اقتصاد۲۴- کاهش خلوص تریاکهای کشفشده و تغییر الگوی قاچاق مواد مخدر، ایران را به سمت یافتن راهکاری جدید برای تامین مواد اولیه دارویی سوق داده است؛ راهکاری که به گفته حسین ذوالفقاری، دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر، بر پایه گیاهی به نام «شقایق اولیفرا» بنا شده است.
ذوالفقاری با اشاره به ممنوعیت قانونی کشت خشخاش در کشور تاکید میکند که هیچ نهاد دولتی یا خصوصی اجازه کشت این گیاه را ندارد و هرگونه تخلف در این زمینه با برخورد قضایی مواجه میشود. او البته یادآور میشود که ایران از قبل از انقلاب در فهرست کشورهای دارای مجوز بینالمللی کشت گیاهان مخدر پایه قرار داشته، اما پس از انقلاب بر اساس قوانین داخلی این کشت متوقف شده است.
به گفته دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر، در گذشته بخشی از نیاز صنایع دارویی کشور از طریق تریاکهای کشفشده تامین میشد، اما طی سالهای اخیر شرایط تغییر کرده است. از یک سو کشفیات تریاک کاهش یافته و از سوی دیگر خلوص این ماده از حدود ۲۶ درصد به کمتر از ۱۰ درصد رسیده است. همین مسئله باعث شده مواد مکشوفه دیگر کیفیت لازم برای استفاده در صنایع داروسازی را نداشته باشند.
در چنین شرایطی، ستاد مبارزه با مواد مخدر، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت بهداشت و شرکتهای دارویی بررسیهای گستردهای را برای یافتن جایگزین آغاز کردند. نتیجه این بررسیها استفاده از ظرفیت شقایق اولیفرا بوده است؛ گیاهی که برخلاف خشخاش منع قانونی برای کشت ندارد و میتواند در تامین مواد اولیه دارویی نقشآفرین باشد.
بر اساس برآوردهای ارائهشده، حدود ۱.۵ درصد از این گیاه قابلیت استخراج مورفین دارد و علاوه بر آن دهها فرآورده دیگر نیز از آن قابل استحصال است. به گفته ذوالفقاری، این طرح علاوه بر تامین نیازهای دارویی کشور، میتواند وابستگی به منابع غیرقابل اطمینان را کاهش دهد، کیفیت داروها را ارتقا دهد و حتی زمینه درآمدزایی را فراهم کند.
در حال حاضر مرحله تحقیقاتی تولید بذر شقایق اولیفرا در استانهای البرز و خراسان رضوی آغاز شده و وزارت جهاد کشاورزی مسئولیت نظارت بر کشت، برداشت و حمل آن را بر عهده دارد. همچنین وزارت بهداشت نیز متولی فرآوری و استفاده دارویی از این محصول خواهد بود.
به گفته دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر، آییننامهها و دستورالعملهای اجرایی این طرح تدوین شده و هماهنگیهای بینالمللی لازم نیز در حال انجام است؛ موضوعی که میتواند آغازگر فصل تازهای در تامین داروهای مبتنی بر مورفین در کشور باشد.