در فیلمی کمیاب از بازار تهران در عصر قاجار، گنبد مسجد سید عزیزالله و گنبد مسجد شاه با منارههایش که به دستور ناصرالدین شاه ساخته شده، به وضوح دیده میشوند/نکته قابل توجه این فیلم، رعایت نظام ارتفاعی است که به زیبایی در دوره قاجار جلوهگر بوده است/، اما امروزه، با پیشرفت علم و دانش، شاهد نوعی آشفتگی در بافت تاریخی و سایر قسمتهای شهری هستیم/آقامحمدخان قاجار در یکی از روزهای فروردین ۱۱۶۵ شمسی در کاخ گلستان تاجگذاری کرد و تهران را به عنوان پایتخت و دارالخلافه تهران برگزید/اما انتخاب ۱۴ مهر به عنوان روز تهران از آن رو است که چهاردهم مهرماه سال ۱۲۸۶ خورشیدی، در متمم قانون اساسی مشروطه از تهران بهعنوان #پایتخت ایران نام برده شد.
پاکت سیگار آمریکایی (احتمالاً برند Duke) از قرن نوزدهم میلادی که تصویر ناصرالدینشاه قاجار بر روی آن چاپ شده است/ این موضوع جالب است، چون نشاندهندهی نفوذ فرهنگی و سیاسی ایران در نگاه غربیها در آن زمان یا استفادهی تجاری از چهرهی پادشاهان شرقی در تبلیغات بوده است/ناصرالدینشاه واقعاً علاقهمند به قلیان و تنباکو بود و حتی در دوران او ماجرای معروف تحریم تنباکو (نهضت تنباکو) به رهبری میرزا حسن شیرازی رخ داد
لزلی وارد، کاریکاتوریست و نقاش انگلیسی، بود که در طول چهار دهه فعالیت، بیش از هزار پرتره از شخصیتهای مختلف ازجمله ناصرالدینشاه و مظفرالدینشاه قاجار کشید. کاریکاتورهای او عموما در مجله «ونیتی فر» بریتانیا منتشر میشدند/تصویر زیر کاریکاتوری است که او از ناصرالدینشاه قاجار در زمان سفرش به انگلستان کشید.
سالار الدوله پسر سوم مظفرالدین شاه بعد از خلع محمدعلی شاه از سلطنت، او رهبری شورشهایی را به عهده گرفت و در یکی از این شورشها سنندج را اشغال کرد. شورشهای او با شکست مواجه شدند.
ناصرالدینشاه قاجار (۱۷ ژوئیهٔ ۱۸۳۱ – ۱ مهٔ ۱۸۹۶) چهارمین شاه ایران از دودمان قاجار بود. وی فرزند محمدشاه و ملکجهان خانم بود/ ناصرالدینشاه از ۱۸۴۸ تا ۱۸۹۶ میلادی با ۵۰ سال پادشاهی، طولانیترین دورهٔ پادشاهی در میان تمامی شاهان قاجار را داراست/ وی به افتخار نیم قرن سلطنت بر ایران، خود را «صاحبقران» نامید.
فاطمهخانم عصمتالدوله (۱۲۳۲ – ۱۲۸۴ خورشیدی) دختر ناصرالدینشاه و خجستهخانم تاجالدوله و همسر دوستمحمد خان معیرالممالک بود/عصمتالدوله نخستین زن ایرانی بود که نواختن پیانو را آموخت/ او را در دوازده سالگی به ازدواج دوستمحمد معیرالممالک درآوردند/ روستایی به نام حسینآباد در تملک میرزا آقاسی صدراعظم محمد شاه قاجار بود/ میرزا آقاسی، حسینآباد را به ناصرالدینشاه هدیه کرد و بعد از مدتی این روستا جزو مهریه عصمتالدوله درآمد و نام مهرآباد را بر آن گذاشتند.
سردری که در روبروی خیابان باب همایون (الماسیه) قرار داشت، سردرِ الماسیه نامیده میشد ولی بعد از ساختِ سردرِ شمسالعماره، به آن نیز سردرِ الماس میگفتند و برای متمایز شدن آنها از یکدیگر، اولی در خیابان الماسیه (باب همایون) را سردرِ الماسِ قدیم و دومی در خیابان ناصریه (ناصرخسرو) را سردرِ الماسِ جدید نامیدند
هولاکوخان (پیرامون ۱۲۱۷ – ۸ فوریه ۱۲۶۵) بنیانگذار و اولین فرمانروای امپراتوری ایلخانی بود که بر بخش بزرگی از غرب آسیا چیره شد/ او فرزند تولوی و شاهدخت قبیلهٔ کرائیت، یعنی سرقویتی بیگی و همچنین نوهٔ چنگیز خان و برادر اریق بوقا، منگوقاآن و قوبلای خان بود.
«سردر الماسیه» یکی از زیباترین گذرگاههای عهد قاجار در همین خیابان بابهمایون است که بهواسطه زیبایی و دلانگیزی محل برپایی جشنها و مراسم شادمانی ناصرالدینشاه بود. زمانی که دروازه ارگ تهران مرمت شد مسیری که دروازه بهسوی آن گشوده میشد سردر الماسیه نام گرفت.
عکسی کمیاب از ناصرالدینشاه قاجار، پادشاه ایران در سده نوزدهم، این روزها دوباره توجه پژوهشگران و علاقهمندان تاریخ را جلب کرده است/ این تصویر که در حدود سالهای ۱۸۵۵ تا ۱۸۵۸ و بهاحتمال زیاد توسط عکاس ایتالیایی لوییجی پشه ثبت شده، چهرهای متفاوت از شاه نشان میدهد.
بازار شهر ری مربوط به اواخر دوره قاجار است و در شهر ری، کنار حرم عبدالعظیم واقع شده و این اثر در تاریخ ۲ اسفند ۱۳۷۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۶۷ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست.
ملکهی جهان، لقب “امخاقان” داشت و دختر بزرگ امیرکبیر و عزتالدوله بود که همسر مظفرالدینشاه و مادر محمدعلیشاه بود/ نام کامل او تاجالملوک بود/در دوران مشروطه، به او نسبتهای غیراخلاقی داده شد، اما زندگی او به دلیل اطلاعات مخدوش و کمبود عکس، به طور دقیق روایت نشده است.
مظفرالدینشاه (۳ فروردین ۱۲۳۲ – ۱۲ دی ۱۲۸۵) پنجمین شاه ایران از دودمان قاجار بود/ وی پس از کشتهشدن پدرش ناصرالدینشاه به دست میرزا رضا کرمانی و پس از نزدیک به ۴۰ سال ولایتعهدی، به پادشاهی رسید و از تبریز به تهران آمد.
پل خواجو بر روی رودخانه «پرآب» زایندهرود بنا شده است و از نظر تاریخی و معماری اهمیت زیادی دارد؛ در گذشته، به دلیل قابلیت ذخیره آب، به عنوان «بند» نیز عمل میکرده است و به همین دلیل نقش مهمی در تأمین آب کشاورزی داشته است / این پل در دوران صفویه و بر روی بقایای پلی ساسانی ساخته شده و شامل کوشکها و تالارهای دو طبقه است که محل اقامت موقت خانوادههای اشراف بوده و منظرهای زیبا از رودخانه را ارائه میدادند
«به توپ بستن حرم امام رضا (ع)» توسط نیروهای روسی در ۱۰ فروردین ۱۲۹۱ هجری شمسی (۹ ربیعالثانی ۱۳۳۰ هجری قمری برابر با ۲۹ مارس ۱۹۱۲ میلادی) رخ داد/ این حادثه در واکنش به رد اولتیماتوم روسیه مبنی بر انحلال ژاندارمری خزانه و همچنین به منظور سرکوب شورشهای به پا شده در مشهد به بهانه «حفاظت از جان اتباع روسی» توسط ارتش روسیه تزاری صورت گرفت/ این حمله باعث خسارات مادی گسترده به حرم، کشته شدن صدها نفر از زائران و مجروح شدن تعداد زیادی شد.