سالها یک روایت تکرار شد: کارتهای اجارهای عامل فرار میلیاردها یورو ارز هستند. اما آمارهای تازه بانک مرکزی تصویر دیگری نشان میدهد؛ تصویری از بحرانی ساختاری که در آن شکاف نرخ ارز، سیاستهای دستوری و بیاعتمادی میان دولت و صادرکننده، به انباشت ۷۲ میلیارد یورو تعهد ارزی انجامیده است.
عملکرد ناامیدکننده وزیر نفت صدای نمایندگان مجلس را درآورده است. یکی از حیاتیترین وظایف وزارت نفت در شرایط جنگ اقتصادی، ارزآوری، بازگرداندن منابع ارزی حاصل از صادرات نفت و فرآوردهها و تغذیه سامانه نیما و بازار رسمی ارز است. اما عملکرد پاکنژاد در این حوزه چیزی نزدیک به فاجعه بوده است.
بهار ۱۴۰۵ فقط یک فصل معمولی نیست، بلکه یک هشدار اقتصادی تمامعیار است که با صدای بلند فریاد میزند که فشار معیشتی در ایران از سطح سخت عبور کرده و وارد قلمرو بحران شده است
یک اقتصاددان میگوید: ما به اندازهای که دستگاهها و ماشینآلاتمان در حال مستهلک شدن هستند، سرمایهگذاری انجام نمیدهیم. بنابراین موجودی سرمایه در اقتصاد در حال کاهش است و مردم برای حفظ ارزش واقعی داراییهای خود، از داراییهای ریالی فرار میکنند.
گزارشهای داخلی و بینالمللی حاکی از آن است که تداوم نااطمینانیهای سیاسی و ماندگاری اقتصاد در وضعیت «نه جنگ، نه صلح» به یکی از مهمترین موانع مهار تورم، جذب سرمایه و بازگشت رشد اقتصادی تبدیل شده است.
اصلاح نرخ سپرده قانونی، کنترل رشد ترازنامه بانکها، مهار اضافهبرداشت بانکها از منابع بانک مرکزی و حرکت به سمت نرخهای سود واقعی مهمترین ابزارهای بانک مرکزی برای مهار تورم هستند
مردم جنوب در حالی روزهایشان را میان گرمای طاقتفرسا، انفجارهای شبانه، لنجهای آسیبدیده و فشار سنگین اقتصادی میگذرانند که صدای جنگ نیز کمکم به بخشی از زندگیشان تبدیل شده است.
اجلاس اخیر وزرای خارجه گروه بریکس در دهلینو، بدون صدور بیانیه مشترک به کار خود پایان داد؛ رخدادی که بیش از یک اختلاف دیپلماتیک مقطعی، نشان از شکافهای عمیق درون این ائتلاف نوظهور داشت.
اقتصاد ایران هنوز به تعریف کلاسیک «ابرتورم» نرسیده، اما بسیاری از اقتصاددانان هشدار میدهند که کشور وارد «ایستگاه پیش از ابرتورم» شده است؛ مرحلهای که تداوم کسری بودجه، جهش نرخ ارز، افت درآمد سرانه و نااطمینانیهای اقتصادی میتواند فاصله با بحران را به حداقل برساند.
بازسازی اقتصاد ایران پس از تنشها و شوکهای اخیر به ۲۵۰ تا ۴۰۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری نیاز دارد؛ اما کارشناسان میگویند حتی تامین این رقم نجومی نیز بدون احیای اعتماد، کاهش ریسکهای سیاسی، اصلاح حکمرانی اقتصادی و گشایش در روابط بینالمللی، نمیتواند موتور سرمایهگذاری و تولید را دوباره روشن کند.
لایحه موسوم به «قانون تحریر روسیه ۲۰۲۵» که توسط لیندسی گراهام و ریچارد بلومنتال، سناتور دموکرات، تهیه شده بود، در نسخه اولیه خریداران عمده انرژی روسیه ازجمله چین، هند، برزیل و ترکیه را هدف قرار میداد. این لایحه به دولت آمریکا اجازه میدهد تعرفهها و تحریمهای ثانویه را علیه کشورهایی که نفت، گاز و اورانیوم روسیه را خریداری میکنند، اعمال کند.
آمارهای تازه بانک مرکزی و بانک جهانی از واقعیتی نگرانکننده پرده برمیدارند؛ درآمد واقعی هر ایرانی در فاصله سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ حدود ۴۷ درصد کاهش یافته است. در این گزارش بررسی میکنیم که چرا با وجود ثبت رشد اقتصادی در سالهای اخیر، قدرت خرید مردم همچنان سقوط کرده و طبقه متوسط روزبهروز کوچکتر شده است.
گزارش تازه صندوق بینالمللی پول تصویری متفاوت از آینده اقتصاد جهان ارائه میدهد؛ جهانی که دیگر تنها با قیمت نفت و سیاست بانکهای مرکزی تعریف نمیشود. در این نظم جدید، جنگ خاورمیانه فشارهای تورمی را بازگردانده و هوش مصنوعی به موتور تازه رشد تبدیل شده است؛ تغییری که ایران را در میان اقتصادهای بزرگ، در موقعیت نگرانکنندهای قرار داده است.
فرشاد مومنی با استناد به گزارش دفتر اقتصاد کلان سازمان برنامه و بودجه، ضمن انتقاد از سیاستهای اقتصادی سه دهه گذشته، تأکید کرد که عبور از پیامدهای جنگ و بحرانهای اقتصادی بدون اصلاحات بنیادین در سیاستگذاری ممکن نیست.
یک کارشناس اقتصادی گفت: «تورم در اقتصاد ایران یک پدیده مزمن و ریشهدار است که با راهکارهای مقطعی مهار نمیشود و به اصلاحات عمیق ساختاری نیاز دارد. تا زمانی که بسترهای نهادی و شیوه حکمرانی تغییر نکند، سیاستهای کنترل نقدینگی و مهار تورم به نتیجه نخواهد رسید.»
روی میزها قهوه دیده میشود، آیفون دیده میشود و لباسهای برند دیده میشود اما آن چه دیده نمیشود، وامهای کوچک، خریدهای قسطی مواد غذایی، پساندازهای ازدسترفته، رؤیاهای نیمهتمام، مهاجرتهای ناموفق، ازدواجهای عقبافتاده و خانههایی است که هر سال دورتر از دسترس قرار میگیرند.
اگر توافق اولیه به توافقی جامع، رفع تحریمها، کاهش پایدار تنش و اصلاح حکمرانی اقتصادی منجر شود، امکان خروج از بحران و بازگشت به مسیر توسعه وجود دارد؛ اما اگر این مسیر متوقف شود، اقتصاد ممکن است دوباره وارد چرخهای از محاصره، نااطمینانی، تورم، افت تولید و تشدید فقر شود.