اقتصاد۲۴- تورم و افزایش قیمت تنها در کالاها و اجناس عادی عموم مصرف مردم خلاصه نشده و چند ماهی است که صحبت از افزایش قیمت موادمخدر هم بین معتادان وجود دارد. معتادان میگویند از ابتدای جنگ تاکنون موادمخدر مصرفی خود را با چند قیمت متفاوت تهیه کردهاند که نسبت به پیش از آن افزایش قابل ملاحظهای هم داشته است.
سعید صفاتیان، درمانگر و پژوهشگر اعتیاد، به خبرآنلاین میگوید: قیمت انواع موادمخدر از دیماه سال گذشته یعنی از حوادث آن روزها (۱۸ و ۱۹ دی) تا امروز حدود ۳۰ درصد رشد داشته است؛ البته قیمت موادمخدر در جاهای مختلف متغیر است.
او میافزاید: معتادان در مدت زمانی که گفتم مخدری مثل تریاک را گرانتر تهیه میکنند، اما نکته جالب اینجاست که ما کمبود تریاک نداریم.
قیمت موادمخدر در طول ۵ ماه اخیر، حدود ۳۰ درصد رشد داشته است؛ از ۱۸ دیماه به بعد که آن اتفاقات افتاد موادمخدر با افزایش قیمت همراه بوده و بین ۲۰ تا ۳۰ درصد گران شده و البته این افزایش قیمت در موادمخدر مختلف متغیر است.
معتادان و مصرف کنندگان مخدر تریاک، هماکنون تریاک را گرانتر تهیه میکنند، اما نکته جالب اینجاست که ما اصلا کمبود تریاک نداریم. درست است که کشفیات تریاک در کشور کم شده ولی میزان تریاک در بازار کم نشده است و اینطور نیست که شخص مصرفکننده تریاک الان بگوید که نمیتوانم در بازار تریاک گیر بیاورم؛ اما شربت تریاک که از محصولات تولید شده از تریاک است در بازار رسمی کم شده است.
کم شدن شربت تریاک در کشور نشان میدهد که دپوی سیستم قاچاق در کشور کامل است و این بخاطر این است که احتمالا کشوری مثل افغانستان، درست است که در حال حاضر خشخاش کشت نمیکند، اما همچنان در انبارهای آنجا موادمخدری، چون خشخاش وجود دارد.
از طرفی در داخل ایران هم دپوی موادمخدر وجود دارد و اگر دپو نداشتیم، چون کشفیات نیروی انتظامی پایین آمده است یعنی ورود موادمخدر به مرز خیلی کم شده است.
همان روزی که طالبان ۵ سال پیش در افغانستان اعلام کردند که اجازه کشت خشخاش نمیدهند، مسئولان باید به این فکر میکردند که ما بعد از مدتی با کمبود شربت تریاک مواجه میشویم و الان جایگزینی آن خیلی سخت است.
ما در کشور آنقدر هم تولید موادمخدر نداریم که بگوییم به طور کامل نیاز مصرفکنندگان را تامین میکند. شاید نیروی انتظامی تولیدات خانگی موادمخدر در حجم ۱۰۰۰ تا ۵۰۰۰ متر که برای مصارف شخصی است، را کشف کند ولی وقتی میبینیم که از یک طرف افغانستان تولید خشخاش ندارد؛ از یک طرف کشفیات ناجا کم شده است، اما در داخل کشور تریاک کم نیست، این مسئله نشان میدهد که در داخل کشور دپوی تریاک وجود دارد و پلیس و نهادهای مربوطه از وجود آن بیخبرند.
بیشتر بخوانید:کاشت خشخاش در ایران مجوز گرفت؟
شاید تریاک دارد از یک سیستم دیگری وارد کشور میشود و قاچاق از راههای قدیمی نیست که نیروی انتظامی نتوانسته آنها را کشف کند. ما در کشور تعدادی مصرف کننده مخدر تریاک داریم که هر روز باید تریاک مصرف کنند؛ شاید در حال حاضر موادمخدر و به ویژه تریاک، از مسیرهای دریایی یا سایر مسیرهای جدید وارد کشور میشود.
شربت تریاک در مراکز درمان خیلی خیلی کم شده و سهمیهها تا ۸۰ درصد پایین آمده ولی این شربت در بازار آزاد و با قیمتهای بالا موجود است و این نشان میدهد که از یک جایی نشت میکند. تاثیر کاهش کشفیات تریاک بیشتر در عرضه داروهای مجاز مثل شربت تریاک در مراکز درمان اعتیاد خود را نشان داده وگرنه این شربت در بازار آزاد موجود است و در عرضه تریاک مصرفی معتادان و مصرفکنندگان اثر چندانی جز افزایش قیمت نداشته است.
من به عنوان یک کارشناس و پژوهشگر بارها از قبل خطاب به مسئولان ستاد مبارزه با موادمخدر گفته بودم که باتوجه به شرایطی که در افغانستان به وجود آمده، ما به احتمال خیلی زیاد کمبود دارو داریم، اما متاسفانه به آن توجهی نکردند؛ نه ستاد مبارزه با موادمخدر، نه وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو؛ هیچکدام توجهی نکردند و این ضعف عملکرد استراتژیک آنها است.
مدیران باید برای این معضل برنامه بلندمدت طراحی کنند؛ همان روزی که طالبان ۵ سال پیش در افغانستان اعلام کردند که اجازه کشت خشخاش نمیدهند، مسئولان باید به این فکر میکردند که ما بعد از مدتی با کمبود شربت تریاک مواجه میشویم و الان جایگزینی آن خیلی سخت است.
تعداد بیماران تحت درمان با شربت تریاک در برخی از مراکز درمان از ۱۰۰ نفر به ۱۰ نفر رسیده است؛ قبلا سوء فکر و سوءنیتی وجود داشت که امکان دارد مراکز این کار را کنند (یعنی عامل کمبود شربت تریاک باشند)، اما الان از سرچشمه خراب است یعنی مسئله از کارخانههایی است که دارند شربت تریاک تولید میکنند.
برند شربتهای تریاک فعلی همه داخلی است؛ حالا از چه طریقی دارند تریاک را به دست میآورند که از آن شربت تریاک تولید میکنند، خودش جای سوال دارد.
شربت تریاکی که در بازار قاچاق موجود است نمیتواند از مراکز درمان باشد؛ خیلی از مراکز تعطیل شدهاند؛ چون مرکز با ۱۰ تا بیمار نمیچرخد. کشفیات تریاک نیروی انتظامی کم شده است و مراکز درمان دچار کمبود شربت تریاک هستند، اما در بازار شربت تریاک زیاد است؛ پس شاید کارخانهها از جای دیگری دارند تریاک را وارد میکنند. این وسط برای کارخانهها هم میصرفد اگر در تناژ بالا بخواهند تریاک بخرند.
تعداد بیماران تحت درمان با شربت تریاک در برخی از مراکز درمان از ۱۰۰ نفر به ۱۰ نفر رسیده است.
آیا پیگیری اینکه تریاک مورد نیاز تولید شربت تریاک موجود در بازار آزاد چگونه تامین میشود، کار پیچیدهای است؟
ستاد مبارزه با موادمخدر برای روشن شدن موضوع باید یک برنامهریزی کلان انجام بدهد، اما سخت و نشدنی نیست؛ یک کار عملیاتی و تیم متخصص خیلی قوی و خارج از دستگاههای دولتی میخواهد که با قدرت تام کار را پیگیری کند. بالاخره ستاد مبارزه با موادمخدر زیر نظر آقای رئیسجمهور است.
ایشان میتواند در ستاد جلسهای بگذارد و در جلسه به یک نفر اختیار تام بدهد که برود و مواردی، چون وضعیت کشفیات، وضعیت دپو و وضعیت تولید را بررسی کند و سپس به سراغ کارخانهها و مراکز درمان برود و همزمان موارد فوق را پیگیری کند و ببیند که چرا این اتفاق (کمبود شربت تریاک در مراکز درمان و وفور آن در بازار آزاد) دارد میافتد و چرا این معضل حل نمیشود؛ یک جای کار میلنگد.
اگر واقعا تریاک در افغانستان نبود و کشفیات کم بود، پس باید شربت تریاک هم کم باشد؛ چون نیروی انتظامی تریاک کمتری را به کارخانهها میدهد.
از طرف دیگر اگر تریاک در افغانستان کم است، کشفیات هم کم است پس تریاک باید در داخل کشور هم کم باشد، اما اینطور نیست.