اقتصاد۲۴- «فقر سفر» در ایران باز هم رکورد زده و اینبار، جمعیت «سفر نرفتهها» تا ۵۵ درصد کل خانوارهای موجود در کشور افزایش یافته است. تحقیقات میدانی نشان میدهد، مسافرتهای داخلی بهخاطر «جهش هزینهها» در بازار گردشگری، مشمول رژیم اقتصادی شده است. مسافران سه تغییر در سبک سفرهای خود بهوجود آوردهاند.
زندگی در میانه جنگ، آتشبس و توافق، ترس از آینده اقتصادی، موج بیکاری، تورم و جا ماندن دستمزدها از رشد سبد هزینه خانوار باعث شده تا «سفر» به تفریحی غیرقابل دسترس برای بخش قابلتوجهی از خانوارهای ایرانی تبدیل شود.
حذف سفر از سبد هزینه بخشی از خانوارهای ایرانی علاوه بر تبعات اجتماعی، تبعات اقتصادی را برای صنعت گردشگری به همراه داشته است؛ بهنحویکه فعالان این صنعت در شرایط کنونی به تعدیل نیرو، ارائه تخفیفهای قابلتوجه برای جذب مسافر و در برخی موارد تعطیلی موقت روی آوردهاند.
در حالی که طبق آمار رسمی هزینه سفر به هتل، تفریح و رستوران ۸۰ تا ۸۵ درصد گران شده، تورها هزینه سفرهای اقتصادی را حداکثر ۵۰ درصد افزایش دادهاند. «کاهش تعداد روزهای سفر»، «تمایل به سفارش غذاهای ارزان و کاهش کیفیت خوراک در سفر» و «حذف یا تقلیل خرید سوغات» مهمترین راهکارهایی است که مردم برای کاهش هزینه سفر در پیش گرفتهاند.
یک خانواده سهنفره برای سفر سهروزه با تور به مقصد یکی از شهرهای شمالی با اقامت دو شب در بومگردی، گردش و خرید حداقلی سوغات باید حدود ۴۹ میلیون تومان هزینه کند. این در حالی است که حداقل حقوق ۲۴ میلیون تومان تعیین شده و بنابراین یک خانواده سهنفره برای یک سفر اقتصادی باید دو برابر حداقل حقوق را کنار بگذارد.
این سفر سال گذشته با هزینه حدود ۳۵ میلیون تومانی و با کیفیتی بهتر به لحاظ سفارش غذا، خرید سوغات و هزینه گردش امکانپذیر بود.
روند افسارگسیخته تورم، جاماندن دستمزدها از سبد هزینه خانوار و سهم بالای اجارهبها از درآمد باعث شد تا بخش قابلتوجهی از خانوارها، سفر را از سبد هزینه خود حذف کنند.
یکی از گردانندگان بومگردی در اصفهان میگوید با آغاز جنگ و حملات هوایی، تمام رزروهای نوروزی لغو شد. وی تأکید میکند زیان جنگ به بومگردیهای اصفهان به حدی بود که بسیاری از فعالان این عرصه به تعدیل نیرو روی آوردند و حتی در پرداخت اجاره محل فعالیت خود با مشکل مواجه شدند.
به گفته این فعال گردشگری، در دوره آتشبس و با جاری شدن آب در زایندهرود، گردشگران دوباره به اصفهان بازگشتهاند، اما شرایط نامساعد اقتصادی و عدم اطمینان نسبت به آینده باعث شده بسیاری از مردم همچنان سفر را غیرضروری بدانند. به همین دلیل اقامتگاهها برای جذب مسافر هزینه اقامت را تا حدود ۴۰ درصد کمتر از نرخ مصوب ارائه میکنند. او همچنین از تغییر رفتار مسافران خبر میدهد و میگوید کاهش تعداد شبهای اقامت، کاهش خرید سوغات و عدم سفارش غذا از رستوران بومگردی باعث شده سودآوری این واحدها در دوره آتشبس به حدود یکسوم سال گذشته برسد.
بیشتر بخوانید:گردشگری ریلی روی ریل بازگشت؛ قطارهای گردشگری چرا هنوز به مقصد نمیرسند؟
گرداننده یک بومگردی در رامسر نیز میگوید اگرچه شهرهای شمالی در دوره جنگ با حضور گسترده مردم روبهرو بودند، اما این حضور به معنای رونق گردشگری نبود؛ زیرا بخش عمده مسافران برای فرار از جنگ به این مناطق آمده بودند و اغلب در خانه شخصی یا منزل اقوام اقامت داشتند. خانوادههایی هم که چنین امکانی نداشتند، به دنبال اجاره خانههای ارزانقیمت بودند و رفتارشان با مسافران عادی تفاوت داشت؛ زیرا تلاش میکردند هزینههای خود را به حداقل برسانند.
وی میافزاید که در دوره آتشبس نیز اگرچه تعداد مسافران افزایش یافته، اما اغلب سفرها کمهزینه است و همین موضوع بر درآمد صنعت گردشگری و بومگردیها اثر منفی گذاشته است.
صاحب یک بومگردی در کاشان نیز میگوید در دوره جنگ، این شهر پذیرای مسافرانی از تهران و اصفهان بود، اما این افراد به دلیل جنگ و نه با هدف گردشگری به کاشان سفر کرده بودند و به دنبال اقامت ارزان بودند؛ بنابراین تنها بومگردیهایی که تخفیفهای قابلتوجه ارائه میکردند، توانستند مسافر جذب کنند. هرچند این موضوع مانع تعطیلی کامل شد، اما سودآوری صنعت گردشگری به شدت کاهش یافت و تعدیل نیرو نیز به یکی از پیامدهای این شرایط تبدیل شد.
این فعال گردشگری در پایان تأکید میکند که با وجود آتشبس، تعداد مسافران کاشان نسبت به گذشته به شدت کاهش یافته است و بخش قابلتوجهی از شهروندان به دلیل شرایط اقتصادی و نگرانی از آینده از سفر اجتناب میکنند؛ موضوعی که آسیب جدی به کسبوکارهای گردشگری وارد کرده است.