اقتصاد۲۴- بیمه زندگی بیشتر با مفاهیمی مانند پوشش فوت، ازکارافتادگی یا بیماریهای خاص شناخته میشد و کمتر کسی آن را به عنوان یک ابزار سرمایهگذاری جدی در نظر میگرفت، اما تحولات اقتصادی و تغییر انتظارات مشتریان، صنعت بیمه را به سمت نسل جدیدی از محصولات سوق داده است، محصولاتی که دیگر صرفاً نقش پوششدهنده ریسک را ندارند و تلاش میکنند به بخشی از برنامهریزی مالی بلندمدت خانوارها تبدیل شوند.
در بسیاری از کشورهای جهان، مرز میان بیمه و سرمایهگذاری در حال کمرنگ شدن است. شرکتهای بیمه برای پاسخ به نیاز مشتریانی که به دنبال حفظ ارزش دارایی، تنوع بخشی به سرمایهگذاری و برخورداری از پوششهای حمایتی هستند، محصولات ترکیبی طراحی میکنند که امنیت بیمهای را با فرصتهای سرمایهگذاری پیوند میزنند. اکنون به نظر میرسد این روند در بازار بیمه ایران نیز وارد مرحله تازهای شده است.
در همین چارچوب، بیمه سرمد از محصول جدید خود با عنوان «بیمه زندگی و تشکیل سرمایه متصل به دارایی آلتین» رونمایی کرده است که تلاش میکند تصویری متفاوت از بیمههای زندگی ارائه دهد. آلتین در واقع بر پایه این ایده طراحی شده که بیمهگذار نباید میان برخورداری از پوششهای بیمهای و سرمایهگذاری یکی را انتخاب کند، بلکه میتواند هر دو هدف را به طور همزمان دنبال کند.
ویژگی اصلی این محصول در نحوه مدیریت اندوخته بیمهنامه نهفته است. در بسیاری از بیمههای زندگی متعارف، منابع سرمایهگذاری در چارچوبهای از پیش تعیینشده مدیریت میشوند و بیمهگذار نقش محدودی در انتخاب مسیر سرمایهگذاری دارد، اما در آلتین، این اختیار تا حد زیادی به خود مشتری واگذار شده است. بیمهگذار میتواند بر اساس میزان ریسکپذیری، اهداف مالی و چشمانداز سرمایهگذاری خود، محل تخصیص اندوخته را انتخاب کند.
این انتخاب میتواند از میان طیف متنوعی از داراییها صورت گیرد؛ از صندوقهای درآمد ثابت برای افرادی که به دنبال بازدهی کمریسکتر هستند تا صندوقهای مبتنی بر طلا، نقره، سهام یا حتی املاک و مستغلات برای کسانی که افق متفاوتی از سرمایهگذاری دارند. به بیان دیگر، آلتین تلاش کرده است منطق انتخاب را از شرکت بیمه به سمت بیمهگذار منتقل کند.
اهمیت این رویکرد زمانی بیشتر مشخص میشود که بدانیم رفتار سرمایهگذاران در سالهای اخیر به شکل محسوسی تغییر کرده است. دیگر کمتر کسی حاضر است داراییهای خود را صرفاً در یک بازار متمرکز کند. بسیاری از افراد به دنبال ایجاد سبدی متنوع از داراییها هستند تا بتوانند ریسکهای اقتصادی را بهتر مدیریت کنند. محصولاتی مانند آلتین نیز دقیقاً بر همین منطق استوار هستند، یعنی فراهم کردن امکان حضور در بازارهای مختلف سرمایهگذاری در قالب یک بیمهنامه.
با این حال، آلتین تنها یک ابزار سرمایهگذاری نیست. بخش مهمی از هویت این محصول همچنان به کارکرد بیمهای آن بازمیگردد. پوشش فوت به هر علت، پوشش فوت ناشی از حادثه، حمایت در برابر بیماریهای خاص، جبران هزینههای پزشکی ناشی از حادثه، پوشش نقص عضو و ازکارافتادگی از جمله خدماتی است که در کنار بخش سرمایهگذاری ارائه میشود. همین ترکیب باعث میشود بیمهگذار در حالی که برای آینده مالی خود برنامهریزی میکند، از حمایتهای بیمهای نیز برخوردار باشد.
یکی از نکات قابل توجه در طراحی این محصول، توجه به استمرار سرمایهگذاری حتی در شرایط دشوار زندگی است. برای مثال در صورت ازکارافتادگی کامل بیمهگذار یا فوت فرد پرداختکننده حق بیمه، سازوکارهایی پیشبینی شده تا روند بیمهنامه متوقف نشود. این ویژگی از آن جهت اهمیت دارد که بسیاری از برنامههای مالی بلندمدت دقیقاً در اثر وقوع همین اتفاقات نیمهتمام میمانند.
از منظر اقتصادی نیز آلتین را میتوان محصولی دانست که در نقطه تلاقی صنعت بیمه و بازار سرمایه قرار گرفته است. در سالهای اخیر بارها درباره ضرورت توسعه ابزارهای مالی جدید برای جذب پساندازهای خرد و هدایت آنها به سمت سرمایهگذاریهای مولد صحبت شده است. محصولاتی از این جنس میتوانند بخشی از این هدف را محقق کنند؛ زیرا منابع مالی را از طریق سازوکارهای حرفهای وارد بازارهای مختلف سرمایهگذاری میکنند.
موضوع دیگری که در طراحی این محصول مورد توجه قرار گرفته، شفافیت است. یکی از دغدغههای رایج سرمایهگذاران، آگاهی از وضعیت دارایی و بازدهی سرمایهگذاریهایشان است. در آلتین امکان مشاهده و رصد مستمر عملکرد اندوخته بیمهنامه فراهم شده تا بیمهگذار بتواند تصویری روشن از وضعیت سرمایه خود داشته باشد. این شفافیت در کنار امکان جابهجایی میان صندوقهای مختلف، انعطافپذیری بیشتری در اختیار مشتری قرار میدهد.
مزیتهای مالیاتی نیز بخش دیگری از جذابیت این محصول را تشکیل میدهد. معافیتهای قانونی پیشبینیشده برای بیمههای زندگی باعث میشود بخشی از منافع حاصل از سرمایهگذاری بدون تحمیل هزینههای مالیاتی در اختیار بیمهگذار و ذینفعان قرار گیرد، موضوعی که در سرمایهگذاریهای بلندمدت میتواند اثر قابل توجهی بر بازدهی نهایی داشته باشد.
کارشناسان صنعت بیمه معتقدند بازار بیمه کشور در حال عبور از مرحلهای است که در آن رقابت صرفاً بر سر فروش بیمهنامههای سنتی جریان داشت. امروز شرکتهای بیمه ناچارند محصولاتی طراحی کنند که پاسخگوی نیازهای متنوعتر مشتریان باشند، نیازهایی که از امنیت مالی تا حفظ ارزش دارایی و برنامهریزی برای آینده را دربر میگیرد.
از این منظر، رونمایی از آلتین را میتوان نشانهای از حرکت صنعت بیمه به سمت مدلهای جدید کسبوکار دانست که در آنها بیمهنامه به ابزاری برای مدیریت ثروت، برنامهریزی مالی و تأمین امنیت اقتصادی خانواده تبدیل میشود.
اگرچه موفقیت یا عدم موفقیت چنین محصولاتی را بازار و میزان استقبال مشتریان مشخص خواهد کرد، اما آنچه امروز روشن به نظر میرسد این است که بیمه سرمد با معرفی آلتین تلاش کرده به یکی از مهمترین پرسشهای این روزهای مشتریان پاسخ دهد؛ اینکه آیا میتوان همزمان از مزایای بیمه و فرصتهای سرمایهگذاری بهرهمند شد؟ آلتین پاسخی است که بیمه سرمد به این پرسش داده و تلاش کرده آن را در قالب یک محصول مالی جامع و انعطافپذیر به بازار عرضه کند.