اقتصاد۲۴- عرصه قانون کار رخ داد، به نظریه تضاد و الگوی اول نزدیکتر است. هرچند بررسی دقیقتری میخواهد، اما قانون کار و فضایی که همچنان در آن به سر میبریم مبتنی بر تضاد است. روزهای اول انقلاب مانند همه انقلابها فضای قهرآمیز حاکم بود و به نظر میرسد قانون کار در همین فضای قهر وستیز مدون شده است. با این وجود فرهنگ ایران با زوجیت عجین شده است.
پویشی برای عینیت بخشیدن به زوجیت در عرصه کار و تولید
در دو سال تجربه وزارت کار شواهدی دارم که روح زوجیت را در میان کارفرمایان و کارگران ایران نشان میدهد. در یزد نشستی با کارفرمایان داشتم که یکی از آنها گفت چرا مسکن کارگری را دوباره در برنامه وزارت کار قرار نمیدهید؟ کارگر اگر دغدغه مسکن نداشته باشد دلسوزتر و بامهارت بیشتری کار میکند. من کارفرما هر کمکی بتوانم برای مسکن کارگری میکنم. از آن زمان تاکنون کارفرمایان زیادی از مسکن کارگری استقبال کردند و اگر جنگ نبود جهشی در مسکن کارگری رخ میداد. برای افزایش مهارت کارگران سازمان آموزش فنی و حرفهای از کارفرمایان و انجمنهای آنان هرگاه کمک خواسته است کوتاهی نکردند و آماده همکاری بودند. برای کاهش حوادث ناشی از کار با کانون نظام مهندسی طرحی بزرگ آنهم به پیشنهاد آنها در دست تهیه است. کارفرمای معدن ذغالسنگ طبس که ۵۳ کارگر جان خود را از دست دادند به ایران آمده است و اقدامات زیادی برای بازماندگان و کارگران انجام داده است. یا در ملارد کارفرمایی میگفت وقتی کارخانه آتش گرفت کارگران با خانوادههای خود برای خاموش کردن آمدند و وقتی آنها را از محیط دور کردم زار زار میگریستند، در ایرانول تهران که کارخانهای دولتی است، انتظار میرود کارگر مثل بخش خصوصی تعصب نداشته باشد، در حمله موشکی بدون ترس از موشکهای بعدی، کارگران مواد خطرناک را تخلیه میکردند. پس از آتش بس نیز خیلی از کارفرمایان از جمله بسیاری از هتلها که فروش خدمات آنها به ده تا بیست درصد قبل از جنگ کاهش یافته بود کارگران را اخراج نکردند.
اینها گوشهای از لایه نهفته فرهنگ زوجیت در ایران است که ریشه در تاریخ این کشور دارد. آگاهی کاذب وارداتی و پیچیدگی زندگی جمعی موجب غفلت ما از آنچه ابن سینا عشق تکوینی، ابن عربی آن را نکاح تکوینی گردید و نظام حقوقی ما را به بیراهه بردند. میتوانیم و باید روابط کار خود را بر مبنای زوجیت بازسازی کنیم. این بازسازی نه تنها ادای دین به رهبر شهید و همه اندیشمندان ایرانی و اسلامی بلکه ضرورتی برای ساخت یک اقتصاد مردمی و اجتماعی است.
باید به تعبیر شهید مطهری به قرآن فارسی زبان (مثنوی مولوی) ایمان داشت:
حکمت حق در قضا و در قدر / کرد ما را عاشقان یکدیگر
جمله اجزای جهان زان حکم پیش / جفت جفت و عاشقان جفت خویش
هست هر جزوی ز عالم جفتخواه / راست همچون کهربا و برگ کاه
آسمان گوید زمین را مرحبا / با توام، چون آهن و آهنربا
آسمان مرد و زمین زن در روش / هرچه آن انداخت این کندش پرورش
پس زمین و آسمان چفت آمدند / رو به کار خود چو جفت آمدند
گر نبودی با زمین این میل و چفت / کی جهان آبستنِ زادن گرفت؟