیم بر سلامت جسم اثر بگذارند.

با این حال، برخلاف برخی مطالب منتشر شده در فضای مجازی، شواهد علمی معتبر نشان نمی‌دهند که روان رنجوری یا استرس به تنهایی باعث ایجاد سرطان، از جمله سرطان سینه، می‌شود. عوامل خطر سرطان پیچیده هستند و شامل ژنتیک، سن، سبک زندگی، عوامل هورمونی، برخی عفونت‌ها و شرایط محیطی می‌شوند.

آیا می‌توان روان رنجوری را کاهش داد؟

اگرچه ویژگی‌های شخصیتی در بزرگسالی تا حدی پایدار هستند، اما افراد می‌توانند نحوه مدیریت هیجان‌ها و واکنش به استرس را بهبود دهند. روش‌های موثر شامل:

این روش‌ها به افراد کمک می‌کنند احساسات منفی را بهتر مدیریت کنند و کیفیت زندگی بالاتری داشته باشند.

آیا روان رنجوری همیشه یک ویژگی منفی است؟

اگرچه روان رنجوری بالا با اضطراب، نگرانی و حساسیت بیشتر به استرس همراه است، اما پژوهش‌ها نشان می‌دهند این ویژگی همیشه پیامد‌های منفی ندارد. برخی افراد دارای روان رنجوری بالا نسبت به سلامت خود هوشیارتر هستند، علائم بیماری را زودتر پیگیری می‌کنند و احتمال بیشتری دارد برای دریافت مراقبت‌های پزشکی یا انجام معاینه‌های دوره‌ای اقدام کنند. البته زمانی که روان رنجوری بسیار شدید باشد، اثرات منفی آن بر سلامت روان و کیفیت زندگی معمولا بر مزایای احتمالی آن غلبه می‌کند.

روان رنجوری چگونه اندازه گیری می‌شود؟

روان رنجوری یک بیماری نیست که با آزمایش خون یا تصویربرداری تشخیص داده شود. روان شناسان برای سنجش این ویژگی از پرسشنامه‌های استاندارد شخصیت مانند مدل پنج عامل بزرگ شخصیت (Big Five) و پرسشنامه شخصیت NEO استفاده می‌کنند. نتیجه این آزمون‌ها نشان دهنده جایگاه نسبی هر فرد در طیف روان رنجوری است و به تنهایی به معنای ابتلا به بیماری یا اختلال روانی نیست. تفسیر دقیق این نتایج نیز باید با در نظر گرفتن سایر ویژگی‌های شخصیتی و شرایط فرد انجام شود.

روان رنجوری یک ویژگی شخصیتی طبیعی است، نه یک بیماری. بالا بودن این ویژگی می‌تواند فرد را نسبت به استرس و احساسات منفی حساس‌تر کند، اما با یادگیری مهارت‌های مدیریت هیجان، روان درمانی و اصلاح سبک زندگی می‌توان اثرات آن را تا حد زیادی کنترل کرد.