با رصد تحولات چند روز اخیر درباره متن پیشنویس اتحادیه اروپا برای احیای برجام به نظر میرسد که توافق به این زودیها حاصل نخواهد شد. در نخستین ساعات جمعه گذشته بود که ناصر کنعانی گفت: «جمهوری اسلامی نظرات خود درباره پاسخ آمریکا درباره متن پیشنویس توافق احتمالی برای احیای توافق هستهای برجام را به هماهنگکننده اتحادیه اروپا ارائه داده است».
«وِدانت پاتل» معاون سخنگوی وزارت خارجه آمریکا ساعاتی بعد از ارسال پاسخ ایران به «انریکه مورا» معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، با تلاش برای انداختن توپ در زمین ایران، مدعی شد که پاسخ تهران سازنده نبود.
در این پاسخ به صراحت اعلام شد که اگر معدود نظرات مطرح شده توسط ایران تامین شود، تهران آمادگی دارد تا هفته پیش رو نشست وزرا برای اعلام توافق نهایی برگزار شود.
استفانی لیختناشتاین یک خبرنگار در توئیتی نوشت: یک دیپلمات اروپایی ضمن موافقت با ارزیابی منفی ایالات متحده از پاسخ ایران گفت که جواب تهران "منفی و غیر منطقی" به نظر میرسد. شخص دیگری افزود پاسخ ایران "اصلا خوب به نظر نمیرسد".
پیش از این اعلام شده بود که احتمالاً ایران تا پایان هفته جاری دومین طرح پیشنهادی خود را به متن جوزپ بورل، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و همینطور پیشنهادهای آمریکا را ارائه خواهد کرد. اما پیشنهادات جدید ایران حول چه مواردی و براساس چه مؤلفههایی ارائه میشود.
در حالی که این تاریخهای انقضا در میان مخالفان برجام بحثبرانگیز بوده، چنین اقداماتی برای توافقهای هستهای دوجانبه نسبتاً رایج است. مانند توافق NEW START که محصول توافق START قبلی بود و ماهها قبل از امضای توافق تازه منقضی شد.
در این گزارش محرمانه آژانس که نسخهای از آن برای کشورهای عضو ارسال شده است آمده ایران با بهرهگیری از آبشار ۱۷۴ تایی برای غنیسازی اورانیوم در سطح بالای ۵ درصد استفاده میکند.
درحالیکه احیای برجام و حصول توافق در هالهای از ابهام قرار دارد و خبری از جزئیات محتوای مذاکرات در دست نیست، اورشلیمپست در گزارشی ادعا کرد به جزئیات متن توافق مدنظر اتحادیه اروپا دست پیدا کرده است. این روزنامه اسرائیلی عنوان کرد اتحادیه اروپا اجرای توافق را در یک پروسه چهارمرحلهای طراحی کرده است.
با گذشت پنج روز از ارسال پاسخ آمریکاییها به جوابیه ایران درخصوص متن پیشنویس اتحادیه اروپا هنوز خبری از واکنش تهران نیست؛ بنابراین کمافیالسابق همه چیز در حد حدس و گمانهزنی سیاسی و رسانهای پیش میرود. بااینحال دیروز یکشنبه، نورنیوز در توییتی از زمان دقیق برای پاسخ تهران گفت. این رسانه نزدیک به دبیر شورای عالی امنیت ملی نوشت: «بررسی دقیق پاسخهای آمریکا به محورهای اصلاحی ایران درخصوص ایدههای هماهنگکننده اتحادیه اروپایی همچنان در سطوح کارشناسی در جریان است و این روند حداقل تا پایان هفته جاری ادامه خواهد داشت».
کد خبر: ۱۶۷۵۳۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۶/۰۷
پاسخهای امریکا در جلسات کارشناسی و تخصصی بررسی میشوند
پیشنویس توافق برای احیای برجام، چارچوب زمانی ۱۶۵ روزه از تاریخ امضا تا پیش از اجرایی شدن کامل توافق را مشخص میکند. بر اساس تفاهماتی که در پیش نویس پیشنهادی اتحادیه اروپا ارائه شده، این توافق پس از چهار مرحله طراحی شده، تکمیل خواهد شد
جان کربی، هماهنگکننده ارتباطات راهبردی شورای امنیت ملی آمریکا روز یکشنبه در گفتوگویی با سی ان ان در رابطه با مذاکرات احیای برجام گفت: ما امروز به لطف ایران قطعا نسبت به دو هفته پیش (به توافق) نزدیکتر هستیم.
بلومبرگ از آخرین اختلافات و موانع بین ایران و آمریکا بر سر راه احیای برجام خبر داد و مدعی شد که «تحقیقات آژانس بینالمللی انرژی اتمی و ضمانتهای اقتصادی»، همچنان محل منازعه طرفین است. به گزارش خبرگزاری فارس به نقل از بلومبرگ، ایالاتمتحده و ایران بر سر جزئیات کلیدی یک توافق قریب الوقوع برای احیای توافق هستهای با هم اختلاف دارند و ممکن است «چند هفته» برای حل اختلافاتشان زمان نیاز باشد.
یک اندیشکده نزدیک به حزب دموکرات در آمریکا در تحلیلی نوشت که مانع بازگشت به توافق هستهای، ایران نیست؛ بلکه کنگره ایالات متحده آمریکاست. «مرکز امنیت جدید آمریکا» (CNAS) اندیشکده مستقر در واشنگتن که نزدیک به جریان دموکرات است در گزارشی نوشته است بزرگترین مانع برای بازگشت آمریکا به توافق برجام، ایران نیست بلکه کنگره این کشور است.
به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، در گزارش این اندیشکده آمریکایی آمده است: «رئیسجمهور بایدن از زمان در اختیار گرفتن قدرت در تلاش است مذاکراتی را برای بازگشت به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) که ترامپ سال 2018 از آن خارج شد انجام دهد.»
CNAS در ادامه تصریح کرده است: «مبهم بودن فرایند [مذاکرات] و عدم قطعیت درباره اینکه تهران در نهایت چه میخواهد و با چهچیزی میتواند موافقت کند باعث ایجاد تردیدهایی شده است درباره اینکه آیا توافق در دسترس است یا خیر.»
این تحلیل اضافه میکند: «اما اگر بیاعتمادیمان درباره آیا تیمهای مذاکرهکننده میتوانند تردیدها و اختلافهایشان را کنار بگذارند یا خیر کنار بگذاریم آنچه بایستی در واشنگتن رخ دهد بازگشت به توافق را پیچیدهتر میکند؛ کنگره باید نظر بدهد.»
نگارنده مدعی شده است که قانون موسوم به «قانون بررسی توافق هستهای ایران» (اینارا) که در سال 2015 به تصویب کنگره رسید به نهاد قانونگذار آمریکا اختیار میدهد بر توافق هستهای برجام یا هر توافق دیگر در خصوص برجام نظارت کند.
در این تحلیل آمده است: «اینارا دربردارنده مفادی برای گزارشدهیها و مجوزهای دورهای است که قوه مجریه بایستی در خصوص پایبندی ایران به توافق ارائه کند. مسئله دیگر بندی داخل اینارا است که رئیسجمهور را ملزم میکند هر گونه توافق حاصلشده با ایران در خصوص برنامه هستهای خود را برای یک دوره بررسی 30روزه تحویل کنگره دهد. در این دوره، چنانچه کنگره یک «قطعنامه مشترک عدم تأیید» (JRD) به تصویب برساند توانایی رئیسجمهور برای رفع هر گونه تحریم علیه ایران خنثی خواهد شد.»
با این حال، مطابق این تحلیل، آنچه هنوز مشخص نیست این است که آیا دولت بایدن بایستی توافق احتمالی جدید با ایران را هم به کنگره ارائه کند یا خیر: «مسئلهای که هنوز روشن نیست این است که اگر ایران و ایالات متحده هر دو به پایبندی به برجام اولیه بازگردند، آیا این هم "توافقی جدید" محسوب میشود که لازم است به کنگره ارائه شود؟ پاسخ این سؤال بهلحاظ حقوقی روشن نیست. از لحاظ سیاسی، دشوار بتوان تصور کرد که دولت بایدن نظارت کنگره روی موضوعی را که محل مناقشات سیاسی تا این حد داغ است نادیده بگیرد.»
در ماه می، راب مالی، مذاکرهکننده اصلی آمریکا در گفتوگوهای وین در یک جلسه استماع در کمیته روابط خارجی مجلس سنا گفت که دولت بایدن هر گونه توافق حاصلشده با ایران را بهموجب قانون اینارا تحویل کنگره خواهد داد. اندیشکده آمریکایی نوشته است در صورت وقوع چنین اتفاقی کنگره ممکن است با صدور یک قطعنامه JRD توافق با ایران را بکشد.
هر سناتوری میتواند قطعنامه مشترک عدم تأیید را معرفی کند، اما تصویب آن به 60 رأی موافق نیاز خواهد داشت.
CNAS در ادامه نوشته است: «اگر فرض کنیم که توافق حاصل شود و برای بررسی به کنگره ارائه شود، آیا دوام خواهد آورد؟ پاسخ کوتاه این است که محتمل است اما سخت و طاقتفرسا خواهد بود.»
به گزارش تسنیم، قانون موسوم به «بررسی توافق هستهای با ایران، 2015» (اینارا) در ماه مه سال 2015 در بحبوحه اختلافات داخلی قانونگذاران آمریکایی با دولت «باراک اوباما» بر سر مفاد توافق هستهای برجام به تصویب نهاد قانونگذار این کشور رسید. این قانون، کلاً، به کنگره اجازه میدهد توافقات حاصلشده میان ایران و گروه 1+5 را مورد بررسی قرار دهد.
با آنکه در متن «اینارا» زمینهسازیهایی برای رد برجام و جلوگیری از رفع تحریمها در صورت عدم پایبندی ادعایی تهران به مفاد توافق هستهای بر اساس ارزیابیهای کنگره در نظر گرفته شده است این قانون فاقد مفادی است که حصول توافق را منحصراً به تأیید کنگره منوط کند و بتواند بهراحتی مانع شکلگیری آن شود.
با این حال قانون «اینارا» دربردارنده مفادی است که علاوه بر آنکه میتواند ورود دولت بایدن به برجام را با مشکلاتی مواجه کند دست قانونگذاران کنگره را هم برای سنگاندازی در مراحل بعدی اجرای این توافق و رفع تحریمها باز میگذارد،
بهعنوان مثال مطابق قانون اینارا دولت آمریکا تا 30 روز بعد از حصول توافق هستهای با ایران که کنگره مفاد توافق را مورد بررسی قرار میدهد از اختیار کاهش تحریمها برخوردار نخواهد بود. کنگره همچنین در این دوره میتواند توافقات را به صحن هر دو مجلس سنا و نمایندگان بیاورد و رد یا تأیید آن را به رأی بگذارد. در اینجا چنانچه کنگره به رد توافق رأی بدهد، بایدن میتواند مصوبه کنگره را وتو کند اما باید اطمینان حاصل کند که کنگره از دوسوم آرای لازم برای شکستن این وتو برخوردار نیست.
اینارا بعد از اجرایی شدن هر توافق هستهای با ایران هم زمینههای لازم را برای اظهارنظر درباره روند توافق فراهم میکند. مطابق این قانون، رئیسجمهور آمریکا باید هر 90 روز یکبار روند پایبندی ایران به توافق را به کنگره گزارش دهد و با تأیید اینکه ایران تعهداتش را اجرا کرده است خواستار تمدید رفع تحریمها از سوی نهاد قانونگذار شود.
شواهد گوناگون حاکی است وجود چنین پیچیدگیهایی در مقوله بازگشت به برجام، دستکم یکی از عوامل بیمیلی دولت بایدن برای از سر گرفتن اجرای تعهداتش ذیل این توافق هستهای بوده است. با وجود این، دولت بایدن بهجای جستوجوی راهکارهای لازم جهت غلبه بر این موانع به وقتکشی در مذاکرات از یک سو و متهم کردن ایران به جلوگیری از پیشرفت گفتوگوها از سوی دیگر روی آورده است.
اگر قرار باشد کاخ سفید اصرار داشته باشد که ساختار کلی تحریمها حفظ شود، عملا یک توافق بد برای جمهوری اسلامی خواهد بود. زیرا با حفظ این ساختار زمینه برای ایالات متحده فراهم میشود که با استناد به توافقها، به شکل دیگر ایران را تحریم کند.
کد خبر: ۱۶۷۳۹۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۶/۰۵
آیا واقعا توافق هستهای قیمت انرژی را ارزان میکند؟
برخی تحلیلگران بازار نفت با اشاره به قریب الوقوع بودن امضای توافق جدید هستهای با ایران معتقدند هر لحظه امکان از سرگیری عرضه نفت ایران به بازار وجود دارد. اما طبق مفاد توافق، ایران میتواند صدور ۵۰ میلیون بشکه نفت را ۱۲۰ روز پس از امضای توافق آغاز کند. به این ترتیب حتی اگر همین فردا توافق امضا شود، زمان آغاز صدور نفت ایران به بازار با پایان زمان برداشت آمریکا از ذخایر راهبردی نفت همزمان خواهد شد و به این ترتیب قیمت نفت افزایش نخواهد یافت.